۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۵۹

فراموشی قزل‌آلان!

مرتضي يادگاري: «قزل آلان» یا دیوار سرخ گرگان طولانی‌ترین اثر تاریخی ایران و دومین دیوار تاریخی و دفاعی جهان پس از دیوار چین است که امروز نام و یاد و نشانی از آن نیست و ریشه در خاک دارد. این دیوار بزرگ و تاریخی که اکنون چیزی از آن برجای نمانده در گذشته از کرانه دریای خزر در گمیشان آغاز شده و تا کوه‌های گلیداغ در شمال شرق کلاله امتداد داشت. قدمت این طولانی‌ترین اثر تاریخی ایران به حدود دو هزار سال قبل باز می‌گردد و بقایای بر جای مانده از آن، رنج دوران رفته حکایت و تاریخی کهن مردمانی را تداعی می‌کند که برای حفظ آرمان‌ها و میهن تلاش‌ها کرده‌اند. این اثر باستانی در منابع تاریخی و گزارش‌های علمی به نام‌های سد سکندر، سد انوشیروان، سد فیروز، قزل آلانگ و دیوار دفاعی شهرت دارد. یک محقق در این رابطه گفت: ساخت دیوار تاریخی گرگان بنا بر مدارک موجود به اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اشکانی بازمی‌گردد و براساس قرائن و دلایل مختلف نیز می‌توان آن را به اواخر دوره اشکانی حدود دو هزار سال قبل و اوایل دوره ساسانی حدود 1600 سال منتسب کرد. اسدالله معطوفی افزود: فلسفه وجودی ساخت دیوار به این دلیل بوده که در اواخر دوره اشکانیان در چین به دلیل حملات مکرر که از شمال چین صورت می‌گرفت، حکومت «هان» دستور ساخت دیوار چین را می‌دهد تا جلوی تهاجمات قبائل بیابانگرد را بگیرد. او اظهار داشت: با احداث این دیوار، این تهاجمات به سمت غرب و مرکز آسیا و ایران بویژه دو ایالت استرآباد یا گرگان و ایالات خراسان بزرگ کشیده می‌شود. وی خاطرنشان کرد: سه گروه «هیاطله»، «هون‌ها» و «هبت‌ها» و گروهی از بقایای آریایی‌ها و سکاها به سمت مرزهای شمال شرقی و شمال ایران هجوم آوردند و ایالت هیرکان یا وهرکان (ایالت استرآباد) را مورد هجوم قرار دادند. این محقق رشته تاریخ، طول دیوار تاریخی گرگان را حدود 200 کیلومتر اعلام کرد و افزود: این دیوار در جاها و مسیرهایی که تهاجمات سنگین بود از مصالحی مانند آجرهای بزرگ 40 در 40 و ضخامت 10 تا 15 سانتیمتر ساخته شد و ارتفاع دیوار نیز در این مناطق بیشتر و بلندتر بود.30 قلعه و کلنی نظامی در طول این دیوار تاریخی شناسایی شده است. وی درباره تخریب این دیوار گفت: تهاجم مکرر گروه‌های مهاجم در طول تاریخ و عدم بازسازی موجب از بین رفتن برخی مناطق دیوار شده است و 500 سال اخیر نیروهای جدید به دلیل گسترش اراضی کشاورزی در دو طرف دیوار بخشی از این اثر را از بین برده‌اند. سرپرست هیات کاوش‌های باستان شناسی دیوار تاریخی گرگان هم گفت: یافته‌های جدیدی از بزرگ‌ترین دیوار تاریخی دفاعی جهان در عمق آب‌های خلیج گرگان شناسایی و کشف شد. حمید عمرانی افزود: در این مرحله از کاوش‌ها چهار نوع آجر در اندازه‌های مختلف از دیوار تاریخی شهر گرگان شناسایی و کشف شده است و بر اساس این یافته‌های پژوهشی امتداد دیوار تاریخی تمیشه کردکوی نیز به سمت شمال غربی این شهرستان کشیده شده است. وی عنوان کرد: یافته‌ها نشان می‌دهد که قدمت این دیوار تاریخی که پس از دیوار چین، بزرگ‌ترین دیوار تاریخی دفاعی جهان است، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد.
ارسال نظر
captcha
پربیننده