نوشیدنی‌ها در طب سنتی
از دیدگاه حکمای طب سنتی و اسلامی، آب بهترین و در دسترس‌ترین نوشیدنی است و در صورتی که از آن درست استفاده شود، خود حالت پالایش در بدن ایجاد می‌کند. برای مثال اجتناب از نوشیدن آب از نیم‌ساعت قبل از غذا تا یک ساعت بعد از غذا که باعث هضم بهتر غذا شده و از نفخ معده جلوگیری می‌کند یا اینکه به هیچ‌وجه از آب خیلی سرد به همراه قطعه‌های یخ (که باعث ازدیاد سودا و بلغم در بدن می‌شوند) استفاده نشود، اما آب خواص و مضرات زیادی دارد که برخی از آنها به این شرح است:
آب: «و من الماء، کل شیٍ حیّ» (و ما از آب همه چیز را زنده گردانیدیم). طبع آب «سرد و تر» است و آب باران لطیف‌ترین آب‌هاست اما به علت لطافت زیاد، زود متعفن می‌شود. آب چشمه‌هایی مناسب است که به سمت مشرق یا به سمت طلوع آفتاب باشد. در صورت استفاده از آب چاه، از آب چاهی استفاده کنید که جاری و روان باشد، مانند قنات.آب برف و یخ (منجمد شده) برای جمیع بدن‌ها مضر است ولی در مزاج‌های سرد (بلغم: سرد و تر و سودا: سرد و خشک) و پیران ضررش بارزتر است. آب یخ اثر بسیار بدی روی اعصاب و قاعدگی زنان دارد و در مفاصل و مهره‌های پشت، خلط‌های غلیظ و چسبنده‌ای ایجاد می‌کند که با گذشت زمان باعث سختی حرکات مفاصل می‌شود. آب شور و آب‌های سنگین باعث یبوست در بدن و همچنین آب دریا و آب شور، باعث لاغری می‌شود و برای بیماری‌های ناشی از بلغم (سردی و تری) مانند نقرس بلغمی، همین‌طور جوش‌ها و عفونت‌های پوستی سودمند است اما در بقیه مزاج‌ها، خوردن آن خون را تباه می‌کند و باعث خارش و ابتلا به اسهال می‌شود و طبع را می‌خشکاند. آب تلخ موجب اسهال می‌شود. خوردن آب ولرم باعث ایجاد تهوع در انسان می‌شود. آب آهن‌دار، با خواص فراوانش باعث رفع کم‌خونی در دختران جوان در قرن‌های 17 و 18 بوده است. (مقداری آهن مثل میخ‌های بزرگ آهنی را پس از شستن در ظرفی بجوشانید و آب آن را میل کنید.) آب آهن‌دار، همچنین موجب تقویت معده و تقویت نیروی باء می‌شود.
اصلاح آب
برای اصلاح آب ابتدا آب را می‌جوشانیم و پس از ته‌نشیدن شدن در صورت تمایل کمی گلاب به آن می‌افزاییم (تا ضد‌عفونی شود!) در صورتی که آب غلیظ باشد بهتر است با سیر مصرف شود و آب شور، با سرکه و سرکه انگبین. آب تلخ را می‌توان با چیزهای چرب و شیرین مصرف کرد. با آب راکد و ایستاده هیچ خوراکی گرمی نباید مصرف شود و باید به همراه چیزهای خنک استفاده شود. در جایی که هوا گرم و آب اندک است مخلوط آب و سرکه (کمی) باعث رفع تشنگی می‌شود و بالاخره تریاق همه آب‌های راکد، تیره، سنگین، تلخ، شور و ... پیاز است، بویژه آنکه در سرکه پرورده شده باشد (ترشی پیاز).
زمان نوشیدن آب
در طب سنتی زمان نوشیدن آب را همزمان با عطش صادق (واقعی) دانسته‌اند. عطش دو نوع است: صادق و کاذب. از موارد عطش کاذب، آن است که بعد از خوردن غذا ظاهر می‌شود. (یعنی همان لحظه) نوشیدن آب به هنگام عطش کاذب بسیار مضر است و برای رفع آن می‌توان کمی هوای تازه استنشاق کرد یا آب خنک را مضمضه کرد و ننوشید. زمان نوشیدن آب در افراد معتدل‌المزاج (نه سرد و نه‌گرم) و سردمزاج وقتی است که یک ساعت از خوردن غذا گذشته باشد اما در افراد گرم‌مزاج (دموی‌ها و صفراوی‌ها) نوشیدن آب در بین غذا یا بعد از غذا اشکالی ندارد.
اوقاتی که نوشیدن آب مضر است
1- آشامیدن ناشتا به این دلیل که آب بدون توقف و با سردی خود از معده عبور می‌کند و به اعضای اصلی بدن مانند قلب و کبد می‌رسد. در صورت اضطرار و ناچاری از آب گرم استفاده کنید.
2- به دنبال حرکات سنگین یا ریاضت‌های سخت (مثل ورزش)، اعضای بدن گرم می شوند و در این زمان آب را از معده جذب می‌کنند و باعث سردی حرارت غریزی می‌شوند و کبد و کلیه‌ها را سرد می‌کنند. برای درک بهتر مطلب: بدن ما مثل یک کاسه چینی داغ است که در صورتی که در آن آب یخ ریخته شود ترک برداشته و می‌شکند.
دمای آب مصرفی ما نباید با دمای بدنمان اختلاف زیادی داشته باشد، در غیر این‌صورت بدن ما مثل کاسه چینی ترک برمی‌دارد. بهترین دما برای آب مصرفی ما همان دمای آب به اصطلاح شیر آب است (در حالت عادی).
3- آشامیدن آب بعد از رفتار زناشویی، زیرا جزو حرکات سنگین است و آشامیدن آب سرد، بعد از آن بی‌نهایت مضر است و باعث کاهش حرارت غریزی بدن می‌شود.
4- بعد از استحمام، بویژه در هوای گرم و با معده خالی.
5- بعد از مصرف مسهل، زیرا باعث کاهش حرارت غریزی و ضعف قوا می‌شود.
6- بین خواب و درست بعد از خواب. زیرا باعث ایجاد بیماری‌های مغزی می‌شود اما برای افراد گرم‌مزاج و فرد مخمور زیان ندارد.
7- آشامیدن آب گرم روی غذای شور و آب سرد، روی غذای گرم باعث عفونت می‌شود.
8- نوشیدن آب سرد بعد از غذای گرم زیان دارد و اگر چاره‌ای نبود باید آب را مدتی در دهان نگه داشت سپس فرو برد.
9- نوشیدن آب بعد از غذا باعث سوءمزاج می‌شود و هضم غذا با مشکل روبه‌رو می‌شود اما یک ساعت پس از صرف غذا، نوشیدن آب باعث سبک شدن معده، لینت‌مزاج و دفع فضولات می‌شود.
10- صبر کردن بر تشنگی بویژه بعد از غذا در افراد بلغمی (چاق) باعث لاغر شدن آنها می‌شود.
* پژوهشگر طب سنتی طب سنتی
نوشیدنی‌ها در طب سنتی
از دیدگاه حکمای طب سنتی و اسلامی، آب بهترین و در دسترس‌ترین نوشیدنی است و در صورتی که از آن درست استفاده شود، خود حالت پالایش در بدن ایجاد می‌کند. برای مثال اجتناب از نوشیدن آب از نیم‌ساعت قبل از غذا تا یک ساعت بعد از غذا که باعث هضم بهتر غذا شده و از نفخ معده جلوگیری می‌کند یا اینکه به هیچ‌وجه از آب خیلی سرد به همراه قطعه‌های یخ (که باعث ازدیاد سودا و بلغم در بدن می‌شوند) استفاده نشود، اما آب خواص و مضرات زیادی دارد که برخی از آنها به این شرح است:
آب: «و من الماء، کل شیٍ حیّ» (و ما از آب همه چیز را زنده گردانیدیم). طبع آب «سرد و تر» است و آب باران لطیف‌ترین آب‌هاست اما به علت لطافت زیاد، زود متعفن می‌شود. آب چشمه‌هایی مناسب است که به سمت مشرق یا به سمت طلوع آفتاب باشد. در صورت استفاده از آب چاه، از آب چاهی استفاده کنید که جاری و روان باشد، مانند قنات.آب برف و یخ (منجمد شده) برای جمیع بدن‌ها مضر است ولی در مزاج‌های سرد (بلغم: سرد و تر و سودا: سرد و خشک) و پیران ضررش بارزتر است. آب یخ اثر بسیار بدی روی اعصاب و قاعدگی زنان دارد و در مفاصل و مهره‌های پشت، خلط‌های غلیظ و چسبنده‌ای ایجاد می‌کند که با گذشت زمان باعث سختی حرکات مفاصل می‌شود. آب شور و آب‌های سنگین باعث یبوست در بدن و همچنین آب دریا و آب شور، باعث لاغری می‌شود و برای بیماری‌های ناشی از بلغم (سردی و تری) مانند نقرس بلغمی، همین‌طور جوش‌ها و عفونت‌های پوستی سودمند است اما در بقیه مزاج‌ها، خوردن آن خون را تباه می‌کند و باعث خارش و ابتلا به اسهال می‌شود و طبع را می‌خشکاند. آب تلخ موجب اسهال می‌شود. خوردن آب ولرم باعث ایجاد تهوع در انسان می‌شود. آب آهن‌دار، با خواص فراوانش باعث رفع کم‌خونی در دختران جوان در قرن‌های 17 و 18 بوده است. (مقداری آهن مثل میخ‌های بزرگ آهنی را پس از شستن در ظرفی بجوشانید و آب آن را میل کنید.) آب آهن‌دار، همچنین موجب تقویت معده و تقویت نیروی باء می‌شود.
اصلاح آب
برای اصلاح آب ابتدا آب را می‌جوشانیم و پس از ته‌نشیدن شدن در صورت تمایل کمی گلاب به آن می‌افزاییم (تا ضد‌عفونی شود!) در صورتی که آب غلیظ باشد بهتر است با سیر مصرف شود و آب شور، با سرکه و سرکه انگبین. آب تلخ را می‌توان با چیزهای چرب و شیرین مصرف کرد. با آب راکد و ایستاده هیچ خوراکی گرمی نباید مصرف شود و باید به همراه چیزهای خنک استفاده شود. در جایی که هوا گرم و آب اندک است مخلوط آب و سرکه (کمی) باعث رفع تشنگی می‌شود و بالاخره تریاق همه آب‌های راکد، تیره، سنگین، تلخ، شور و ... پیاز است، بویژه آنکه در سرکه پرورده شده باشد (ترشی پیاز).
زمان نوشیدن آب
در طب سنتی زمان نوشیدن آب را همزمان با عطش صادق (واقعی) دانسته‌اند. عطش دو نوع است: صادق و کاذب. از موارد عطش کاذب، آن است که بعد از خوردن غذا ظاهر می‌شود. (یعنی همان لحظه) نوشیدن آب به هنگام عطش کاذب بسیار مضر است و برای رفع آن می‌توان کمی هوای تازه استنشاق کرد یا آب خنک را مضمضه کرد و ننوشید. زمان نوشیدن آب در افراد معتدل‌المزاج (نه سرد و نه‌گرم) و سردمزاج وقتی است که یک ساعت از خوردن غذا گذشته باشد اما در افراد گرم‌مزاج (دموی‌ها و صفراوی‌ها) نوشیدن آب در بین غذا یا بعد از غذا اشکالی ندارد.
اوقاتی که نوشیدن آب مضر است
1- آشامیدن ناشتا به این دلیل که آب بدون توقف و با سردی خود از معده عبور می‌کند و به اعضای اصلی بدن مانند قلب و کبد می‌رسد. در صورت اضطرار و ناچاری از آب گرم استفاده کنید.
2- به دنبال حرکات سنگین یا ریاضت‌های سخت (مثل ورزش)، اعضای بدن گرم می شوند و در این زمان آب را از معده جذب می‌کنند و باعث سردی حرارت غریزی می‌شوند و کبد و کلیه‌ها را سرد می‌کنند. برای درک بهتر مطلب: بدن ما مثل یک کاسه چینی داغ است که در صورتی که در آن آب یخ ریخته شود ترک برداشته و می‌شکند.
دمای آب مصرفی ما نباید با دمای بدنمان اختلاف زیادی داشته باشد، در غیر این‌صورت بدن ما مثل کاسه چینی ترک برمی‌دارد. بهترین دما برای آب مصرفی ما همان دمای آب به اصطلاح شیر آب است (در حالت عادی).
3- آشامیدن آب بعد از رفتار زناشویی، زیرا جزو حرکات سنگین است و آشامیدن آب سرد، بعد از آن بی‌نهایت مضر است و باعث کاهش حرارت غریزی بدن می‌شود.
4- بعد از استحمام، بویژه در هوای گرم و با معده خالی.
5- بعد از مصرف مسهل، زیرا باعث کاهش حرارت غریزی و ضعف قوا می‌شود.
6- بین خواب و درست بعد از خواب. زیرا باعث ایجاد بیماری‌های مغزی می‌شود اما برای افراد گرم‌مزاج و فرد مخمور زیان ندارد.
7- آشامیدن آب گرم روی غذای شور و آب سرد، روی غذای گرم باعث عفونت می‌شود.
8- نوشیدن آب سرد بعد از غذای گرم زیان دارد و اگر چاره‌ای نبود باید آب را مدتی در دهان نگه داشت سپس فرو برد.
9- نوشیدن آب بعد از غذا باعث سوءمزاج می‌شود و هضم غذا با مشکل روبه‌رو می‌شود اما یک ساعت پس از صرف غذا، نوشیدن آب باعث سبک شدن معده، لینت‌مزاج و دفع فضولات می‌شود.
10- صبر کردن بر تشنگی بویژه بعد از غذا در افراد بلغمی (چاق) باعث لاغر شدن آنها می‌شود.
* پژوهشگر طب سنتی ارسال نظر
پربیننده