۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۱۸
گفت‌وگوبا منوچهر والی‌زاده درباره فعالیت‌های هنری اش

حکایت نیم قرن دوبله

بهناز شيرباني: شما قبل از فعالیت در دوبله سال‌ها بازیگر تئاتر بودید، چطور شد که این همه سال از بازیگری فاصله گرفتید؟ ورود من به عرصه تئاتر به واسطه برادرم پرویز والی‌زاده بود. برادر من کارمند خبرگزاری ایرنا (پارس سابق) بود و گاهی غیر از کار اداری به فعالیت هنری مشغول بود. من به همراه برادرم به تئاتری به نام گیتی که رهبری آن را مرحوم صادق‌پور عهده‌دار بود، می‌رفتم و کم‌کم‌ علاقه من به تئاتر بیشتر شد. ناگفته نماند که بسیاری از هنرپیشه‌های امروز فعالیت هنری‌شان را از همان تئاتر گیتی آغاز کردند. در واقع این تئاتر به منزله دانشگاهی برای کسانی بود که قصد داشتند قدم به دنیای حرفه‌ای تئاتر بگذارند. زمانی که در مقطع دبیرستان تحصیل می‌کردم با تشکیل مرکزی به نام خانه جوانان قدم به دنیای بزرگ‌تری در عالم تئاتر گذاشتم. در خانه جوانان یک گروه تئاتر به رهبری پرویز غنیمی‌فرد تشکیل شد که ما در آن تئاتر به صورت آماتوری کار می‌کردیم و بعد از خانه جوانان با بازی در یک نقش کوچک در تئاتر تهران به تئاتر حرفه‌ای راه پیدا کردم و در طول این سال‌ها همراه با فعالیتم در دوبله کم و بیش در این حرفه بازیگری نیز فعالیت داشتم. چرا بازیگری را ادامه ندادید؟ حرفه اصلی من دوبله است و معمولا هر زمان که سرگرم بازی در کاری می‌شدم باز به دوبله برمی‌گشتم. شاید مهم‌ترین دلیل ادامه ندادن بازیگری این بود که هیچ‌وقت قصد نداشتم خودم را تحمیل کنم، چرا که اعتقاد دارم اگر هنوز هم توانایی بازیگری داشته باشم به سراغم می‌آیند. فیلم‌ها و سریال‌های بسیاری در کارنامه هنری من هست و تقریبا بیشتر آنها آثار ماندگاری هستند، اما ترجیح می‌دهم اگر نقشی برای من در نظر گرفته می‌شود یا کارگردانی تشخیص می‌دهد من در کارش حضور داشته باشم، می‌پذیرم. در طول این سال‌ها عمده فعالیت من در دوبله است و خوشبختانه به نوعی مشغله کار دوبله برای من زیاد است بنابراین کمتر به بازی و بازیگری فکر کرده‌ام. در آن سال‌ها که تئاتر را حرفه‌ای دنبال می‌کردید به دوبله هم فکر می‌کردید؟ مطمئنا در آن سال‌ها تصور من از دوبله با امروز بسیار متفاوت بود. آن زمانی که من در تئاتر جوانان بازی می‌کردم،‌ در محله ما سینمایی بود که روز‌های پنجشنبه و جمعه در آن دو فیلم با یک بلیت نمایش می‌دادند. مدیر سینما در جریان فعالیت هنری من بود و پیشنهاد کرد روز‌های نمایش فیلم در سینما در گیشه بنشینم و برنامه‌های سینما را اعلام کنم. ناگفته نماند که من سینما زیاد می‌رفتم و فیلم دوبله شده زیاد می‌دیدم. بویژه فیلم‌های دوبله ایتالیایی که بی‌نظیر بود. یک روز فیلمی به نام «شعله‌های سوزان» آمستردام، که با صدای ارزنده مرحوم عطاءالله کاملی دوبله شده بود را دیدم که برای من بسیار جالب بود. همیشه آرزوی صحبت کردن به‌جای یکی از نقش‌های فیلم را داشتم تا یک روز و خیلی اتفاقی آقای منصور متین یکی از جوان اول‌های تئاتر تهران به من گفت:‌ دوبله کار می‌کنی؟ و من خیلی استقبال کردم و به استودیوی شاهین‌فیلم در خیابان بهار رفتم و در یک فیلم فقط یک جمله حرف زدم و کم‌کم‌ با دوستان بسیاری از جمله منوچهر اسماعیلی آشنا شدم و اساتید تشخیص دادند که قابلیت کار در این حرفه را دارم. مدت‌ها بعد، یک صفحه تکست به من دادند که از ساعت 9 صبح تا یک بعدازظهر مشغول ضبط آن بودیم که از نظر دوستانم کار خوبی شد هرچند آن زمان از کار خودم زیاد راضی نبودم، به‌هر‌حال کار در دوبله حوصله و صبر زیادی می‌خواهد که به مرور برایم راحت‌تر شد. بعد از آن چندسالی را در کنار استادم علی کسمایی کار کردم و در آن زمان غیر از کار دوبله، کارمند شرکت مخابرات هم بودم و بعد از چند سال کارم را در تلفنخانه رها کردم و منحصرا به دوبله مشغول شدم و در حال حاضر 51 سال است که در دوبله فعالیت می‌کنم و تصور می‌کنم کسانی که کاری را ریشه‌ای دنبال می‌کنند موفق می‌شوند مگر آنکه آدم‌های بی‌استعدادی باشند. شما غیر از فعالیت در دوبله مدتی در رادیو نیز برنامه اجرا می‌کردید. چطور شد به رادیو رفتید؟‌ اوایل انقلاب مدتی دوبله تعطیل شد و ما به ناچار مدتی این کار را رها کردیم. با این حال من کارهای دیگری انجام می‌دادم. سال 1358 من را به تئاتر لاله‌زار دعوت کردند و از سال 62-58 تئاتر بازی می‌کردم و خوشبختانه دوباره دوبله به راه افتاد و ما سرکارهایمان برگشتیم. در همان زمان به دعوت زنده‌یاد منوچهر نوذری به برنامه «صبح جمعه با شما» دعوت شدم و در خدمت آقایان، احمد شیشه‌گران و سعید توکل برنامه اجرا می‌کردم. 12 سال در رادیو ایران و برنامه صبح جمعه با شما بودم و 6 سال صبح‌ها رادیو پیام برنامه داشتم. بعد از آن کم‌کم به دلیل مشغله زیاد از رادیو فاصله گرفتم. البته الان هم گاهی دوستان مرا به برنامه «جمعه ایرانی» دعوت می‌کنند اما حرفه اصلی من دوبله است. خوشبختانه بعد از انقلاب دوبله سر و سامان پیدا کرد. گویا بعد از مدت‌ها به تلویزیون برگشته‌اید و تله‌فیلمی را آماده پخش دارید، کمی راجع به این کار صحبت می‌کنید؟ سال گذشته آقای حسن توکل‌نیا (تهیه‌کننده) ‌برای بازی در یک تله‌فیلم به نام «بهار قبل و بعد» از من دعوت کردند که البته هنوز پخش نشده است و کارگردانی آن را شاهد احمدلو ‌بر عهده داشت. در تله‌فیلم بهار قبل و بعد با بازیگران خوبی از جمله خانم پردیس افکاری، اشکان خطیبی و ... همبازی بودم و امسال هم دوباره آقای حسن توکل‌‌نیا برای تله‌فیلم دیگری به نام «رفقای خوب» از من دعوت کردند که تصویربرداری این تله‌فیلم به تازگی تمام شده است. آیا «رفقای خوب» ویژگی خاصی داشت که بازی در آن را پذیرفتید؟ حقیقتا بعد از خواندن سناریوی اولیه پیشنهاد بازی در این کار را رد کردم و بعد از تغییراتی که در فیلمنامه انجام شد نقش را مناسب دیدم و با کمال میل بازی کردم و امیدوارم کار قابل قبولی باشد. برگردیم به دوبله، فکر می‌کنید دوبله در شرایط امروز چگونه است؟ در قدیم جمعیت تهران چیزی نزدیک به دو میلیون نفر بود. در آن زمان ما وارد عرصه دوبله شدیم و خب طبیعتاً جمعیت جوان‌ها نیز کمتر بود و در آن زمان کسی که استعداد این کار را داشت و می‌توانست از عهده این کار برآید و البته صاحب ذوق بود راه برایش باز بود. همه می‌دانیم که ورود به هر حرفه‌ای مشکل است و از زمانی که کار را شروع می‌کنید تا زمانی که در کار جا بیفتید سختی‌های خودش را دارد و اگر با پشتوانه محکمی به این حرفه وارد شوید مثل اینکه در این زمینه تحصیل‌کرده یا تجربه داشته باشید ورود را به مراتب آسان‌تر می‌کند. خود من قبل از ورود به دوبله نزدیک به سه سال کار تئاتر می‌کردم و شاید قبل‌تر از آن آمادگی این کار را داشتم. خاطرم هست زمانی که در مدرسه درس می‌‌خواندم با ته صدایی که اکثرا از آن خوششان می‌آمد غیر از انشای خودم انشای بچه‌ها را هم می‌خواندم و به واسطه علاقه‌مندی به این کار تمرین می‌کردم اما از زمان ورود من به دوبله تا الان شرایط خیلی تغییر کرده است. طبیعتا با زیاد شدن متقاضی برای این کار یکسری شرایط و راه‌هایی گذاشته شده است و به جرأت می‌توانم بگویم در حال حاضر شرایط برای ورود جوان‌ها به این عرصه بسیار مطلوب و خوب است. مانند انجمن گویندگان جوان ... البته انجمن گویندگان جوان در مرحله‌ای قرار گرفته است که متقاضی بعد از قبولی در تست صدا وارد کلاس‌های گویندگی می‌شود و بعد از مدتی باید در تلویزیون کار کند، شرایطی که برای ما قبلا فراهم نبود. مثلا آن زمان خودمان به دنبال کار از این استودیو به آن استودیو می‌رفتیم ولی الان اگر کسی صاحب ذوق باشد و کارش را خوب یاد بگیرد تلویزیون راه را برایش باز می‌کند. درجه‌بندی‌های دوبله بر چه اساس و معیاری است؟ به مدت زمانی که از فعالیت شما در دوبله گذشته است و گاهی می‌توان حتی طوری در دوبله ظاهر شد که به قول معروف ره صدساله را یک شبه طی کرد. البته هر درجه از سه قسمت تشکیل شده: کف، میانه و سقف. به‌هرحال معتقدم که دوبله به جوان‌ها نیاز دارد چرا که ما هم مثل دیگر دوستانی که برای همیشه از بین ما رفته‌اند روزی می‌رویم و این حرفه با جوان‌ها سر پا می‌ماند. شما تا چه اندازه به آینده جوان‌هایی که به دوبله وارد می‌شوند، امیدوارید؟ خیلی زیاد، البته از جوان‌ها تقاضا می‌کنم قبل از ورود به این عرصه خود را محک بزنند و مطمئن باشند که از آنها استقبال می‌شود. کما اینکه جوان‌هایی وارد عرصه دوبله شده‌اند که بعد از گذشت 10 سال الان مدیر دوبلاژ شده‌اند. همه چیز بستگی به همت، پشتکار، علاقه و عشق به کار دارد. شاید کمی شعاری به نظر برسد اما واقعا جوانان در ابتدای ورودشان به دوبله زیاد دنبال پول نباشند اما متاسفانه الان وضع زندگی و گرفتاری آنقدر زیاد است که جوان‌ها به محض ورود به دوبله انتظار درآمد بالا دارند و بیشتر به پول فکر می‌کنند تا کار. توصیه من به جوان‌ها این است که پول به مرور به دست می‌آید و سعی کنید کارتان را بهتر کنید. من تا جایی که از دستم برمی‌آید به جوان‌ها کمک می‌کنم. به هر حال من معتقدم جلوی کار هنر و هنرمند را نمی‌توان گرفت و فراگیری هر شغلی در سنین زیر 20 سال است و ما باید به تمام جوان‌های علاقه‌مند، برای حضورشان در کار دلخواه‌شان کمک کنیم. مهم‌ترین ویژگی یک دوبلور خوب از نظر شما چیست؟ به نظر من صدا و بیان خوب، دو ویژگی مهم یک دوبلور است. مطمئنا اگر این دو فاکتور وجود نداشته باشد نمی‌توان کار کرد. از نظر بیان، کسانی که در تئاتر کار کرده‌اند در دوبله موفق‌تر هستند چرا که در تئاتر بازیگران حس را با بیان انتقال می‌دهند و اگر هنرپیشه بیان نداشته باشد نمی‌تواند حس و حال بازی را انتقال دهد. اگر لکنت داشته باشد باز هم در کارش موفق نیست ولی اگر بیان درستی داشته باشد می‌تواند در نقش شخصی که لکنت زبان دارد صحبت یا بازی کند، در دوبله هم با بیان خوب می‌توان جای بیشتر شخصیت‌ها صحبت کرد. متاسفانه بعضی‌ها بدون داشتن توانایی یا صدای خوب و با تایید اطرافیان به سمت دوبله می‌آیند و بعد وقتی می‌بینند که چقدر دنیای وسیعی است عقب می نشیند. خب طبیعتا بعضی ها از بچگی‌ صدای خوبی دارند و صدا به مرور و با تمرین پخته‌تر می‌شود، بنابراین باید روی صدا کار کرد. شما کمتر مدیریت دوبلاژ را قبول می‌کنید، آیا دلیل خاصی دارد؟ بله، من چند بار مدیر دوبلاژ بودم و چندان پیگیر این مساله نیستم. به نظر من یک مدیر دوبلاژ فاکتورهای زیادی دارد، مثل اینکه باید سواد فارسی کاملی داشته باشد و ادبیات فارسی را خوب بداند چراکه انواع و اقسام فیلم‌ها برای دوبلاژ به او سپرده می‌شود. باید زبان انگلیسی بداند و حوصله زیادی به خرج دهد و باید دو یا سه روز فیلمی که قرار است دوبله شود را ببیند و در آن مدت زمان به اشخاصی که برای دوبله شخصیت‌های فیلم مناسب هستند فکر کرده و آنها را انتخاب کند ضمن اینکه چیدمان نقش اول، دوم و... بسیار مهم است. در حال حاضر چند نفر در عرصه مدیریت دوبلاژ افراد موفقی هستند، مثل استاد محمود قنبری که افتخار کار کردن با ایشان را داشته‌ام. ولی چون دغدغه کاری من زیاد است کمتر به مدیریت دوبلاژ فکر می‌کنم و ترجیح می‌دهم کار دوبله را ادامه بدهم. در حال حاضر وضعیت بازنشستگی دوبلورها در چه مرحله‌ای است؟ خوشبختانه در دوره ریاست آقای ضرغامی اتفاقات خوبی در سازمان رخ داد که جای تشکر دارد. ایشان تنها رئیسی بودند که با گروه‌های مختلف از جمله دوبلورها نشست برگزار کردند و مشکلات آنها را جویا شدند. در جلسه‌ای که مدت‌ها قبل با آقای ضرغامی داشتیم راجع به بازنشستگی دوبلورها صحبت شد و مشکل بازنشستگی دوبلورها با پیگیری آقای ضرغامی به تصویب رسیده است، البته هنوز یکسری مشکلات اداری وجود دارد که منتظریم هرچه زودتر این مشکلات حل شود. در حال حاضر کاری برای دوبله آماده دارید؟ دوبله کار روتین و به‌روزی است، خوشبختانه چند فیلم برای دوبله دارم که مشغول آنها هستم. و حرف آخر؟ خوشحالم که در کارم با جوان‌ها همکاری می‌کنم. یکی از خصوصیات مثبت جوان‌ها احترام گذاشتن آنها به پیشکسوتان است و این لطف و احترام آنها گاهی آنقدر زیاد است که من شرمنده می‌شوم. برای تمام جوان‌ها آرزوی موفقیت و پیروزی دارم.
ارسال نظر
captcha
پربیننده