محسن انصاری*: گذشت زمان نتوانست غم جانکاه فاجعه منا را از دل و جان جهان اسلام بزداید. ابعاد غیرقابل باور این فاجعه چه در مقام وقوع و چه در مدیریت امدادرسانی به آسیب‌دیدگان به حدی است که خبرگزاری فرانسه از آن به عنوان مرگبارترین فاجعه حج در تاریخ نام برده است. اگرچه با تلاش سیاسی حاکمان سعودی و به مدد استفاده از ابزارهای سه‌گانه رسانه، قدرت و دلارهای نفتی امکان بروز و ظهور احساسات واقعی مسلمانان جهان در قبال این فاجعه کم‌نظیر میسر نشد اما بغض فروخورده و آه برآمده از سینه سوزان آنها، اثرات خود را بر توسعه نفرت نسبت به خاندانی که هیچ‌گونه صلاحیتی برای اداره حرمین‌شریفین ندارند برجای خواهد گذاشت.
در این میان رهبر حکیم انقلاب در جریان دیدار با مدیران و دست‌اندرکاران حج سال 94 فرمودند: «فاجعه بسیار تلخ و حیرت‌انگیز منا نباید فراموش شود و وظیفه دستگاه دیپلماسی و سازمان حج دنبال کردن قاطعانه ماجراست».
پیگیری مطالبات مقام معظم رهبری از حیث چرایی و چگونگی دارای مراتبی است که مورد اشاره قرار می‌گیرد:
الف- چرایی؟
1- بدون تعیین دلایل و عوامل بروز این فاجعه و تلاش مستمر برای اصلاح وضع موجود در اداره مراسم حج تمتع نمی‌توان از احتمال تکرار این حوادث اطمینان یافت.
2- بی‌شک برای تبیین و تاکید بر بی‌کفایتی جاهلیت مدرن در اداره حرمین‌شریفین باید این رسوایی همیشه در ذهن و یاد نه‌تنها مسلمانان بلکه همه ملل جهان باقی بماند.
3- کنگره عظیم حج مقدس‌ترین و بزرگ‌ترین آیین مذهبی مشترک مسلمانان جهان بوده و باید به عنوان الگویی برای سایر ملل و ادیان تبیین و معرفی شود.
4- خانواده‌های ایرانی که عزیزان خود را در این فاجعه از دست داده‌اند دارای حقوق قانونی هستند که دولت باید از همه ظرفیت‌ها و ابزارهای قانونی برای استیفای آن بهره‌گیرد.
ب- چگونگی؟
1- فعال‌سازی بیش از پیش ظرفیت دستگاه دیپلماسی کشور گام اول در رسیدگی به دلایل شکل‌گیری حادثه و استیفای حقوق جان‌باختگان است.
2- بی‌شک تدبیر شایسته رهبری در اعلام 3 روز عزای عمومی در کشور و همچنین موافقت با دفن پیکر جان‌باختگان فاجعه منا در گلزارهای شهدا دارای رمز و راز پرمعنایی است که خود جاودانه شدن این عزیزان را تضمین می‌کند.
3- فعال‌سازی ظرفیت‌های جهان اسلام بویژه گروه‌های مردم‌نهاد و مستقل از سوی دستگاه‌های ذی‌ربط کشور و تبدیل رسیدگی به فاجعه منا در قالب مطالبه جهان اسلام.
4- بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر اقدامی است که می‌تواند در کنار سایر عوامل مورد توجه قرار گیرد.
درکنار اقدامات مطرح شده، توجه به خسارت‌های روحی و عاطفی وارد شده به خانواده‌های داغدار و تلاش برای کاهش آلام آنها وظیفه ملی و اعتقادی مهمی است که نباید به فراموشی سپرده شود. نامگذاری نمادین یکی از میادین شهرهایی که تعداد قابل توجهی از حجاج اعزامی آنها در فاجعه منا به دیار باقی شتافته‌اند و همچنین نامگذاری مناسب برای روز وقوع فاجعه در منا توسط شورای فرهنگ عمومی کشور و توجه ویژه دستگاه‌های فرهنگی و تبلیغی به این فاجعه بزرگ در تولیدات فرهنگی و هنرمندان با استفاده از هنر متعهد، می‌تواند این حادثه را در ذهن جهانیان بویژه ملل مسلمان زنده نگه دارد.
از طرف دیگر در نظر گرفتن نظام حمایتی برای خانواده‌هایی که سرپرستان خود را از دست داده‌اند، بی‌شک تاثیر قابل توجهی در تسلی خاطر خانواده‌های داغدار به‌دنبال خواهد داشت.
* قائم‌مقام بنیاد شهید و امور ایثارگران