وجود بافت‌های فرسوده در تهران، مانند شهرهای دیگر حاصل بی تدبيري مسؤولان شهری است، چون بناهای فرسوده فقط بناهای قدیمی نیست بلکه ساختمان‌هایی نیز در این بافت‌ها قرار دارد که زمان زیادی از ساخت آنها نمی‌گذرد. این اتفاق امروز هم در حال رخ دادن است؛ یعنی ساختمان‌های بدون کیفیتی ساخته می‌شود که در آینده‌ای نه‌چندان دور مجموعه‌های اجتماعی و اقتصادی ناهنجاری را شکل می‌دهد.تاکید بر این موضوع ضروری است که وقتی از بافت فرسوده صحبت می‌کنیم، منظور بافت‌هایی است که سابقه تاریخی ندارد. در این شرایط شهرداری تهران باید بافت تاریخی را از بافت فرسوده تمیز دهد که این کار انجام نمی‌شود. بافت باارزش تاریخی نیز به علت شاكله اجتماعی و اقتصادی ناهمگون، بافت فرسوده تلقی می‌شود، چون در این زمینه کارشناسی وجود ندارد. در بسیاری از شهرها، خیابان‌های عریض و طویل را از بافت فرسوده عبور می‌دهیم و به قصد بازده اقتصادی آن را تخریب می‌کنیم که بافت تاریخی آن هم از آسیب مصون نمی‌ماند. به بهانه نوسازی بافت فرسوده دست به هر کاری می‌زنیم و هویت‌مان را از میان می‌بریم و این موضوعی است که مسؤولان شهری هنوز درباره آن توضیحی نداده‌اند و پاسخی برایش ندارند. در شرایط کنونی به نظر می‌رسد هنوز نگاه مدیریت شهری به بافت فرسوده نگاه اقتصادی است و برنامه جامعی برای بازسازی بافت فرسوده نداریم. شهرداری تهران هم به تنهایی توان انجام این کار را ندارد و همکاری دولت در این حوزه با مدیریت شهری ضروری است اما برخی برخوردهای سیاسی شهرداری موجب شده این همکاری شکل نگیرد. در ایران برخلاف بسیاری از کشورها، شهردار را مردم به طور مستقیم انتخاب نمی‌کنند و این موضوع باعث می‌شود شهردار پایتخت گرفتار بازی‌های سیاسی و جناحی شود. در شهر تهران بسیاری از برنامه‌ها و کارها از جمله بازسازی بافت فرسوده در حیطه غیر مدیریت شهری پیش می‌رود. از سوی دیگر عدم بهره‌گیری از نخبگان و متخصصان در شهرداری تهران در حوزه‌های مختلف به چشم می‌خورد که این موضوع در زمینه بافت فرسوده دردسرهای زیادی ایجاد کرده است.تخریب و نوسازی بافت فرسوده در واقع تنها پاک کردن صورت مسأله است. شهرداری نمی‌تواند تشخیص دهد کدام بافت دارای ارزش تاریخی و کدام بافت فرسوده است. چه کسی باید تشخیص دهد بافتی مثل اودلاجان تاریخی است یا فرسوده؟!
شهرداری در واقع به دلیل ناهنجاری‌های اجتماعی بافتی را تخریب می‌کند و غیر از این موضوع، نگاه دیگری در این حوزه ندارد. در بازسازی بافت فرسوده به جای رفع یک معضل دیرینه پایتخت، یک موج بساز و بفروش به راه افتاد. اتفاقی که در منطقه 22 تهران افتاد نمونه‌ای از سوءمدیریت است که می‌توان آن را به موضوع بافت فرسوده تعمیم داد. این منطقه فرصتی برای شهر تهران بود که زمین‌های بکر آن شکل‌و‌شمایل پایتخت را کمی شبیه یک شهر فرهنگی کند اما شهرداری تنها به فکر کسب درآمد بود و به عوارض فکر کرد و تهرانی‌ها این فرصت بی‌نظیر را از دست دادند. نه‌تنها در نوسازی بافت فرسوده بلکه در همه حوزه‌های مدیریت شهری هرگاه تفکر اقتصادی نداشته باشیم و به پول فکر نکنیم، خواهیم توانست کارها و طرح‌های موثری را پیش ببریم که این موضوع تاکنون در پایتخت محقق نشده است.
* مدیرمرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
و رئیس انجمن مفاخر معماری ایران نگاه اقتصادی به نوسازی بافت فرسوده
وجود بافت‌های فرسوده در تهران، مانند شهرهای دیگر حاصل بی تدبيري مسؤولان شهری است، چون بناهای فرسوده فقط بناهای قدیمی نیست بلکه ساختمان‌هایی نیز در این بافت‌ها قرار دارد که زمان زیادی از ساخت آنها نمی‌گذرد. این اتفاق امروز هم در حال رخ دادن است؛ یعنی ساختمان‌های بدون کیفیتی ساخته می‌شود که در آینده‌ای نه‌چندان دور مجموعه‌های اجتماعی و اقتصادی ناهنجاری را شکل می‌دهد.تاکید بر این موضوع ضروری است که وقتی از بافت فرسوده صحبت می‌کنیم، منظور بافت‌هایی است که سابقه تاریخی ندارد. در این شرایط شهرداری تهران باید بافت تاریخی را از بافت فرسوده تمیز دهد که این کار انجام نمی‌شود. بافت باارزش تاریخی نیز به علت شاكله اجتماعی و اقتصادی ناهمگون، بافت فرسوده تلقی می‌شود، چون در این زمینه کارشناسی وجود ندارد. در بسیاری از شهرها، خیابان‌های عریض و طویل را از بافت فرسوده عبور می‌دهیم و به قصد بازده اقتصادی آن را تخریب می‌کنیم که بافت تاریخی آن هم از آسیب مصون نمی‌ماند. به بهانه نوسازی بافت فرسوده دست به هر کاری می‌زنیم و هویت‌مان را از میان می‌بریم و این موضوعی است که مسؤولان شهری هنوز درباره آن توضیحی نداده‌اند و پاسخی برایش ندارند. در شرایط کنونی به نظر می‌رسد هنوز نگاه مدیریت شهری به بافت فرسوده نگاه اقتصادی است و برنامه جامعی برای بازسازی بافت فرسوده نداریم. شهرداری تهران هم به تنهایی توان انجام این کار را ندارد و همکاری دولت در این حوزه با مدیریت شهری ضروری است اما برخی برخوردهای سیاسی شهرداری موجب شده این همکاری شکل نگیرد. در ایران برخلاف بسیاری از کشورها، شهردار را مردم به طور مستقیم انتخاب نمی‌کنند و این موضوع باعث می‌شود شهردار پایتخت گرفتار بازی‌های سیاسی و جناحی شود. در شهر تهران بسیاری از برنامه‌ها و کارها از جمله بازسازی بافت فرسوده در حیطه غیر مدیریت شهری پیش می‌رود. از سوی دیگر عدم بهره‌گیری از نخبگان و متخصصان در شهرداری تهران در حوزه‌های مختلف به چشم می‌خورد که این موضوع در زمینه بافت فرسوده دردسرهای زیادی ایجاد کرده است.تخریب و نوسازی بافت فرسوده در واقع تنها پاک کردن صورت مسأله است. شهرداری نمی‌تواند تشخیص دهد کدام بافت دارای ارزش تاریخی و کدام بافت فرسوده است. چه کسی باید تشخیص دهد بافتی مثل اودلاجان تاریخی است یا فرسوده؟!
شهرداری در واقع به دلیل ناهنجاری‌های اجتماعی بافتی را تخریب می‌کند و غیر از این موضوع، نگاه دیگری در این حوزه ندارد. در بازسازی بافت فرسوده به جای رفع یک معضل دیرینه پایتخت، یک موج بساز و بفروش به راه افتاد. اتفاقی که در منطقه 22 تهران افتاد نمونه‌ای از سوءمدیریت است که می‌توان آن را به موضوع بافت فرسوده تعمیم داد. این منطقه فرصتی برای شهر تهران بود که زمین‌های بکر آن شکل‌و‌شمایل پایتخت را کمی شبیه یک شهر فرهنگی کند اما شهرداری تنها به فکر کسب درآمد بود و به عوارض فکر کرد و تهرانی‌ها این فرصت بی‌نظیر را از دست دادند. نه‌تنها در نوسازی بافت فرسوده بلکه در همه حوزه‌های مدیریت شهری هرگاه تفکر اقتصادی نداشته باشیم و به پول فکر نکنیم، خواهیم توانست کارها و طرح‌های موثری را پیش ببریم که این موضوع تاکنون در پایتخت محقق نشده است.
* مدیرمرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
و رئیس انجمن مفاخر معماری ایران ارسال نظر
پربیننده