
دکتر جواد حقگو: رفتارهای دولت آمریکا بویژه در سالهای اخیر برای بسیاری به نابهنجاریهای ناشی از نوعی اختلال خلقی یا به عبارت سادهتر «عدم تعادل روانی» میماند. اگر دولت آمریکا از رئیس آن گرفته تا معاون و وزیر و سخنگوی وزارت خارجه و کارکنان دیگر بخشهای دولتی را در حکم «ساختاری ارگانیک»، «لویاتانی زورمند» در عرصه بینالملل یا «موجودی هوشمند» در نظر بگیریم، این موجود بازتابدهنده گونههای متفاوت و متناقض رفتاری است.
وضعیت کنونی این موجود را میتوان به دوزیستی تشبیه کرد که گاه در آب و گاه در خشکی میزید؛ انسانی که لختی میخندد و بیدرنگ گریه سر میدهد، پستانداری که بلافاصله پس از گیاهخواری و چرا در مرتع برای دریدن همنوع یا دیگرنوع دندان تیز میکند یا گیاهی که یک روز در میان میوهای تلخ و شیرین ثمر میدهد. در این میان مثال انسانی شاید بیشتر برای ما ملموس باشد.
بسیاری از ما انسانهایی را دیدهایم که شخصیتها و چهرههایی متفاوت از خود بروز میدهند و از خود تصویری عاری از ثبات روانی و رفتاری نزد ناظران بیرونی بر جای میگذارند. درجات پیشرفته این وضعیت، بیماری مانیک- دپرسیو، اختلال دوقطبی یا شیدایی- افسردگی نام دارد.
اختلال یادشده میتواند از علتهایی گوناگون نشأت گیرد که بسیاری از آنها هنوز ناشناخته است. برخی از منشأ ژنتیکی و ارثی این نوسانات خلقی به عنوان یکی از مهمترین علل مانیک- دپرسیو یاد میکنند. تعارضها و نوسانات رفتاری و اعلانی آمریکاییها نیز همسان با دوقطبی شخصیتی، ریشهها و علل گوناگونی دارد.
به باور بسیاری از صاحبنظران این رفتارهای دوگانه در میان رهبران آمریکا نیز از ژنوم خاص آنان ریشه میگیرد؛ کشوری که نخستین جمعیت به اصطلاح متمدن آن از قلمروی جزیرهای استعمار پیر و مکار کوچید و با کشتار فجیع و بیرحمانه، نابودی و تاراندان ساکنان واقعی و بومیان آمریکایی، بر عرصه گسترده آمریکای شمالی حاکم شد. به این ترتیب این ژنوم را میتوان دارای ویژگی مشترک فریبکاری و همزمان با آن تجاوزگری و غارتگری دانست.
آمریکاییها در تاریخ معاصر خود بارها این نوسانات خلقی را به وضوح به تصویر کشیدهاند. مثلا در جنگ دوم جهانی با شعار برقراری ثبات و آرامش و نجات نوع بشر به میدان جنگ پا گذاشتند سپس با کشتار صدها هزار نفر از همان نوع بشر با فروریختن بمب اتم، رقیب خود را از پای درآوردند.
در طول سالها رفتارها و معیارهای دوگانه آمریکاییها زبانزد همه بوده و تبدیل به یکی از بدیهیات عرصه بینالملل شده است؛ آمریکایی که از حقوق بشر سخن میگوید خود بزرگترین ناقض حقوق بشر در داخل و خارج مرزهایش است، خود را مدافع آزادی و دموکراسی قلمداد میکند و به بهانه آن دست به تجاوزگری و مداخله میزند اما بزرگترین پشتیبان رژیمهای مستبد و توتالیتر جهان به شمار میرود، مکرر از بایدها و نبایدهای زیستمحیطی سخن میگوید اما خود بزرگترین آلاینده زیست بوم و ویرانکننده سرمایههای مشترک بشری است و هزاران تعارض و رفتار دوگانه دیگر که در هویت رژیم سیاسی آمریکا سرشته شده است. در وضعیت کنونی اما مانیا- دپرسیوی آمریکایی میتواند با علل و زمینههایی دیگر نیز درآمیختگی یابد. در این رابطه برخی میگویند شرایط جهانی آمریکا به عنوان قدرت جهانی یا هژمون در مسیر فروپاشی یکی از مهمترین علل نوسانات رفتاری و مواضع اعلانی آمریکاییهاست؛ نظیر بیماری که بر اثر محرکی چون درد میخندد. از این منظر آمریکا که دست به گریبان با بسیاری از چالشها از جمله اقتصادی، در بسیاری زمینهها در حال عقبنشینی در برابر رقیبها و قدرتهای نوظهور همچون روسیه، چین، برزیل و... است برای تداوم هژمونی یا برتری خودخوانده خود بر جهان رفتارهایی متناقض با وضعیت قدرت و توانش آشکار میکند و به دنبال ارائه چهرهای همچنان یکهتاز، پیشرو و فرادست در عرصه جهانی است. ما ایرانیان نیز در بسیاری موارد شاهد رفتارهای دوگانه و متعارض آمریکاییها بوده و هستیم؛ دولتی که رهبران آن طی سالهای گذشته از یکسو در پیامهای نوروزی دست دوستی به سمت مردم ایران دراز کردهاند و در دیگر سو با دستان چدنی در دستکش مخملی در حال چیدن گزینههای گوناگون روی میز بودهاند و مهمتر از آن دهها سال تجربه جنایتکاری و توطئهچینی علیه ملت ایران را در آستین دارند.
در جریان مذاکرات هستهای این مانیک- دپرسیوی آمریکایی بیش از هر زمان دیگر بروز یافت و سیگنالها و مواضعی متناقض از هیات حاکمه آمریکا به سمت ایران روانه شد؛ مواضعی که بخشی از آن عدهای را در کشور نسبت به قهر و غضب شیطان بزرگ مرعوب ساخته و به سمت سازش سوق میدهد و بخشی دیگر [دستهای زودباور] را به رغم تجربیات گذشته نسبت به مواهب دوستی با آمریکاییها خوشبین میسازد.
در این زمینه برخی به وجود اختلافات سیاسی در هیات حاکمه آمریکا و به طور ویژه بین دموکراتها و جمهوریخواهان اشاره دارند که در قضیه مذاکرات هستهای و تصویب برجام بهعنوان دستاورد دولت دموکرات در کنگره آمریکا با اکثریت جمهوریخواه به اوج خود رسید. این در حالی است که با فرض وجود برخی اختلافات باید گفت هماوردی ۲ جریان اصلی سیاسی در هیات حاکمه آمریکا همیشه در حد و حدود خود جریان داشته که مهمترین این حد و حدود را صهیونیستها تعیین کردهاند. به این ترتیب شیدایی و افسردگی واشنگتن در پرونده هستهای ایران را باید تابعی از اهداف و منافع صهیونیستها در مهمترین پرونده سیاست خارجی واشنگتن دانست و نه متاثر از هماوردیهای آشتیناپذیر ۲ جریان سیاسی. حضرت آیتالله العظمی خامنهای، رهبر حکیم انقلاب اسلامی بارها در بیاناتشان در تشریح این اختلال دوقطبی رفتار آمریکا سخن گفتهاند از جمله اشاره به این واقعیت که: «یکی لبخند میزند و یکی مصوبه علیه جمهوری اسلامی تهیه و دنبال میکند».
ایشان دلیل اصلی این رفتارهای متضاد را تقسیم کار و وظایف در دشمنی با ایران عنوان کردهاند؛ واقعیتی که اشعار میدارد افزون بر ژنوم تعارضبار آمریکاییها، رهبران واشنگتن بیمیل هم نیستند از نوسانات خلقی خود در برخی برههها به شکلی ابزاری و مصنوعی بهره جویند.