آزاده صالحی:
بعد از استعفای حبیب‌الله صادقی و روی کار آمدن شما به عنوان سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران، سعی کردید در درجه نخست چه مسائلی را در موزه مرتفع کنید؟
آنچه پیش از هر چیز توجه مرا به خود جلب کرد، این بود که توجه بیشتری نسبت به هنرمندان شهرستانی شود و برنامه‌ها به جای تمرکز در تهران به سمت شهرستان‌ها هم سوق یابد. بنابراین تلاش‌هایی را در این زمینه در اقصی نقاط کشور در راستای بهبود و پیدایش زمینه‌های رشد، تعالی و ترقی هنرمندان شهرستانی فراهم کردم بویژه هنرمندان گمنام که فرصت لازم برای بروز استعداد را در این سال‌ها نیافته‌اند و استعدادشان مورد توجه واقع نمی‌شده است. ما سعی کردیم با برگزاری جشنواره‌های هنری و دوسالانه‌ها در استان‌ها به این امر جامه عمل بپوشانیم. در حال حاضر نیز تقاضاهای متعددی از شهرستان‌ها داریم و جشنواره هنرهای تجسمی کودک و نوجوان در همدان از این جمله است. یازدهمین دوسالانه عکس نیز به عنوان بخش اصلی در یزد برگزار و همزمان در تهران نیز به معرض نمایش گذاشته شد.
شما پیش از اینکه به عرصه هنرهای تجسمی رو بیاورید، مولانا‌پژوه بودید. درباره این گرایش توضیح دهید.
هرچند رشته نهایی تحصیلی من ادبیات نبوده اما از کلاس سوم راهنمایی به مثنوی معنوی علاقه‌مند شدم و به دلیل علاقه وافرم به شخصیت مولانا به تحقیق پیرامون او و آثارش پرداختم به‌طوری که در چهار سال دبیرستان موفق شدم اکثر ابیات مثنوی را حفظ کنم. به خاطر دارم در انشای سال چهارم در قالب هشت ورق امتحانی به تشریح مثنوی پرداختم. بعدها هم که از خوزستان به قم و بعد تهران آمدم دست از همنشینی با مثنوی نکشیدم و این توفیق را داشتم که نزد علامه محمدتقی جعفری به مطالعات عمقی‌تر در مثنوی بپردازم. در حال حاضر یکی از افسوس‌های من این است که چرا با مشغله کاری از تمرکز من از مثنوی‌خوانی کاسته شده است.
اگر ممکن است درباره ارتباط مثنوی معنوی با اندیشه‌های هنری توضیح دهید.
بی‌تردید مولانا یکی از هنرمندان کم‌نظیر است. او با توجه به برخورداری از دریای بیکران حکمت و فلسفه به عنوان انسان اندیشمند و برجسته‌ای شناخته شده است. اغلب حوزه‌های هنری هنرمند ملهم از زاویه دید مولاناست بویژه این ویژگی را در آثاری چون دیوان شمس، فیه ما‌فیه و مجالس سبعه می‌توان مشاهده کرد. بنابراین تأسف می‌خورم که چرا جامعه ما اندیشه‌های مولانا را مورد پرداخت قرار نداده است، در عین اینکه اندیشه‌های مولانا می‌تواند دستمایه خوبی برای خلق آثار هنری باشد بویژه اشعارش که قابلیت تبدیل به آثار هنری را داراست. در واقع بسیاری از اشعار مولانا این ویژگی را دارند که تجلی عینی یابند در حالی که این امر در عرصه هنرهای تجسمی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
آقای شالویی! ما تاکنون تجربه دو دوره برگزاری اکسپوی تهران را داشته‌ایم. هرچند در دوره نخست که مقدمه‌ای بر این جریان به شمار می‌رفت موفقیت چندانی حاصل نشد؛ ارگان‌هایی مثل وزارت صنایع و معادن چند اثر هنری خریدند و پس دادند. آیا در این دوره سعی شد تا اتفاقاتی از این دست تکرار نشود؟
من نظرم این است در اکسپو نباید به دنبال خرید و فروش صرف باشیم بلکه باید در این وادی به فرهنگ‌سازی بپردازیم. یکی از مسائلی که در جریان برگزاری اکسپو با آن مواجه می‌شویم این است که بسیاری از مردم اطلاع ندارند که اثر هنری قابل ابتیاع است و می‌شود آن را خریداری کرد.
به نظرم این ضعف اطلاع‌رسانی به سیاستگذاران فرهنگی برمی‌گردد.
قبول دارم. دست‌اندرکاران ما نیز به درستی به این مسأله پی نبرده‌اند، در حالی که برگزاری اکسپو باعث می‌شود تحول گسترده‌ای در اقتصاد هنری ایجاد شود؛ تحولی که به رونق بینجامد اما مساله اصلی اینجاست که هنرمند در درجه نخست نباید دغدغه معاش داشته باشد. اکسپوی سال گذشته هدفش این بود که قاطبه مردم را به سمت خرید آثار هنری جلب کند. البته توجه مسؤولان نیز به این امر مهم است. در سال‌های گذشته ما شاهد آثار سخیفی از کشورهای چین و هند بودیم که با قیمت ارزان و غالبا هم کپی عرضه می‌شدند. این آثار باعث شده است تا آثار اصیل خودمان مورد غفلت واقع شوند بنابراین نظرم این است که حوزه هنرهای تجسمی نیز مثل ورزش باید مورد حمایت‌های دولتی واقع شود.
ولی کشورهایی مثل چین که شما به آنها اشاره کردید امروز علاوه بر غصب بازارهای اقتصاد جهانی به گسترش هنر ناب خود نیز پرداخته‌اند و موفق هم شده‌اند.
من نیز نسبت به موفقیت آنها شک ندارم اما می‌خواهم بگویم ما نباید در برابر هنر چین مرعوب شویم. همان‌طور که کشورهایی مثل ایتالیا و فرانسه مقلد صرف نبوده‌اند و نسبت به هنر شرقی‌ها خاصه چین، سرسپردگی نداشته‌اند. ما بعضا یک عادت نادرست داریم و آن اینکه آنچه خود داریم از بیگانه تمنا می‌کنیم، که نشان می‌دهد ما تمام آن پتانسیل هنری را داریم و این امر ما را از تقلید کشورهای دیگر متمایز و بی‌نیاز می‌سازد.
به نظرم چینی‌ها مهم‌ترین کاری که در عرصه هنرهای تجسمی انجام داده‌اند این بوده که هنرهای اصیلشان را به روز کرده‌اند، مثل مینیاتور. کاری که ما نتوانستیم انجام دهیم.
خب، این از هنرمندی آنهاست و این نکته که می‌گویید آثارشان روزآمد است کاملا درست است اما متأسفانه ما با اینکه قابلیت انجام این کار را داریم گاه بیش از حد سنت را مورد توجه قرار می‌دهیم یا گاهی به همان میزان مدرنیسم را. در واقع هنر برتر و ارزشمند در این است که به برقراری پیوند میان سنت و مدرنیسم بپردازیم. کما اینکه جریان هنر پیوسته است و باید آن را حفظ کرد. سال گذشته که در ونیز بودم دبیر بی‌ینال اصرار داشت تا هنرمندان از هر کشوری که در بی‌ینال شرکت می‌کنند از هنر خودشان غافل نشوند. یعنی در عین مدرن نگاه کردن، به هنرهای اصیل کشورهایشان هم توجه کنند.
چه تمهیدی برای ایجاد به قول خودتان پیوند میان سنت و مدرنیته در هنر اندیشیده‌اید؟
ما تمام تلاش خودمان را در این راستا انجام داده‌ایم و همه جا هم گفته‌ایم، نمی‌خواهیم آن‌قدر به سنت‌ها بچسبیم که از هنر مدرن باز بمانیم و برعکس. در واقع قصد ما برقراری اعتدال بوده و تا حدودی هم این کار را کرده‌ایم. به عنوان مثال دو سالانه نگارگری که تمام شود قصد داریم آثار مدرن گنجینه موزه را به معرض نمایش بگذاریم یا قرار است بعد از برگزاری نمایشگاه تجلی احساس، آثار نقاشی قهوه‌‌خانه‌ای را ارائه کنیم. نظرم این است که هنرمندان با گوشه چشمی به هنر گذشتگان و اصالت و ریشه‌دار بودن هنرهای سنتی آن را با هنر مدرن تلفیق کنند و به شکل منطقی میان سنت و مدرنیته پل بزنند.
بحث ما از صحبت درباره اکسپو منحرف شد.
بله. همان‌طور که اشاره کردید ما تجربه برگزاری دو اکسپو را تاکنون داشته‌ایم. اکسپویی که گذشت به‌رغم محدودیت زمان و تقارن با ایام محرم به شکل مطلوب برگزار شد اما برای رسیدن به تکامل، احتیاج به زمان داریم. در حال حاضر به فراهم کردن مقدمات اکسپوی بهاره مشغولیم که قرار است در کیش برگزار شود. همچنین اکسپوی دیگری که پاییز برپا می‌شود. به نظر من ما این امکان را داریم که کشورمان را به مرکز جهانی اکسپو تبدیل کنیم، زیرا در ایران تهیه یک اثر هنری به مراتب ارزان‌تر است.
در اکسپوی اخیر کدام دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها کار خریدند؟
اغلب وزارتخانه‌ها تمایل به خرید داشتند لیکن ما در این میان یک شرط گذاشتم و اینکه باید نقدی معامله انجام شود. حتی خود ما هم که به خرید آثار هنری پرداختیم هزینه‌اش را نقدا پرداخت کردیم.
با توجه به اینکه در حال حاضر اغلب گالری‌ها و نگارخانه‌ها رو به تعطیلی هستند و جز تعداد اندکی گالری فعال نداریم چه طرحی برای ساماندهی این وضعیت در دست دارید؟آیا اصلا به این فکر افتاده‌اید؟
ببینید فروش آثار هنری مانند فروش دیگر کالاها مستلزم یک برنامه‌ریزی اساسی برای سرمایه‌گذاری درازمدت و بازاریابی مناسب است. مهم‌ترین عاملی که باعث تداوم فعالیت نگارخانه‌ها می‌شود این است که در اکسپوی رسمی حضور فعال داشته باشند. درباره پرسش شما باید بگویم یکی از برنامه‌ها این است که آثار نگارخانه‌داران را به استان‌ها بفرستیم. دیگر اینکه قرار است بخش خارجی را فعال کنیم و در این راستا از ارگان‌هایی چون صدا و سیما برای تبلیغات کمک بگیریم تا از این طریق توجه مردم جلب شود.
بالاخره سرنوشت دوسالانه تصویرگری چه می‌شود؟ این دوسالانه قرار است کی برگزار شود؟
ما بارها اعلام کرده‌ایم که از آمادگی لازم برای برگزاری دوسالانه تصویرگری برخورداریم. در این زمینه جلسات متعددی هم برگزار کرده‌ایم اما واقعیت این است که انجمن تصویرگران کتاب کودک و نوجوان به دلایل نامعلومی همکاری نمی‌کند و به‌رغم دو سه تاریخی که برای برپایی دوسالانه تعیین شده بود، انجمن خواستار به تعویق افتادن این زمان‌ها شد.
فکر می‌کنید دلیلش چیست؟
این سؤال را از انجمن تصویرگران کتاب کودک بپرسید. این دوسالانه شش دوره است که برگزار نشده و برای من هم عجیب است که چرا تصویرگران تمایل و رغبتی به برپایی آن نشان نمی‌دهند. توقع ما این بود که از سوی انجمن‌هایی چون انجمن تصویرگران مورد تشویق قرار بگیریم. این را اضافه کنیم که ما هنوز اصرار داریم این دوسالانه برگزار شود.
انجمن‌هایی چون مجسمه‌سازان، نقاشان،طراحان گرافیک، نگارگران و سفال و سرامیک سال‌هاست که از مکان ثابتی برای استقرار بی‌بهره‌اند، آیا برنامه خاصی برای سامان بخشی به این انجمن ها در دستور کار شما هست؟
نمی‌دانم چرا هر مشکلی است باید در دوره ما حل شود؟!(خنده) مکان انجمن‌هایی که به آنها اشاره کردید را دفتر هنرهای تجسمی اجاره کرده است. در واقع این انجمن‌ها مورد حمایت دفتر هنرهای تجسمی واقع شده‌اند. درباره انجمن نگارگران و سفال و سرامیک نیز در جلساتی که با یکدیگر داشته‌ایم قرار است کمک‌های لازم انجام شود. این کمک‌ها بستگی به تعامل دو طرف دارد، در عین اینکه اعتقاد دارم NGOهای هنری، بازوی تخصصی و پل ارتباطی هستند. در این زمینه جا دارد به جامعه عکاسی نیز اشاره کنم که موزه و دفتر هنرهای تجسمی را در برگزاری دوسالانه عکس یاری داده‌اند و نمونه یک همکاری خوب را رقم زدند. انجمن هنرمندان نگارگری نیز همین‌طور.
ما هم در مقابل این همکاری کوتاهی نکردیم. درباره گرافیک و پوستر نیز قرار است دوسالانه گرافیک را در شهریور ماه برگزار کنیم. هرچند ناگفته نماند که در جریان برگزاری هفته گرافیک ما با انجمن و جامعه هنرمندان گرافیک تعامل زیادی انجام دادیم.
در یازدهمین دوسالانه عکس ظاهرا آیین‌نامه‌ای تدوین شد مبنی بر اینکه بعد از این، تمام دوسالانه‌های عکس بر اساس این آیین‌نامه برگزار شوند اما باز هم این روند نارضایتی برخی عکاسان را در پی داشت. نظر شما چیست؟ آیا فاصله تدوین آیین‌نامه تا عملکرد نباید پر شود؟ به‌عنوان مثال برخی می‌گفتند در طول یک‌سالی که از فعالیت شورای سیاست‌گذاری دوسالانه می‌گذرد، مباحث فراوانی در جلسات مطرح شد اما با نصب آثار این دوره روی دیوار، افسوس می‌خوردند که چرا آثار راه یافته به نمایشگاه، ماحصل این گفت‌وگو در شورا نبوده است.
راستش را بخواهید من از نیمه‌های راه وارد دوسالانه یازدهم عکاسی شدم. این را می‌گویم که بدانید وقتی من آمدم، شورای سیاست‌گذاری تشکیل و انتخاب شده بود. بنابراین من سعی کردم به نحوه انتخاب آثار عکس کمک کنم. درباره هیات داوران هم من اصلا در نحوه انتخاب اعضا نقشی نداشتم. در این میان سه اثر توسط گروه بازبینی نهایی رد شد و از نمایش بازماند و دلیلشان هم این بود که این سه عکس با ذوق مردم همخوانی ندارد. در یازدهمین دوسالانه عکاسی که برگزار شد ما شاهد ژانرهای مختلفی بودیم.
بعضی از منتقدان دوسالانه معتقد بودند در جریان برگزاری دوسالانه، هیچ استاندارد و چارچوب خاصی رعایت نشده است. این مساله ناشی از چیست؟
موضوع دوسالانه عکاسی خلاق و آزاد بود و همین معیار گزینش عکس‌ها شده بود. این را هم بگویم که اگر انتخاب برعهده من بود آثار دیگری را برای نمایش در دوسالانه انتخاب می‌کردم. البته در این راستا پیشنهاداتی هم دادیم که نسبت به آن موافقت نشد و ما هم اصرار نکردیم تا حق انتخاب سلب نشود. به هر حال قصد داریم در دوازدهمین دوسالانه عکس پاره‌ای اصلاحات انجام دهیم.
در ماه‌های گذشته، شورای راهبردی و سیاست‌گذاری هنرهای تجسمی تشکیل شد که براساس آن، تدوین سند توسعه هنرهای تجسمی، تشکیل شورای فنی- تخصصی موزه، شورای خرید آثار هنری و تعیین ضوابط ورود و خروج آثار هنری از این برنامه‌هاست. در این باره توضیح بیشتری دارید؟
در معاونت امور هنری وزارت ارشاد این بحث مطرح شد و با موافقت دکتر محمد‌حسین ایمانی خوشخو این شورای راهبردی تشکیل شد، در دو حیطه موسیقی و تجسمی. در واقع ما در این زمینه چشم‌انداز کافی خواهیم داشت. در این‌باره ما جمعی را دعوت کردیم و جلساتی را برپا کردیم. مسلما برآیند این جلسات می‌تواند خیلی موثر باشد. ما همواره قصد داشته‌ایم با برگزاری این شورا، سلسله برنامه‌های دراز‌مدتی تدوین کنیم تا به مدد آن بتوانیم نقایص عرصه‌های هنری را مرتفع کنیم.
با توجه به سمت فعلی و سمت‌های موازی شما مانند عضو شورای برنامه‌ریزی و مدیر گروه فرهنگ و هنر دانشگاه جامع علمی کاربردی، عضو شورای عالی آموزش و پرورش یا سمت سابقتان رئیس مرکز برنامه‌ریزی و آموزش نیروی انسانی وزارت ارشاد، چه تمهیداتی برای آکادمیک کردن هنرهای سنتی در قالب رشته‌های مستقل اندیشیده‌اید؟
در این راستا،آموزش متناسب با رشته‌های سنتی رادر نظر گرفته‌ایم و سرگرم فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای آن هستیم. از طریق موسسه توسعه هنرهای معاصر برای تأسیس آموزش هنرهای سنتی اقدام شده است و تا مدتی دیگر مجوز تأسیس آن صادر خواهد شد. با توجه به پرسش شما باید بگویم که به دنبال این هستیم تا بتوانیم این رشته‌ها را در دانشگاه جامع علمی کاربردی وارد کرده و گسترش دهیم.
در دانشگاه‌های دیگر مثل آزاد یا هنر یا تهران چطور؟
دست ما برای این‌كار چندان باز نیست اما به قول شما خوب است که در تمام دانشگاه‌های کشور گسترش یابد اما فعلا شایسته است از جایی که امکان آن را عملی‌تر است اقدام کرده و سپس در فکر فراگیر کردن آن باشیم. با محمود شالوئی، سرپرست موزه هنرهای معاصر و رئیس دفتر هنرهای تجسمی
انجمن تصويرگران براي برپايي دوسالانه همكاري نمي‌كند
آزاده صالحی:
بعد از استعفای حبیب‌الله صادقی و روی کار آمدن شما به عنوان سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران، سعی کردید در درجه نخست چه مسائلی را در موزه مرتفع کنید؟
آنچه پیش از هر چیز توجه مرا به خود جلب کرد، این بود که توجه بیشتری نسبت به هنرمندان شهرستانی شود و برنامه‌ها به جای تمرکز در تهران به سمت شهرستان‌ها هم سوق یابد. بنابراین تلاش‌هایی را در این زمینه در اقصی نقاط کشور در راستای بهبود و پیدایش زمینه‌های رشد، تعالی و ترقی هنرمندان شهرستانی فراهم کردم بویژه هنرمندان گمنام که فرصت لازم برای بروز استعداد را در این سال‌ها نیافته‌اند و استعدادشان مورد توجه واقع نمی‌شده است. ما سعی کردیم با برگزاری جشنواره‌های هنری و دوسالانه‌ها در استان‌ها به این امر جامه عمل بپوشانیم. در حال حاضر نیز تقاضاهای متعددی از شهرستان‌ها داریم و جشنواره هنرهای تجسمی کودک و نوجوان در همدان از این جمله است. یازدهمین دوسالانه عکس نیز به عنوان بخش اصلی در یزد برگزار و همزمان در تهران نیز به معرض نمایش گذاشته شد.
شما پیش از اینکه به عرصه هنرهای تجسمی رو بیاورید، مولانا‌پژوه بودید. درباره این گرایش توضیح دهید.
هرچند رشته نهایی تحصیلی من ادبیات نبوده اما از کلاس سوم راهنمایی به مثنوی معنوی علاقه‌مند شدم و به دلیل علاقه وافرم به شخصیت مولانا به تحقیق پیرامون او و آثارش پرداختم به‌طوری که در چهار سال دبیرستان موفق شدم اکثر ابیات مثنوی را حفظ کنم. به خاطر دارم در انشای سال چهارم در قالب هشت ورق امتحانی به تشریح مثنوی پرداختم. بعدها هم که از خوزستان به قم و بعد تهران آمدم دست از همنشینی با مثنوی نکشیدم و این توفیق را داشتم که نزد علامه محمدتقی جعفری به مطالعات عمقی‌تر در مثنوی بپردازم. در حال حاضر یکی از افسوس‌های من این است که چرا با مشغله کاری از تمرکز من از مثنوی‌خوانی کاسته شده است.
اگر ممکن است درباره ارتباط مثنوی معنوی با اندیشه‌های هنری توضیح دهید.
بی‌تردید مولانا یکی از هنرمندان کم‌نظیر است. او با توجه به برخورداری از دریای بیکران حکمت و فلسفه به عنوان انسان اندیشمند و برجسته‌ای شناخته شده است. اغلب حوزه‌های هنری هنرمند ملهم از زاویه دید مولاناست بویژه این ویژگی را در آثاری چون دیوان شمس، فیه ما‌فیه و مجالس سبعه می‌توان مشاهده کرد. بنابراین تأسف می‌خورم که چرا جامعه ما اندیشه‌های مولانا را مورد پرداخت قرار نداده است، در عین اینکه اندیشه‌های مولانا می‌تواند دستمایه خوبی برای خلق آثار هنری باشد بویژه اشعارش که قابلیت تبدیل به آثار هنری را داراست. در واقع بسیاری از اشعار مولانا این ویژگی را دارند که تجلی عینی یابند در حالی که این امر در عرصه هنرهای تجسمی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
آقای شالویی! ما تاکنون تجربه دو دوره برگزاری اکسپوی تهران را داشته‌ایم. هرچند در دوره نخست که مقدمه‌ای بر این جریان به شمار می‌رفت موفقیت چندانی حاصل نشد؛ ارگان‌هایی مثل وزارت صنایع و معادن چند اثر هنری خریدند و پس دادند. آیا در این دوره سعی شد تا اتفاقاتی از این دست تکرار نشود؟
من نظرم این است در اکسپو نباید به دنبال خرید و فروش صرف باشیم بلکه باید در این وادی به فرهنگ‌سازی بپردازیم. یکی از مسائلی که در جریان برگزاری اکسپو با آن مواجه می‌شویم این است که بسیاری از مردم اطلاع ندارند که اثر هنری قابل ابتیاع است و می‌شود آن را خریداری کرد.
به نظرم این ضعف اطلاع‌رسانی به سیاستگذاران فرهنگی برمی‌گردد.
قبول دارم. دست‌اندرکاران ما نیز به درستی به این مسأله پی نبرده‌اند، در حالی که برگزاری اکسپو باعث می‌شود تحول گسترده‌ای در اقتصاد هنری ایجاد شود؛ تحولی که به رونق بینجامد اما مساله اصلی اینجاست که هنرمند در درجه نخست نباید دغدغه معاش داشته باشد. اکسپوی سال گذشته هدفش این بود که قاطبه مردم را به سمت خرید آثار هنری جلب کند. البته توجه مسؤولان نیز به این امر مهم است. در سال‌های گذشته ما شاهد آثار سخیفی از کشورهای چین و هند بودیم که با قیمت ارزان و غالبا هم کپی عرضه می‌شدند. این آثار باعث شده است تا آثار اصیل خودمان مورد غفلت واقع شوند بنابراین نظرم این است که حوزه هنرهای تجسمی نیز مثل ورزش باید مورد حمایت‌های دولتی واقع شود.
ولی کشورهایی مثل چین که شما به آنها اشاره کردید امروز علاوه بر غصب بازارهای اقتصاد جهانی به گسترش هنر ناب خود نیز پرداخته‌اند و موفق هم شده‌اند.
من نیز نسبت به موفقیت آنها شک ندارم اما می‌خواهم بگویم ما نباید در برابر هنر چین مرعوب شویم. همان‌طور که کشورهایی مثل ایتالیا و فرانسه مقلد صرف نبوده‌اند و نسبت به هنر شرقی‌ها خاصه چین، سرسپردگی نداشته‌اند. ما بعضا یک عادت نادرست داریم و آن اینکه آنچه خود داریم از بیگانه تمنا می‌کنیم، که نشان می‌دهد ما تمام آن پتانسیل هنری را داریم و این امر ما را از تقلید کشورهای دیگر متمایز و بی‌نیاز می‌سازد.
به نظرم چینی‌ها مهم‌ترین کاری که در عرصه هنرهای تجسمی انجام داده‌اند این بوده که هنرهای اصیلشان را به روز کرده‌اند، مثل مینیاتور. کاری که ما نتوانستیم انجام دهیم.
خب، این از هنرمندی آنهاست و این نکته که می‌گویید آثارشان روزآمد است کاملا درست است اما متأسفانه ما با اینکه قابلیت انجام این کار را داریم گاه بیش از حد سنت را مورد توجه قرار می‌دهیم یا گاهی به همان میزان مدرنیسم را. در واقع هنر برتر و ارزشمند در این است که به برقراری پیوند میان سنت و مدرنیسم بپردازیم. کما اینکه جریان هنر پیوسته است و باید آن را حفظ کرد. سال گذشته که در ونیز بودم دبیر بی‌ینال اصرار داشت تا هنرمندان از هر کشوری که در بی‌ینال شرکت می‌کنند از هنر خودشان غافل نشوند. یعنی در عین مدرن نگاه کردن، به هنرهای اصیل کشورهایشان هم توجه کنند.
چه تمهیدی برای ایجاد به قول خودتان پیوند میان سنت و مدرنیته در هنر اندیشیده‌اید؟
ما تمام تلاش خودمان را در این راستا انجام داده‌ایم و همه جا هم گفته‌ایم، نمی‌خواهیم آن‌قدر به سنت‌ها بچسبیم که از هنر مدرن باز بمانیم و برعکس. در واقع قصد ما برقراری اعتدال بوده و تا حدودی هم این کار را کرده‌ایم. به عنوان مثال دو سالانه نگارگری که تمام شود قصد داریم آثار مدرن گنجینه موزه را به معرض نمایش بگذاریم یا قرار است بعد از برگزاری نمایشگاه تجلی احساس، آثار نقاشی قهوه‌‌خانه‌ای را ارائه کنیم. نظرم این است که هنرمندان با گوشه چشمی به هنر گذشتگان و اصالت و ریشه‌دار بودن هنرهای سنتی آن را با هنر مدرن تلفیق کنند و به شکل منطقی میان سنت و مدرنیته پل بزنند.
بحث ما از صحبت درباره اکسپو منحرف شد.
بله. همان‌طور که اشاره کردید ما تجربه برگزاری دو اکسپو را تاکنون داشته‌ایم. اکسپویی که گذشت به‌رغم محدودیت زمان و تقارن با ایام محرم به شکل مطلوب برگزار شد اما برای رسیدن به تکامل، احتیاج به زمان داریم. در حال حاضر به فراهم کردن مقدمات اکسپوی بهاره مشغولیم که قرار است در کیش برگزار شود. همچنین اکسپوی دیگری که پاییز برپا می‌شود. به نظر من ما این امکان را داریم که کشورمان را به مرکز جهانی اکسپو تبدیل کنیم، زیرا در ایران تهیه یک اثر هنری به مراتب ارزان‌تر است.
در اکسپوی اخیر کدام دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها کار خریدند؟
اغلب وزارتخانه‌ها تمایل به خرید داشتند لیکن ما در این میان یک شرط گذاشتم و اینکه باید نقدی معامله انجام شود. حتی خود ما هم که به خرید آثار هنری پرداختیم هزینه‌اش را نقدا پرداخت کردیم.
با توجه به اینکه در حال حاضر اغلب گالری‌ها و نگارخانه‌ها رو به تعطیلی هستند و جز تعداد اندکی گالری فعال نداریم چه طرحی برای ساماندهی این وضعیت در دست دارید؟آیا اصلا به این فکر افتاده‌اید؟
ببینید فروش آثار هنری مانند فروش دیگر کالاها مستلزم یک برنامه‌ریزی اساسی برای سرمایه‌گذاری درازمدت و بازاریابی مناسب است. مهم‌ترین عاملی که باعث تداوم فعالیت نگارخانه‌ها می‌شود این است که در اکسپوی رسمی حضور فعال داشته باشند. درباره پرسش شما باید بگویم یکی از برنامه‌ها این است که آثار نگارخانه‌داران را به استان‌ها بفرستیم. دیگر اینکه قرار است بخش خارجی را فعال کنیم و در این راستا از ارگان‌هایی چون صدا و سیما برای تبلیغات کمک بگیریم تا از این طریق توجه مردم جلب شود.
بالاخره سرنوشت دوسالانه تصویرگری چه می‌شود؟ این دوسالانه قرار است کی برگزار شود؟
ما بارها اعلام کرده‌ایم که از آمادگی لازم برای برگزاری دوسالانه تصویرگری برخورداریم. در این زمینه جلسات متعددی هم برگزار کرده‌ایم اما واقعیت این است که انجمن تصویرگران کتاب کودک و نوجوان به دلایل نامعلومی همکاری نمی‌کند و به‌رغم دو سه تاریخی که برای برپایی دوسالانه تعیین شده بود، انجمن خواستار به تعویق افتادن این زمان‌ها شد.
فکر می‌کنید دلیلش چیست؟
این سؤال را از انجمن تصویرگران کتاب کودک بپرسید. این دوسالانه شش دوره است که برگزار نشده و برای من هم عجیب است که چرا تصویرگران تمایل و رغبتی به برپایی آن نشان نمی‌دهند. توقع ما این بود که از سوی انجمن‌هایی چون انجمن تصویرگران مورد تشویق قرار بگیریم. این را اضافه کنیم که ما هنوز اصرار داریم این دوسالانه برگزار شود.
انجمن‌هایی چون مجسمه‌سازان، نقاشان،طراحان گرافیک، نگارگران و سفال و سرامیک سال‌هاست که از مکان ثابتی برای استقرار بی‌بهره‌اند، آیا برنامه خاصی برای سامان بخشی به این انجمن ها در دستور کار شما هست؟
نمی‌دانم چرا هر مشکلی است باید در دوره ما حل شود؟!(خنده) مکان انجمن‌هایی که به آنها اشاره کردید را دفتر هنرهای تجسمی اجاره کرده است. در واقع این انجمن‌ها مورد حمایت دفتر هنرهای تجسمی واقع شده‌اند. درباره انجمن نگارگران و سفال و سرامیک نیز در جلساتی که با یکدیگر داشته‌ایم قرار است کمک‌های لازم انجام شود. این کمک‌ها بستگی به تعامل دو طرف دارد، در عین اینکه اعتقاد دارم NGOهای هنری، بازوی تخصصی و پل ارتباطی هستند. در این زمینه جا دارد به جامعه عکاسی نیز اشاره کنم که موزه و دفتر هنرهای تجسمی را در برگزاری دوسالانه عکس یاری داده‌اند و نمونه یک همکاری خوب را رقم زدند. انجمن هنرمندان نگارگری نیز همین‌طور.
ما هم در مقابل این همکاری کوتاهی نکردیم. درباره گرافیک و پوستر نیز قرار است دوسالانه گرافیک را در شهریور ماه برگزار کنیم. هرچند ناگفته نماند که در جریان برگزاری هفته گرافیک ما با انجمن و جامعه هنرمندان گرافیک تعامل زیادی انجام دادیم.
در یازدهمین دوسالانه عکس ظاهرا آیین‌نامه‌ای تدوین شد مبنی بر اینکه بعد از این، تمام دوسالانه‌های عکس بر اساس این آیین‌نامه برگزار شوند اما باز هم این روند نارضایتی برخی عکاسان را در پی داشت. نظر شما چیست؟ آیا فاصله تدوین آیین‌نامه تا عملکرد نباید پر شود؟ به‌عنوان مثال برخی می‌گفتند در طول یک‌سالی که از فعالیت شورای سیاست‌گذاری دوسالانه می‌گذرد، مباحث فراوانی در جلسات مطرح شد اما با نصب آثار این دوره روی دیوار، افسوس می‌خوردند که چرا آثار راه یافته به نمایشگاه، ماحصل این گفت‌وگو در شورا نبوده است.
راستش را بخواهید من از نیمه‌های راه وارد دوسالانه یازدهم عکاسی شدم. این را می‌گویم که بدانید وقتی من آمدم، شورای سیاست‌گذاری تشکیل و انتخاب شده بود. بنابراین من سعی کردم به نحوه انتخاب آثار عکس کمک کنم. درباره هیات داوران هم من اصلا در نحوه انتخاب اعضا نقشی نداشتم. در این میان سه اثر توسط گروه بازبینی نهایی رد شد و از نمایش بازماند و دلیلشان هم این بود که این سه عکس با ذوق مردم همخوانی ندارد. در یازدهمین دوسالانه عکاسی که برگزار شد ما شاهد ژانرهای مختلفی بودیم.
بعضی از منتقدان دوسالانه معتقد بودند در جریان برگزاری دوسالانه، هیچ استاندارد و چارچوب خاصی رعایت نشده است. این مساله ناشی از چیست؟
موضوع دوسالانه عکاسی خلاق و آزاد بود و همین معیار گزینش عکس‌ها شده بود. این را هم بگویم که اگر انتخاب برعهده من بود آثار دیگری را برای نمایش در دوسالانه انتخاب می‌کردم. البته در این راستا پیشنهاداتی هم دادیم که نسبت به آن موافقت نشد و ما هم اصرار نکردیم تا حق انتخاب سلب نشود. به هر حال قصد داریم در دوازدهمین دوسالانه عکس پاره‌ای اصلاحات انجام دهیم.
در ماه‌های گذشته، شورای راهبردی و سیاست‌گذاری هنرهای تجسمی تشکیل شد که براساس آن، تدوین سند توسعه هنرهای تجسمی، تشکیل شورای فنی- تخصصی موزه، شورای خرید آثار هنری و تعیین ضوابط ورود و خروج آثار هنری از این برنامه‌هاست. در این باره توضیح بیشتری دارید؟
در معاونت امور هنری وزارت ارشاد این بحث مطرح شد و با موافقت دکتر محمد‌حسین ایمانی خوشخو این شورای راهبردی تشکیل شد، در دو حیطه موسیقی و تجسمی. در واقع ما در این زمینه چشم‌انداز کافی خواهیم داشت. در این‌باره ما جمعی را دعوت کردیم و جلساتی را برپا کردیم. مسلما برآیند این جلسات می‌تواند خیلی موثر باشد. ما همواره قصد داشته‌ایم با برگزاری این شورا، سلسله برنامه‌های دراز‌مدتی تدوین کنیم تا به مدد آن بتوانیم نقایص عرصه‌های هنری را مرتفع کنیم.
با توجه به سمت فعلی و سمت‌های موازی شما مانند عضو شورای برنامه‌ریزی و مدیر گروه فرهنگ و هنر دانشگاه جامع علمی کاربردی، عضو شورای عالی آموزش و پرورش یا سمت سابقتان رئیس مرکز برنامه‌ریزی و آموزش نیروی انسانی وزارت ارشاد، چه تمهیداتی برای آکادمیک کردن هنرهای سنتی در قالب رشته‌های مستقل اندیشیده‌اید؟
در این راستا،آموزش متناسب با رشته‌های سنتی رادر نظر گرفته‌ایم و سرگرم فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای آن هستیم. از طریق موسسه توسعه هنرهای معاصر برای تأسیس آموزش هنرهای سنتی اقدام شده است و تا مدتی دیگر مجوز تأسیس آن صادر خواهد شد. با توجه به پرسش شما باید بگویم که به دنبال این هستیم تا بتوانیم این رشته‌ها را در دانشگاه جامع علمی کاربردی وارد کرده و گسترش دهیم.
در دانشگاه‌های دیگر مثل آزاد یا هنر یا تهران چطور؟
دست ما برای این‌كار چندان باز نیست اما به قول شما خوب است که در تمام دانشگاه‌های کشور گسترش یابد اما فعلا شایسته است از جایی که امکان آن را عملی‌تر است اقدام کرده و سپس در فکر فراگیر کردن آن باشیم. ارسال نظر
پربیننده