دکتر عباس خامه‌یار*
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی دوشنبه‌شب به مصر رفت و مورد استقبال حسنی مبارک، رئیس‌جمهور این کشور قرار گرفت. از دلایل سفر نتانیاهو می‌توان به این نکته اشاره کرد که اسرائیل در یک بن‌بست سیاسی واقعی قرار گرفته که این بن‌بست ناشی از انتخاب کابینه افراطی نتانیاهو با همکاری لیبرمن است. این دولت 3 «نه» بزرگ را برای جهانیان مطرح کرده که این «نه»ها تمام مذاکرات و توافقات پیشین اعراب و اسرائیل را نقش بر آب کرد. اسرائیلی‌ها بیش از دو دهه و از زمان امضاي پيمان کمپ دیوید با اعراب مذاکره داشتند که حال این روند به بن‌بست رسیده است. این 3 «نه» بزرگ عبارتند از: 1- عدم موافقت با بازگشت آوارگان 2- عدم موافقت با تشکیل دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی در قدس 3- عدم موافقت با جمع‌آوری شهرک‌های یهودی‌نشین.
رژیم صهیونیستی دنبال آن است که 2 کار را حتما در عرصه سیاسی و میدانی انجام دهد؛ انجام اول اینکه بحث یهودی‌سازی اراضی فلسطین ادامه پیدا کند. در همین راستا تخریب خانه‌های فلسطینی را از قدس آغاز کردند و ادامه این روند همچنان در دستور کارشان قرار داشته و به بهانه‌های مختلف این کار را ادامه می‌دهند. آنها اصرار دارند هرچه زودتر بحث شهرک‌های یهودی و یهودی‌سازی قدس را به جایی برسانند، پس سیری را دنبال می‌کنند تا مهاجرت دوباره در دستور کار فلسطیني‌ها گنجانده شود.
این مهاجرت شامل فلسطینی‌های سال 1948 خواهد بود که آنها را احتمالا دوباره به لبنان کوچ خواهند داد تا بافت جمعيتی، مذهبی و قومیتی لبنان را تغییر دهند و در همین رابطه بحث وطن بدیل (جایگزین) را نیز به میان بکشند. کار سیاسی آنها هم این است که اعراب را مجبور کنند در مذاکرات آینده، اسرائیل را به عنوان یک دولت یهودی به رسمیت بشناسند که اخیرا رژیم صهیونیستی این بحث را مطرح و در شروط مذاکرات، شناسایی یهودی بودن دولت اسرائیل را نیز اضافه کرد.
این وضعیت از یک طرف بن‌بست شدیدی را ایجاد کرده است و از طرف دیگر آمریکایی‌ها و بویژه اوباما
که با شعار تغییر وارد عرصه سیاست شده ، ادعاي ایجاد تغییر دارند. اگرچه اولویت‌های اوباما بحران اقتصادی و مالی آمریکاست ولی همچنان از سوی جهانیان برای تغییر در سیاست‌های خاورمیانه‌ای آمریکا تحت فشار قرار دارد، بنابر این احتمال داده می‌شود که حداقل در حال حاضر با طرح‌های اسرائیل موافق نباشد. اروپایی‌ها هم که به طور كامل با این روند مخالفت کرده و راه خودشان را به شكل مقطعی جدا کرده‌اند. آنها همچنین اعتراضات خود را نسبت به دولت رژیم صهیونیستی اعلام داشته‌اند.آمریکایی‌ها هنوز در این رابطه مرددند اما همراهی خاصی با این رژیم نداشته و تحت فشار افکار عمومی، به دنبال شکستن اين بن‌بست هستند. برای شکستن این بن‌بست لازم است که اعراب در برنامه‌های آینده و توافقنامه‌های گذشته‌شان با رژیم صهیونیستی تجدیدنظر کنند.
قرار است طرح اعراب (زیر فشار افکار عمومی جهان عرب مبنی بر عدم سازش) از لحاظ ساختار به همین شکل باقی بماند اما از لحاظ محتوایی در آن تغییراتی ایجاد شود و اعراب عقب‌نشینی‌های بیشتری را نسبت به رژیم صهیونیستی داشته باشند.
لازمه این کار نیز جایگزینی دشمنی با ایران به جای دشمنی با اسرائیل در میان کشورهای عربی است تا افکار عمومی برای پذیرش چنین طرحی آماده شود. حملات گسترده‌ای که علیه حزب‌الله، مقاومت، متحدان ایران و جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته آغاز شده و با شدت ادامه دارد نیز در این راستا قابل تأویل و تفسیر است. دیداری که نتانیاهو در شرم‌الشیخ با حسنی مبارک داشت عمدتا برای خروج از این بن‌بست و همچنین طراحی سناریوی آینده مذاکرات اعراب و دولت کنونی اسرائیل است. از طرف دیگر این دیدار برای ایجاد یک نوع هم‌پیمانی جدید میان مصر و رژیم صهیونیستی در مخالفت با ایران انجام شد تا از مذاکرات آینده احتمالی آمریکا با ایران نیز پیشگیری کنند.
از طرف دیگر «ملک عبدالله» پادشاه اردن هم پس از بازگشت از آمریکا دیدارهایی را آغاز کرده و از کشورهای عربی از جمله سوریه دیدار داشته است تا جهان عرب را مرعوب اسرائیل کند که در این راستا اگر این بن‌بست شکسته نشود و این توافق به نتیجه نرسد، باید منتظر وقوع جنگ گسترده‌ای میان اعراب و اسرائیل در سال آینده میلادی باشیم. بنابراین حکام عربی که آمادگی شرکت در چنین جنگی را ندارند ترسیده و مشغول برخورد با جنبش‌های آزادیبخش در داخل کشورهای خود شده‌اند. این حرکت از طرف نتانیاهو با کمک مصر و اقدامات ملک‌عبدالله برای متقاعد کردن رژیم‌هایی که با اسرائیل در یک جبهه قرار دارند، در جریان است تا ایران و جنبش‌های جهادی تحت فشار قرار بگیرند و اسرائیل از وضعیت اسفبار کنونی خارج شود.
درباره این موضوع که چرا نتانیاهو مصر را به عنوان نخستین مقصد سفر خارجی خود انتخاب کرده شبهاتی پیش آمده است. در این شرایط اختلاف‌نظر جزئی و تاکتیکی میان آمریکا و رژیم صهیونیستی در رابطه با فلسطینی‌ها وجود دارد. بنا بود نتانیاهو ابتدا به آمریکا برود اما این سفر انجام نشد زیرا ایالات‌متحده با روند فعلی دولت افراطی رژیم صهیونیستی همراهی نکرد؛ پس نتانیاهو وزیر دفاع خود را به آمریکا و به دیدار اوباما فرستاد تا همچنان حمایت این کشور را برای خود نگه دارد.
در نگاهی دیگر طبیعتا مصر هم‌پیمان استراتژیک رژیم صهیونیستی در منطقه است و اگر مصری‌ها از سوی اسرائیل متقاعد و اقناع شوند، به دلیل جایگاهشان در کشورهای عربی به عنوان بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین کشور عربی می‌توانند آنها را نیز به همراهی با اسرائیل متقاعد کنند.
پس آنها مصر را نیز به عنوان پرچمدار سازش با کمک مبارک در کنار خود خواهند داشت. همچنین مبارک به‌خاطر وضعیت متزلزل خود در منطقه در رابطه با موضع‌گیری‌های اخیرش درباره جنگ 22 روزه غزه و پیش از آن جنگ 33 روزه لبنان، پایگاه پیشین خود را از دست داده و درصدد تثبیت موقعیتش است، پس نیاز به یک هم‌پیمان منطقه‌ای دارد که در این میان هیچ هم‌پیمانی بهتر از اسرائیل نمی‌تواند برای رژیم مبارک پیدا شود. از این جهت این انتخاب از نظر رژیم اشغالگر قدس انتخاب به جایی است که می‌تواند اعراب را به سازش بیشتر بکشاند. البته ملت‌های این کشورها با این امر مخالفت‌هایی داشته‌اند که آن را در قالب راهپیمایی‌هایی در ایام 22 روزه جنگ غزه به نمایش گذاشتند و از این به بعد نیز به نمایش خواهند گذاشت.
* کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه اسرائیل و بازی با کارت نامبارک
دکتر عباس خامه‌یار*
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی دوشنبه‌شب به مصر رفت و مورد استقبال حسنی مبارک، رئیس‌جمهور این کشور قرار گرفت. از دلایل سفر نتانیاهو می‌توان به این نکته اشاره کرد که اسرائیل در یک بن‌بست سیاسی واقعی قرار گرفته که این بن‌بست ناشی از انتخاب کابینه افراطی نتانیاهو با همکاری لیبرمن است. این دولت 3 «نه» بزرگ را برای جهانیان مطرح کرده که این «نه»ها تمام مذاکرات و توافقات پیشین اعراب و اسرائیل را نقش بر آب کرد. اسرائیلی‌ها بیش از دو دهه و از زمان امضاي پيمان کمپ دیوید با اعراب مذاکره داشتند که حال این روند به بن‌بست رسیده است. این 3 «نه» بزرگ عبارتند از: 1- عدم موافقت با بازگشت آوارگان 2- عدم موافقت با تشکیل دو دولت مستقل فلسطینی و اسرائیلی در قدس 3- عدم موافقت با جمع‌آوری شهرک‌های یهودی‌نشین.
رژیم صهیونیستی دنبال آن است که 2 کار را حتما در عرصه سیاسی و میدانی انجام دهد؛ انجام اول اینکه بحث یهودی‌سازی اراضی فلسطین ادامه پیدا کند. در همین راستا تخریب خانه‌های فلسطینی را از قدس آغاز کردند و ادامه این روند همچنان در دستور کارشان قرار داشته و به بهانه‌های مختلف این کار را ادامه می‌دهند. آنها اصرار دارند هرچه زودتر بحث شهرک‌های یهودی و یهودی‌سازی قدس را به جایی برسانند، پس سیری را دنبال می‌کنند تا مهاجرت دوباره در دستور کار فلسطیني‌ها گنجانده شود.
این مهاجرت شامل فلسطینی‌های سال 1948 خواهد بود که آنها را احتمالا دوباره به لبنان کوچ خواهند داد تا بافت جمعيتی، مذهبی و قومیتی لبنان را تغییر دهند و در همین رابطه بحث وطن بدیل (جایگزین) را نیز به میان بکشند. کار سیاسی آنها هم این است که اعراب را مجبور کنند در مذاکرات آینده، اسرائیل را به عنوان یک دولت یهودی به رسمیت بشناسند که اخیرا رژیم صهیونیستی این بحث را مطرح و در شروط مذاکرات، شناسایی یهودی بودن دولت اسرائیل را نیز اضافه کرد.
این وضعیت از یک طرف بن‌بست شدیدی را ایجاد کرده است و از طرف دیگر آمریکایی‌ها و بویژه اوباما
که با شعار تغییر وارد عرصه سیاست شده ، ادعاي ایجاد تغییر دارند. اگرچه اولویت‌های اوباما بحران اقتصادی و مالی آمریکاست ولی همچنان از سوی جهانیان برای تغییر در سیاست‌های خاورمیانه‌ای آمریکا تحت فشار قرار دارد، بنابر این احتمال داده می‌شود که حداقل در حال حاضر با طرح‌های اسرائیل موافق نباشد. اروپایی‌ها هم که به طور كامل با این روند مخالفت کرده و راه خودشان را به شكل مقطعی جدا کرده‌اند. آنها همچنین اعتراضات خود را نسبت به دولت رژیم صهیونیستی اعلام داشته‌اند.آمریکایی‌ها هنوز در این رابطه مرددند اما همراهی خاصی با این رژیم نداشته و تحت فشار افکار عمومی، به دنبال شکستن اين بن‌بست هستند. برای شکستن این بن‌بست لازم است که اعراب در برنامه‌های آینده و توافقنامه‌های گذشته‌شان با رژیم صهیونیستی تجدیدنظر کنند.
قرار است طرح اعراب (زیر فشار افکار عمومی جهان عرب مبنی بر عدم سازش) از لحاظ ساختار به همین شکل باقی بماند اما از لحاظ محتوایی در آن تغییراتی ایجاد شود و اعراب عقب‌نشینی‌های بیشتری را نسبت به رژیم صهیونیستی داشته باشند.
لازمه این کار نیز جایگزینی دشمنی با ایران به جای دشمنی با اسرائیل در میان کشورهای عربی است تا افکار عمومی برای پذیرش چنین طرحی آماده شود. حملات گسترده‌ای که علیه حزب‌الله، مقاومت، متحدان ایران و جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته آغاز شده و با شدت ادامه دارد نیز در این راستا قابل تأویل و تفسیر است. دیداری که نتانیاهو در شرم‌الشیخ با حسنی مبارک داشت عمدتا برای خروج از این بن‌بست و همچنین طراحی سناریوی آینده مذاکرات اعراب و دولت کنونی اسرائیل است. از طرف دیگر این دیدار برای ایجاد یک نوع هم‌پیمانی جدید میان مصر و رژیم صهیونیستی در مخالفت با ایران انجام شد تا از مذاکرات آینده احتمالی آمریکا با ایران نیز پیشگیری کنند.
از طرف دیگر «ملک عبدالله» پادشاه اردن هم پس از بازگشت از آمریکا دیدارهایی را آغاز کرده و از کشورهای عربی از جمله سوریه دیدار داشته است تا جهان عرب را مرعوب اسرائیل کند که در این راستا اگر این بن‌بست شکسته نشود و این توافق به نتیجه نرسد، باید منتظر وقوع جنگ گسترده‌ای میان اعراب و اسرائیل در سال آینده میلادی باشیم. بنابراین حکام عربی که آمادگی شرکت در چنین جنگی را ندارند ترسیده و مشغول برخورد با جنبش‌های آزادیبخش در داخل کشورهای خود شده‌اند. این حرکت از طرف نتانیاهو با کمک مصر و اقدامات ملک‌عبدالله برای متقاعد کردن رژیم‌هایی که با اسرائیل در یک جبهه قرار دارند، در جریان است تا ایران و جنبش‌های جهادی تحت فشار قرار بگیرند و اسرائیل از وضعیت اسفبار کنونی خارج شود.
درباره این موضوع که چرا نتانیاهو مصر را به عنوان نخستین مقصد سفر خارجی خود انتخاب کرده شبهاتی پیش آمده است. در این شرایط اختلاف‌نظر جزئی و تاکتیکی میان آمریکا و رژیم صهیونیستی در رابطه با فلسطینی‌ها وجود دارد. بنا بود نتانیاهو ابتدا به آمریکا برود اما این سفر انجام نشد زیرا ایالات‌متحده با روند فعلی دولت افراطی رژیم صهیونیستی همراهی نکرد؛ پس نتانیاهو وزیر دفاع خود را به آمریکا و به دیدار اوباما فرستاد تا همچنان حمایت این کشور را برای خود نگه دارد.
در نگاهی دیگر طبیعتا مصر هم‌پیمان استراتژیک رژیم صهیونیستی در منطقه است و اگر مصری‌ها از سوی اسرائیل متقاعد و اقناع شوند، به دلیل جایگاهشان در کشورهای عربی به عنوان بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین کشور عربی می‌توانند آنها را نیز به همراهی با اسرائیل متقاعد کنند.
پس آنها مصر را نیز به عنوان پرچمدار سازش با کمک مبارک در کنار خود خواهند داشت. همچنین مبارک به‌خاطر وضعیت متزلزل خود در منطقه در رابطه با موضع‌گیری‌های اخیرش درباره جنگ 22 روزه غزه و پیش از آن جنگ 33 روزه لبنان، پایگاه پیشین خود را از دست داده و درصدد تثبیت موقعیتش است، پس نیاز به یک هم‌پیمان منطقه‌ای دارد که در این میان هیچ هم‌پیمانی بهتر از اسرائیل نمی‌تواند برای رژیم مبارک پیدا شود. از این جهت این انتخاب از نظر رژیم اشغالگر قدس انتخاب به جایی است که می‌تواند اعراب را به سازش بیشتر بکشاند. البته ملت‌های این کشورها با این امر مخالفت‌هایی داشته‌اند که آن را در قالب راهپیمایی‌هایی در ایام 22 روزه جنگ غزه به نمایش گذاشتند و از این به بعد نیز به نمایش خواهند گذاشت.
* کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه ارسال نظر
پربیننده