۱۹/آبان/۱۴۰۵
|
۲۳:۳۶

نگاه

مقایسه اوباما و رؤسای جمهوری آمریکا آیا او نیکسون جدید است؟ این روزها خیلی‌ها از خود می‌پرسند اوباما با رفتاری که در سه، چهار ماه اخیر به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا از خود نشان داده به کدامیک از روسای جمهور تاریخ این کشور بویژه در چند دهه گذشته بیشتر شبیه است. بسیاری مایلند او را با فرانکلین روزولت مقایسه کنند، چرا که او هم در آغاز کارش با مشکلاتی شبیه به اوباما مواجه بود. شباهت مهم این دو، ترساندن بیش از اندازه محافظه‌کاران و حمله غیرمستقیم به فضای فکری آنان تلقی می‌شود که اوباما هم در این مساله رفتاری شبیه به روزولت داشته است. اما سوای روزولت سه چهره دیگر وجود دارند که می‌توان رفتار اوباما را به آنها تشبیه کرد، ریچارد نیکسون، جیمی کارتر و بیل کلینتون و این‌طور به نظر می‌رسد که نیکسون الگویی از هر جهت مناسب‌تر برای توجیه تصمیمات سه ماه گذشته باراک اوباماست. اوباما نیز مانند نیکسون(و تافته جدابافته‌اش در سیاست خارجی یعنی هنری کیسینجر) در دوران ویرانی پس از جنگ و دشواری‌های اقتصادی روی کار آمد. سیاست خارجی هر دو، سه جزء جدایی‌ناپذیر داشت؛ تنش‌زدایی با شوروی، گشاده‌رویی دیپلماتیک با چین و اتکای بیشتر به قدرت‌های منطقه‌ای (که این آخری اساسا راهنامه و دکترین نیکسون در سیاست خارجی بود). این سه راهبرد عملا به آمریکا این فرصت را داد که با کمترین زیان در منافع خود به وضعیت گذشته بازگردد و ارتش این کشور نیز این مجال را یافت که همزمان خود را از مصائب جنگ ویتنام خلاص کرده و به یک تجدید قوای جدی و اساسی بپردازد. اوباما نیز مسیری مشابه را در حال حاضر دنبال می‌کند؛ او سعی می‌کند با کاهش نیروهای خود در عراق، خروجی آبرومندانه از این کشور داشته باشد، همان رویکرد تنش زدایی در روابط را درباره مسکو و تهران دنبال می‌کند و خواهان روابط جدیدی با آنهاست، همچنین تلاش می‌کند در برخی مناطق مهم و کلیدی نظیر آسیای مرکزی متحدان تازه و قابل اتکایی پیدا کند. در مساله مناقشه اعراب و اسرائیل و اوضاع خاورمیانه نیز اوباما تقریبا مسیری مشابه نیکسون را دنبال می‌کند و اندیشه‌های او و کیسینجر را در عمل از آغاز دنبال کرده است. به عبارت مختصر‌تر، اوباما تلاش می‌کند میراث بوش را از آسیب‌های آن جدا کند، تا می‌تواند دردسرها و تنش‌ها را از خود دور و متحدان قدیمی را به خود بیشتر نزدیک کند تا از این طریق هرچه می‌تواند برای تجدید توان اقتصادی و نظامی کشورش زمان لازم را به دست بیاورد. البته تفاوت‌هایی نیز میان این دو رئیس‌جمهور وجود دارد؛ اوباما را خیلی‌ها به خاطر جذابیت و کاریزمای مثال زدنی‌اش به عنوان نخستین رئیس‌جمهور سیاه دوست دارند، در حالی‌که نیکسون اساسا از این جذابیت تهی بود، از طرفی اوضاع اقتصادی کنونی آمریکا بسیار پیچیده‌تر از دوران جنگ سرد است و تنوع تهدیدها در دوران اوباما نیز بیش از دوران نیکسون است، علاوه بر این هنوز هیچ مرد یا زنی در اندازه‌های هنری کیسینجر و دارای ظرفیت‌های او در دستگاه دولتی اوباما ظهور نکرده که بتواند مانند او چالش‌ها را محاسبه کرده و در نقش یک هماهنگ‌کننده، اوضاع را به سر و سامان مناسبی برساند، به عبارتی هنری کیسینجر یک وزیر خارجه کاملا استثنایی و متفاوت با تمام وزرای خارجه آمریکا بود که در کارهایش اختیار بالایی داشت و می‌توانست با شم بالای خود کمک فراوانی به نیکسون کند. در این میان بسیاری دوست دارند اوباما را به لحاظ هوش ظاهری و همچنین تعهد او به مساله سازش در خاورمیانه با جیمی کارتر مقایسه کنند. البته کارتر به اعتقاد بسیاری در افکار سیاسی و نظرات دیپلماتیک خود، راهی مهندسی شده و جزئی‌نگر را دنبال می‌کرد، که البته در رفتار فعلی اوباما خبری از این ریزبینی و جزئی نگری نیست، برخی نیز او را مدلی تعدیل شده از بیل کلینتون دموکرات می‌دانند؛ هم اوباما و هم کلینتون در جوانی به ریاست‌جمهوری آمریکا رسیدند و هر دو شور و اشتیاق فراوانی برای تغییر و تحول در سیاست‌های دولت داشتند، البته هردو به دلیل همین جوانی، گستاخ و نترس بودند و گاهی مواضع غریب و غیر قابلی باوری اتخاذ می‌کردند و اوباما حال همین روش را تا حدودی دنبال می‌کند. علاوه بر این، اوباما بسیاری از اعضای تیم سیاست خارجی بیل کلینتون را در دولت خود راه داده و از هیلاری کلینتون به عنوان وزیر خارجه استفاده کرده است. اینها هم از دیگر علائم تشابه میان اوباما و کلینتون است، اما همه می‌دانند مشکل اصلی کلینتون که در رفتار اوباما نیز منعکس است این بود که او زیادی روی قدرت جهانی آمریکا و توان مشارکت آن در حل و فصل مناقشات جهانی حساب می‌کرد و به همین دلیل مسائل‌ متعددی را موازی با هم و همزمان به دوش می‌کشید تا شاید بتواند گرهی از کار یکی از‌آنها باز کند، اما در مجموع توفیق خاصی به دست نیاورد. اوباما هم همین رویه را دنبال می‌کند و به نظر می‌رسد باوجود توان و حرارت بالای او برای حل این مشکلات، خام دستی و کم‌تجربگی‌اش کار دست او بدهد و آخر نتواند کاری از پیش ببرد. اوباما در 100 روز اول کار خود در کاخ سفید ظاهرا کارهای بزرگی انجام داده و سر و صدای زیادی به پا کرده است؛ پیشنهاد بسته شدن گوانتانامو را مطرح کرده، کنترل تسلیحاتی را پیش کشیده، از راه حل دو کشور سخن گفته، به پرونده‌های مهمی چون ایران، عراق، افغانستان، کوبا و روسیه پرداخته و تصمیم‌هایی را هم عملی کرده است، اما اینکه او چقدر می‌تواند در به سرانجام رساندن این پرونده‌های قطور موفق باشد برای بسیاری از آشنایان به تاریخ و گذشته آمریکا محل سوال است. درست است اوباما مسیر خود را طی می‌کند، اشتباهات و توفیقات خود را دارد و می‌تواند چهره‌ای جدید در فهرست تاریخی روسای جمهور آمریکا باشد، اما شاید نگاهی عمیق‌تر به تاریخ و بررسی اشتباهات بزرگ کسانی چون نیکسون، کارتر، کلینتون و روزولت بتواند او را در عدم تکرار این اشتباهات کمک کند. منبع: فارن پالسی
ارسال نظر
captcha
پربیننده