۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۴۷
درباره امنیت جانی سینماگران به بهانه درگذشت «پیمان ابدی»

پاشنه آشیل سینمای ایران

«پگاه آهنگرانی سر صحنه فيلم آتش سبز از ارتفاع 5/2 متری سقوط مي‌کند و دچار آسيب جدی می‌شود که به دليل پیگيری‌های مادرش منيژه حکمت پوشش رسانه‌ای گسترده‌ای پيدا می‌کند. يکی، ‌دو سال قبل، يک شب چند نفر از هنروران يک فيلم جنگی به دليل تصادف يک قايق با پايه‌های پلی که روی رودخانه‌ مصنوعی شهرک دفاع مقدس ساخته‌اند به رودخانه سقوط می‌کنند و می‌ميرند و تا صبح فردا کسی متوجه نمی‌شود که چند نفر از هنروران نيستند و با طلوع آفتاب چند جنازه در رودخانه آشکار می‌شود. پرويز ملک‌زاده، فیلمبرداری که پارسال درگذشت از بالای کرين دست‌ساز خود سقوط می‌کند و مدتی خانه‌نشين می‌شود. سالی پيش‌تر باز هم يکی از فنی‌های سينما به نام نعمت حقيقی هنگام کار دچار برق‌گرفتگی می‌شود و می‌ميرد. چند سال پيش سيدجواد هدی، دستيار فیلمبردار از بالای سينه‌موبيل سقوط می‌کند و قطع نخاع می‌شود و الان حدود پنج سال است که خانه‌نشين است. دستيار فیلمبردار ديگری به نام سيدرضا افضلی هم به دليل سقوط از تير برق خانه‌نشين شده كه او هم شرايطی مشابه سيدجواد هدی دارد. در سال 1373 علی سجادی‌حسينی، کارگردان سينمای ايران به دليل مسامحه‌ مسؤول نظامی فيلم و استفاده از گلوله‌ جنگی، سهواً با گلوله‌ اصلی تفنگ يکی از بازيگران فيلم کشته می‌شود. 10 سال پيش شاهرخ غياثي، نقاش و بازيگر گزيده‌کار به دليل رم کردن اسب گاری استفاده شده در يک فيلم، موقع تمرین سقوط می‌کند و به دليل برخورد سرش با سنگ‌هاي حاشيه‌ جاده فوت می‌کند. علی نوروزی، مدیر تدارکات فیلم سفر جادویی در سال 1369 دچار آتش‌سوزی می‌شود و یک هفته بعد فوت می‌کند و...» این جملات بخشی از گزارش مجله فیلم در سال86 است که تحت عنوان «حکايت ارزانی جان سينماگر و گرانی مزد گورکن» به معضل نبود امنیت جانی سینماگران در هنگامه تولید آثار و حضور در اوج فعالیت خود پرداخته بود. اما همین سه‌نقطه در طول همین مدت دوساله چنان امتداد یافته است که امروز بار دیگر سانحه‌ای دلخراش یکی دیگر از جوانان باانگیزه و آینده‌دار سینمای ایران را به کام مرگ کشاند. از دست‌دادن پیمان ابدی نمونه‌ای تلخ و غیرقابل جبران بود و از لحاظ کیفیت رخداد شاید تنها با مرگ علی سجادی حسينی در سال 73 برابری کند اما آنچه جای تأمل دارد، مرور حوادثی است که هر یک می‌توانسته‌اند آبستن تلخی‌ای مضاعف در این فهرست بلندبالا شوند. در این گزارش مختصر اگرچه گذرا و البته در قالبی گزیده، مروری خواهیم داشت برآنچه در این سال‌ها در لابه‌لای اخبار خوانده‌ایم و شنیده‌ایم اما از یاد برده‌ایم تا امروز که بار دیگر اوج تلخی یک سانحه، فهرست‌شان را تمام‌قد در خاطرمان زنده کرد. حماسه آرد؛ گوهرخیراندیش یکی از عجیب‌ترین حوادث پشت‌صحنه در سال‌های اخیر، مصدومیت گوهر خیراندیش حین فیلمبرداری مجموعه «حماسه آرد» بود. خیراندیش خود در تشریح این سانحه گفت: «اصل قضیه مصدومیت من مربوط می‌شود به حضورم در سریال «حماسه آرد» به کارگردانی بهزاد فراهانی. سر ضبط سریال در یکی از مناطق محروم اطراف زنجان به نام «حلب» بودیم که من و چند بازیگر دیگر در ناحیه شکم احساس درد کردیم. تشخیص اولیه مسمومیت بود که درباره دیگر بازیگران درست هم بود اما درباره من درد شدت بیشتری داشت و بعد از چند روز مجبور شدم به بیمارستان زنجان مراجعه کنم و آنجا بود که متوجه شدم آپاندیسم ترکیده است و متاسفانه دیر هم شده بود اما از آنجا که خداوند به من و بچه‌هایم لطف داشت، وقتی به تهران منتقل شدم پزشکان توانستند از طریق دارو، عفونت ناحیه شکمم را مهار کنند. اما چون در آن مقطع به جای غذا، سرم و دارو مصرف می‌کردم وقتی به خانه برگشتم دچار ضعف شدم و در اثر زمین خوردن از ناحیه لگن و کمر هم بشدت آسیب دیدم. الان هم در بستر هستم و اصلا نمی‌توانم جابه‌جا شوم.» اما نکته عجیب درباره این اتفاق، نه فقط کیفیت رویداد بلکه رفتار عوامل مجموعه در قبال آن بود که به جای پیگیری و مداوا اقدام به تهدید مبنی ‌بر ممنوعیت مصاحبه پیرامون حادثه و نیز نگارش نامه‌های تهدیدآمیز برای خیراندیش کردند؛ اقداماتی که یکی از پیشکسوتان عرصه بازیگری در سینما و تلویزیون ناچار به سکوت در برابر آنها بود. جالب اینکه خیراندیش در برابر پیگیری‌ها برای تسلیم شکایت علیه عوامل پروژه تنها به این جمله اکتفا می‌کرد: «دستم به جایی بند نیست!» گوهر خیراندیش همزمان با همین دوران درمان در دوازدهمین جشن خانه سینما تندیس بهترین بازیگر نقش اول زن را برای بازی در فیلم «دعوت» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا دریافت کرد. پوسته؛ حميد فرخ‌نژاد درست دو سال پیش در چنین ایامی بود که خبر مصدومیت حمید فرخ‌نژاد شوک خفیفی را به جریان خبری رسانه‌ها وارد کرد؛ خبری که به‌واسطه تعطیلات نوروز مدتی مکتوم مانده بود اما سرانجام و در پی پیگیری‌ها در قالبی بسیار کوتاه اینچنین کیفیت آن مخابره شد: «حمید فرخ‌نژاد، بازيگر سينماي ايران هنگام بازي در صحنه‌اي از فيلم «پوسته» دچار حادثه شد. در صحنه‌اي از این فيلم، بايد شيشه اتومبيل حامل حمید فرخ نژاد می‌شکست که در زمان اجرای این صحنه، براده‌هاي چاشني تعبیه شده روي شيشه اتومبیل حين انفجار به كمر حميد فرخ‌نژاد برخورد كرده است. به دنبال اين سانحه که در آخرین روز سال ۸۶ رخ داد، مصطفي آل‌احمد، كارگردان اين فيلم كه نخستين فيلم سينمايي خود را پس از تجربه طراحی صحنه و لباس در چند فیلم سینمایی، مي‌سازد فیلمبرداری را تا چهارم فروردين‌ماه ۸۷ تعطیل و به گروه استراحت داده است». خبر تکمیلی درباره این اتفاق هیچگاه مخابره نشد و فرخ‌نژاد بزودی از عواقب این سانحه رهایی یافت تا این خبر در همین حجم کوتاه به حافظه کوتاه‌مدت رسانه‌ها منتقل شود و همه فراموش کنند که همین حادثه به ‌خیرگذشته می‌توانست به یکی از تلخ‌ترین سرانجام‌‌ها بینجامد. گل‌های گرمسیری؛ اشكان خطيبي اما در میان حادثه‌دیدگان تولید در سینما و تلویزیون، شاید «اشکان خطیبی» یکی از خوش‌شانس‌ترین‌ها باشد؛ چراکه از میان حوادثی بس غریب، جان سالم به در برده است. خطیبی خود درباره این حادثه مي‌گويد: «هنگام بازی در «گل‌های گرمسیری» به خاطر فضاي جنگی سريال خيلي بلا سرم آمد. یک شب قرار بود در سکانسی از منور استفاده کنند. برای این کار باید کسی یك میله 5/1 تا 2 متری را بالای پشت‌بام دستش مي‌گرفت تا منورها عمل کنند. این آقا دستش درد گرفت و حس کرد اگر میله را آهسته ول کند روی زمین فرود مي‌آید اما این میله به جای زمین توی سر من که آن لحظه داشتم از حیاط رد مي‌شدم فرود آمد و بیهوش شدم. يك‌بار ديگر در همین سریال گل‌های گرمسیری، پوکه داغ خشاب چسبید به گردنم! یک‌بار ديگر هم در يك سکانس که باید در آب‌هاي بهمن‌شیر شنا مي‌کردم، اين كار را كردم و چند روز بعد به خاطر آلودگی آب، صورتم قارچ گرفت. دکتر رفتم. گفت باید ریش‌هایت را بزنی اما نمي‌توانستم این کار را انجام دهم چون باید همه پلان‌هایم را با ریش مي‌گرفتم. خلاصه، با همکاری گریمور، صورتم بهتر شد تا اینکه باز هم در یک صحنه كه خاک بازی داشتم، صورتم حسابی به هم ریخت، ولي چاره‌ای نبود...» خطیبی امروز به شیرینی، خاطرات این حوادث را مرور می‌کند اما بی‌تردید نمی‌توان کتمان کرد که هر یک از این اتفاقات پتانسیل تبدیل به یکی از موانع ادامه فعالیتش در دنیای هنر را داشت؛ اتفاقی که در صورت رقم خوردن نه فقط او را مصدوم که سینما و تلویزیون ایران را از یکی از امیدهای جوان بازیگری‌اش بی‌بهره می‌کرد. آتش سبز؛ پگاه آهنگراني آهنگرانی شاید بهترین شانس را در میان سانحه‌دیدگان داشت که مادرش تهیه‌کننده همین سینما و آشنا به مراحل اعتراض و رسانه‌ای کردن مصدومیتش بود. پگاه آهنگراني در صحنه فيلمبرداري فيلم «آتش سبز» به كارگرداني محمدرضا اصلاني دچار سانحه شد. اين بازيگر سينما حين فيلمبرداري صحنه‌اي از فيلم درون تور ماهيگيري قرار گرفته بود كه با بالا رفتن از سطح زمين به‌دليل پوسيدگي و پاره شدن تور از ارتفاع سقوط كرده و دچار شكستگي از ناحيه ستون مهره‌ها شده است. آهنگراني پس از حادثه بلافاصله به بيمارستان جم منتقل شد. وی چند ماهي در رختخواب خوابيد تا مهره‌هاي آسيب‌ديده‌اش جوش بخورد. منیژه حکمت (کارگردان سینما و مادر پگاه آهنگرانی) در رابطه با این حادثه گفت: «تنها می‌توانم بگویم سهل‌انگاری. سقوط پگاه ربطی به عدم امکانات سینمای ایران ندارد تنها به دلیل عدم دقت است. خدا خیلی پگاه را دوست داشته است همانطور که تمامی پزشکان نیز همین را می‌گفتند.» پگاه آهنگرانی به دستور پزشک خود تا مدتی حرکت نکرد اما سرانجام با کمک پزشکان سلامتی خود را بازیافت. کاغذ باد؛ مصطفی کرمی مصطفی کرمی اگر نه پرسروصداترین اما یکی از تلخ‌ترین سرنوشت‌ها را در میان آسیب‌دیدگان سینمای ایران تا به امروز داشته است. او که تصویربردار فیلم‌های مستند و کوتاه است در مردادماه 86 هنگام تصویربرداری فیلم كوتاه «كاغذ باد» به تهیه‌كنندگی حوزه هنری استان گلستان، دچار حادثه برق‌گرفتگی شد و بر اثر این حادثه در حالی که مسؤولان اداره برق منطقه به گروه فیلمسازی اطمینان کامل داده بودند که هیچ خطری آنان را تهدید نمی‌کند، دو دست و انگشتان پاهایش را از دست داد. بلافاصله پس از این حادثه خانه سینما با حضور رضا ميركريمي (مدیرعامل وقت خانه سینما) كميته پيگيري مصدوميت او را تشکیل داد. هادی آفریده، یکی از کارگردانان نام‌آشنای سینمای مستند ایران هم در واکنش به این سانحه در یادداشتی نوشت: «دیروز ستون فقرات سینمای بلند شکست و امروز دست‌و‌پای سینمای مستند و کوتاه بریده شد». مصطفی کرمی از بیمارستان مرخص شده ‌است اما آخرین حضورش در برابر سینماگران شاید اختتامیه جشنواره فیلم کوتاه سال گذشته بود که توانست از پشتیبانی و همدردی دوستانش تشکر کند و با دستانی معلول و پیچیده در باند، صحنه را ترک کند. آیا روزی...!؟ مرگ علی سجادی‌حسینی، کارگردان فیلم «خط آتش» در صحنه فیلمبرداری، کشته شدن چند بازیگر در زمان فیلمبرداری فیلم «شب آفتابی» به کارگردانی بهزاد بهزادپور، شکسته شدن پای بهرام بدخشانی فیلمبردار «دوئل» در سر صحنه، افتادن شهریار اسدی در زمان فیلمبرداری «خاک سرد»، قطع شدن دو دست و تمام انگشتان پای مصطفی کرمی به‌واسطه برق‌گرفتگی هنگام فیلمبرداری، مرگ چند هنرور در مراحل تولید «شب به‌خیر فرمانده»، مرگ بهروز جلیلی (بازیگر) و مصدومیت شدید اصغر شاهوردی(صدابردار) در پی تصادف شدید هنگام مراجعت به محل فیلمبرداری و سرانجام مرگ تلخ پیمان ابدی به دلیل اشکال فنی یک اتوبوس، ده‌ها حادثه‌ای است که هنوز می‌توان به فهرست بلندبالایشان عادی نظر انداخت و گذشت اما آیا می‌توان با اطمینان نقطه پایان بر آن گذاشت؟ آیا بیمه حوادث ، استفاده از بدل، بهره‌گیری از تمهیدات کامپیوتری، استفاده از متخصصان جلوه‌های ویژه میدانی، خلاقیت در تولید و ... روزی برای سینمای ایران هم جدی خواهد شد؟
ارسال نظر
captcha
پربیننده