به‌ياد «موریس الکسی‌ژار»
«موریس الکسی ژار» در 13 سپتامبر سال 1924 و در شهر لیون فرانسه متولد شد. وی فعالیت هنری خود را دیرتر از بسیاری از موسیقیدان‌های بزرگ آغاز کرد. ژار در ابتدا در «مدرسه مهندسی سوربن» ثبت‌نام کرد اما باوجود مخالفت‌های پدر تصمیم گرفت تا در «کنسرواتوار پاریس» مشغول به تحصیل شود.
بیشترین قسمت تمرکز ژار هنگام تحصیل در کنسرواتوار، روی آهنگسازی و هارمونی بود. او همچنین پرکاشن را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب کرد. آشنایی او با ژوزف مارتنو مخترع «مارتنو ویوز» Martenot Waves موجب شد تا ژار در نواختن این ساز نیز به مهارت برسد. مارتنو ویوز در واقع کیبوردی الکترونیکی بود که از نسل‌های اولیه سینتیسایزر به شمار می‌رفت.
پس از ترک کنسرواتوار، موریس ژار برای مدتی در تئاتر «ژان لویی بارو» به نواختن پرکاشن و مارتنو ویوز مشغول بود تا اینکه در سال 1950 و در پی آشنایی او با هنرپیشه و کارگردانی به نام ژان ویلار، موریس به صورت حرفه‌ای وارد عالم سینما شد. وی در این مدت با فیلمساز دیگری به نام ژرژ فرانژو همکاری‌های موفقی داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به ساخت موسیقی فیلم‌های «سر به دیوار» (1959) و «چشمان بدون صورت» (1960) اشاره کرد. اما نقطه اوج کارهای او به سال 1962 بازمی‌گردد. زمانی که یکی از تهیه‌کنندگان مطرح به نام سم اشپیگل از وی درخواست می‌کند تا در تولید موسیقی فیلم جدید دیوید لین با وی همکاری کند. موسیقی این فیلم که «لورنس عربستان» نام داشت برای ژار یک جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم را به همراه آورد. در ابتدا قرار بود تا سه موسیقیدان روی این اثر کارکنند اما دلایل گوناگون موجب شد تا ژار برای ساخت این موسیقی کاملا تنها باشد. لورنس عربستان در شش رشته دیگر نیز برنده جایزه اسکار شد.
همکاری دیگر موریس ژار با دیوید لین نیز در نوع خود به موفقیتی کم نظیر منجر شد. ساخت موسیقی فیلم « دکتر ژیواگو» با بازی «عمر شریف» در سال 1965 علاوه بر دومین جایزه اسکار یک
«جایزه‌گرمی» نیز برای ژار به ارمغان آورد. موسیقی این فیلم به دلیل پیوند خوردن موزیک سمفونیک با ساز روسی بالالاکا تبدیل به اثری ماندگار شد. در فاصله سال‌های 1965 تا 1970 موریس ژار در چندین فیلم دیگر نیز به آهنگسازی پرداخت که در این میان می‌توان به فیلم‌هایی چون «آیا پاریس می‌سوزد» (1965)، «جایزه بزرگ» (1966)، «ایزادورا» (1968) و «دختر‌رایان» (1970) اشاره کرد اما یکی از به یاد ماندنی‌ترین آثار ژار به فیلم «پیغامبر» (1977) به کارگردانی مصطفی عقاد و با بازی آنتونی کویین بازمی‌گردد که در ایران بیشتر با نام «محمد رسول‌الله» شناخته می‌شود. در پیغامبر ژار توانست به صورت کم‌نظیری به موسیقی شرق نزدیک شود و یک نامزدی جایزه اسکار را در کارنامه خود ببیند.
در سال 1984 برای سومین بارهمکاری این آهنگساز با دیوید لین در فیلم «راهی به سوی هند» به کسب یک جایزه اسکار دیگر برای ژار می‌انجامد. آخرین همکاری ژار و لین در فیلم «نوسترومو» بود اما این همکاری با بیماری و درگذشت لین پیش از اتمام فیلم همراه می‌شود. موریس ژار آهنگ هایش را بیشتر برای ارکستر می‌نوشت اما در دهه 80 توجه ویژه‌ای نیز به موزیک سینتیسایزری داشت که موسیقی فیلم «شاهد» (1984) یکی از مهم‌ترین آنها به شمار می‌رود. بر اساس نظر خود ژار، موسیقی این فیلم بسیار پرزحمت‌تر، وقت‌گیر‌تر و پرهزینه‌تر از یک موزیک ارکسترال بود که در نهایت یک نامزدی اسکار را برای ژار به دنبال داشت.
موسیقی فیلم‌های «انجمن شاعران مرده» با بازی «روبین ویلیامز» (1989) و «پیاده‌روی در ابرها» (1995) نیز به ترتیب برنده «آکادمی جوایز بریتانیا» و «گولدن گلاب» شدند. همچنین موزیک فیلم مطرح «روح» (1990) با بازی پاتریک سوایزی آخرین نامزدی جایزه اسکار را برای این آهنگساز بزرگ دربرداشت. وی شش بار نیز نامزد جایزه اسکار شد.
در طول فعالیت حرفه‌ای ژار در سینما، وی با کارگردان‌های بسیاری همکاری کرد که از میان آنها می‌توان به آلفرد هیچکاک، ویلیام ویلر، جان هیوستن، فرانکو زفیرلی و فولکر شلوندورف اشاره کرد. از نظر خانوادگی نیز فرزند وی یعنی ژان میشل ژار از پیشگامان موسیقی الکترونیک به شمار می‌رود که در ایران نیز بسیاری از مردم با آثار او آشنایی کامل دارند. فرزند دیگر وی یعنی کوین ژار نیز یکی از فیلمنامه‌نویسان موفق بشمار می‌رود.
در ماه فوریه موریس ژار از سوی جشنواره فیلم برلین جایزه یک عمر موفقیت هنری را دریافت می‌کند. این جایزه با این جملات مدیر جشنواره همراه می‌شود که: «آهنگساز‌ها گاهی اوقات در سایه کارگردان‌ها و هنرپیشه‌های ستاره هستند». اما در باره موریس ژار تفاوت وجود دارد- موسیقی دکتر ژیواگو، مانند بیشتر کارهای او شهرت جهانی دارد و به‌صورت فراموش‌نشدنی در تاریخ سینما باقی خواهد ماند». روز 28 ماه مارس امسال موریس ژار بر اثر بیماری سرطان و در سن 84 سالگی در «مالیبوی» کالیفرنیا درگذشت. به دنبال این رویداد رئیس‌جمهور فرانسه، نیکولا سارکوزی ضمن ستایش از ژار گفت: «او یک آهنگساز بزرگ بود... با همکاری در کنار برخی از بزرگ‌ترین فیلمسازان جهان، او نشان داد که موسیقی می‌تواند به اندازه تصاویر برای ساخت یک فیلم زیبا و موفق مهم باشد». ستاره‌ای به نام او در «راهروی مشاهیر هالیوود» به وی اهدا شد. نوای ماندگار
به‌ياد «موریس الکسی‌ژار»
«موریس الکسی ژار» در 13 سپتامبر سال 1924 و در شهر لیون فرانسه متولد شد. وی فعالیت هنری خود را دیرتر از بسیاری از موسیقیدان‌های بزرگ آغاز کرد. ژار در ابتدا در «مدرسه مهندسی سوربن» ثبت‌نام کرد اما باوجود مخالفت‌های پدر تصمیم گرفت تا در «کنسرواتوار پاریس» مشغول به تحصیل شود.
بیشترین قسمت تمرکز ژار هنگام تحصیل در کنسرواتوار، روی آهنگسازی و هارمونی بود. او همچنین پرکاشن را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب کرد. آشنایی او با ژوزف مارتنو مخترع «مارتنو ویوز» Martenot Waves موجب شد تا ژار در نواختن این ساز نیز به مهارت برسد. مارتنو ویوز در واقع کیبوردی الکترونیکی بود که از نسل‌های اولیه سینتیسایزر به شمار می‌رفت.
پس از ترک کنسرواتوار، موریس ژار برای مدتی در تئاتر «ژان لویی بارو» به نواختن پرکاشن و مارتنو ویوز مشغول بود تا اینکه در سال 1950 و در پی آشنایی او با هنرپیشه و کارگردانی به نام ژان ویلار، موریس به صورت حرفه‌ای وارد عالم سینما شد. وی در این مدت با فیلمساز دیگری به نام ژرژ فرانژو همکاری‌های موفقی داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به ساخت موسیقی فیلم‌های «سر به دیوار» (1959) و «چشمان بدون صورت» (1960) اشاره کرد. اما نقطه اوج کارهای او به سال 1962 بازمی‌گردد. زمانی که یکی از تهیه‌کنندگان مطرح به نام سم اشپیگل از وی درخواست می‌کند تا در تولید موسیقی فیلم جدید دیوید لین با وی همکاری کند. موسیقی این فیلم که «لورنس عربستان» نام داشت برای ژار یک جایزه اسکار بهترین موسیقی فیلم را به همراه آورد. در ابتدا قرار بود تا سه موسیقیدان روی این اثر کارکنند اما دلایل گوناگون موجب شد تا ژار برای ساخت این موسیقی کاملا تنها باشد. لورنس عربستان در شش رشته دیگر نیز برنده جایزه اسکار شد.
همکاری دیگر موریس ژار با دیوید لین نیز در نوع خود به موفقیتی کم نظیر منجر شد. ساخت موسیقی فیلم « دکتر ژیواگو» با بازی «عمر شریف» در سال 1965 علاوه بر دومین جایزه اسکار یک
«جایزه‌گرمی» نیز برای ژار به ارمغان آورد. موسیقی این فیلم به دلیل پیوند خوردن موزیک سمفونیک با ساز روسی بالالاکا تبدیل به اثری ماندگار شد. در فاصله سال‌های 1965 تا 1970 موریس ژار در چندین فیلم دیگر نیز به آهنگسازی پرداخت که در این میان می‌توان به فیلم‌هایی چون «آیا پاریس می‌سوزد» (1965)، «جایزه بزرگ» (1966)، «ایزادورا» (1968) و «دختر‌رایان» (1970) اشاره کرد اما یکی از به یاد ماندنی‌ترین آثار ژار به فیلم «پیغامبر» (1977) به کارگردانی مصطفی عقاد و با بازی آنتونی کویین بازمی‌گردد که در ایران بیشتر با نام «محمد رسول‌الله» شناخته می‌شود. در پیغامبر ژار توانست به صورت کم‌نظیری به موسیقی شرق نزدیک شود و یک نامزدی جایزه اسکار را در کارنامه خود ببیند.
در سال 1984 برای سومین بارهمکاری این آهنگساز با دیوید لین در فیلم «راهی به سوی هند» به کسب یک جایزه اسکار دیگر برای ژار می‌انجامد. آخرین همکاری ژار و لین در فیلم «نوسترومو» بود اما این همکاری با بیماری و درگذشت لین پیش از اتمام فیلم همراه می‌شود. موریس ژار آهنگ هایش را بیشتر برای ارکستر می‌نوشت اما در دهه 80 توجه ویژه‌ای نیز به موزیک سینتیسایزری داشت که موسیقی فیلم «شاهد» (1984) یکی از مهم‌ترین آنها به شمار می‌رود. بر اساس نظر خود ژار، موسیقی این فیلم بسیار پرزحمت‌تر، وقت‌گیر‌تر و پرهزینه‌تر از یک موزیک ارکسترال بود که در نهایت یک نامزدی اسکار را برای ژار به دنبال داشت.
موسیقی فیلم‌های «انجمن شاعران مرده» با بازی «روبین ویلیامز» (1989) و «پیاده‌روی در ابرها» (1995) نیز به ترتیب برنده «آکادمی جوایز بریتانیا» و «گولدن گلاب» شدند. همچنین موزیک فیلم مطرح «روح» (1990) با بازی پاتریک سوایزی آخرین نامزدی جایزه اسکار را برای این آهنگساز بزرگ دربرداشت. وی شش بار نیز نامزد جایزه اسکار شد.
در طول فعالیت حرفه‌ای ژار در سینما، وی با کارگردان‌های بسیاری همکاری کرد که از میان آنها می‌توان به آلفرد هیچکاک، ویلیام ویلر، جان هیوستن، فرانکو زفیرلی و فولکر شلوندورف اشاره کرد. از نظر خانوادگی نیز فرزند وی یعنی ژان میشل ژار از پیشگامان موسیقی الکترونیک به شمار می‌رود که در ایران نیز بسیاری از مردم با آثار او آشنایی کامل دارند. فرزند دیگر وی یعنی کوین ژار نیز یکی از فیلمنامه‌نویسان موفق بشمار می‌رود.
در ماه فوریه موریس ژار از سوی جشنواره فیلم برلین جایزه یک عمر موفقیت هنری را دریافت می‌کند. این جایزه با این جملات مدیر جشنواره همراه می‌شود که: «آهنگساز‌ها گاهی اوقات در سایه کارگردان‌ها و هنرپیشه‌های ستاره هستند». اما در باره موریس ژار تفاوت وجود دارد- موسیقی دکتر ژیواگو، مانند بیشتر کارهای او شهرت جهانی دارد و به‌صورت فراموش‌نشدنی در تاریخ سینما باقی خواهد ماند». روز 28 ماه مارس امسال موریس ژار بر اثر بیماری سرطان و در سن 84 سالگی در «مالیبوی» کالیفرنیا درگذشت. به دنبال این رویداد رئیس‌جمهور فرانسه، نیکولا سارکوزی ضمن ستایش از ژار گفت: «او یک آهنگساز بزرگ بود... با همکاری در کنار برخی از بزرگ‌ترین فیلمسازان جهان، او نشان داد که موسیقی می‌تواند به اندازه تصاویر برای ساخت یک فیلم زیبا و موفق مهم باشد». ستاره‌ای به نام او در «راهروی مشاهیر هالیوود» به وی اهدا شد. ارسال نظر
پربیننده