در دل رشته کوه‌های زاگرس و در پس دشت‌های لاله‌های وحشی، شهری است که مریوان نامیده می‌شود؛ شهری در 161 کیلومتری سنندج که با پشت‌سر‌گذاشتن 17 کیلومتر مضاعف می‌توان به روستای باشماق در مرز ایران و عراق رسید. در جنوب مریوان بعد از عبور از پیچ‌های تند در جاده‌هایی در دل کوه‌های زاگرس، منطقه اورامانات قرار دارد و یکی از روستاهای این منطقه به « اورامان‌تخت» شهرت دارد. «مان» در زبان کردها به معنای خان و مان و مکان است و برخی اورامان را اهورامان به معنی جایگاه اهورامزدا تعریف کرده‌اند. گروهی نیز معتقدند اورامان یا خورامان به معنی محل خورشید (جایی که خورشید طلوع می‌کند) است و عده‌ای این واژه را به معنای سرزمین بلند و افراشته دانسته‌اند. اورامان، روستایی است کوچک در دامنه کوهستان‌های زاگرس که پشت‌بام هر خانه حیاط خانه دیگری است. خانه‌های این روستا همه با سنگ بنا شده‌اند و در ساخت بناهای این روستا از هیچ ملاتی استفاده نشده است. رنگ غالب پنجره‌های روستا سبز یا آبی است. مردم اورامان‌تخت به لهجه اورامی که در گذشته زبان کتابت به شمار می‌آمده و لهجه رسمی بوده سخن می‌گویند.
گیاه خرزهره در بین اهالی اورامان دارای جایگاه ویژه‌ای است. اورامانی‌ها معتقدند این گیاه طلسم را می‌شکند، به همین دلیل جلوی در خانه‌های خود خرزهره می‌کارند. این مردم دارای غذا، موسیقی و سبک زندگی مخصوصی هستند. فرهنگ مردم این روستا به دلیل زندگی در کوهستان و وجود چشمه‌سار‌های فراوان در آن با چشمه و آب و کوه درآمیخته است. تنها سوغات این روستا گیوه است. به نظر می‌رسد این روستا در منطقه اورامانات به نوعی دارای مرکزیت بوده است. هر ساله در روستای اورامان‌تخت 7 مراسم خاص برگزار می‌شود و چنانچه در روایت‌های محلی نقل شده است، اورامان 99 پیر داشته است، یکی از این پیرها، پیر شالیار بوده که امروزه بعد از صدها سال هنوز مردم این روستا دو بار در سال مراسم مرگ و عروسی‌اش را برگزار می‌کنند.
در داستان‌های محلی این خطه آمده است، پیر شالیار فردی با کرامات بسیار بوده که مردم را شفا می‌داده است. در آن دوران پادشاه، دختری داشته کر و لال. پادشاه اعلام کرده بود اگر کسی بتواند دخترش را شفا دهد او را به عقد وی درخواهد آورد. هنگامی که خبر کرامات پیر شالیار به گوش پادشاه بلخ رسید، آنها عازم اورامان شدند. زمانی که به نزدیکی اورامان رسیدند ناگهان دیوی از بالا به زمین افتاد و دختر کم‌کم قدرت تکلم پیدا کرد. کمی جلوتر دیو دیگری افتاد و دختر شنوایی خود را به دست آورد. پادشاه بلخ به پاس درمان دخترش، او را به عقد پیر شالیار درآورد.
پیر شالیار مردی بود فقیر و مراسم عروسی‌اش به کمک مردم ده برگزار شد. از آن زمان تاکنون هر ساله مردم اورامان در جمعه‌ای در نیمه بهمن ماه در خانه‌ای که منسوب به پیر شالیارست، برای او مراسم جشن و پایکوبی برگزار می‌کنند و با مشارکت اهالی ده قربانی کرده و آش مخصوصی می‌پزند. در این روز همه جا پارچه‌های سفید که نماد عروسی است به چشم می‌خورد، البته در سال‌های اخیر پارچه‌های سبز هم در کنار پارچه‌های سفید دیده می‌شود. موسیقی و رقص محلی در کردستان و اورامان دارای جایگاه ویژه‌ای است و در این مراسم 40 نفر دف می‌زنند و به رقص و پایکوبی می‌پردازند. در این مراسم دراویش نقشبندیه نیز حضور فعالی دارند.
در نیمه اردیبهشت نیز هر ساله به یاد پیر شالیار مراسمی برگزار می‌شود. در این مراسم نیز مردم به قبرستان ده می‌روند و بعد از دعا و نیایش، سنگی که در نزدیکی مقبره قرار دارد را خرد و تکه‌های آن را بین مردم تقسیم می‌کنند. مردم این سرزمین معتقدند این سنگ هر سال رشد می‌کند و تا مراسم بعدی دوباره به شکل اول خود بازمی‌گردد. در نزدیکی مقبره پیر اتاقکی است که مردم آن را چهلخانه پیر می‌دانند و معتقدند پیر شالیار در این مکان به عبادت و چله‌نشینی می‌نشست. چند سالی است که هر ساله در نیمه فروردین ماه گردشگران و عکاسان برای دیدن این مراسم و تماشای طبیعت خیره کننده آن، به این منطقه می‌آیند تا روزی را در کنار مردم میهمان‌دوست و مهربان اورامان باشند؛ مردمی که ساده و راحت تو را هر چند غریبه باشی می‌پذیرند و دست دوستی‌ات را رد نمی‌کنند. اگرچه وجود گردشگران و عکاسان باعث شناخته شدن این روستا شده است اما متاسفانه تا حدودی این مراسم را تحت‌تاثیر قرار داده است. همه‌جا دوربین‌های حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای در حال ثبت لحظاتی هستند که خود متاثر از حضورشان است. این تغییرات در مراسم عروسی پیر که در زمستان برگزار می‌شود کمتر است زیرا در این ایام به دلیل سرما و برف شدید کمتر مسافری گذارش به اورامان می‌افتد. «پیرشالیار»؛ مراسمی در ماسوله کردستان
در دل رشته کوه‌های زاگرس و در پس دشت‌های لاله‌های وحشی، شهری است که مریوان نامیده می‌شود؛ شهری در 161 کیلومتری سنندج که با پشت‌سر‌گذاشتن 17 کیلومتر مضاعف می‌توان به روستای باشماق در مرز ایران و عراق رسید. در جنوب مریوان بعد از عبور از پیچ‌های تند در جاده‌هایی در دل کوه‌های زاگرس، منطقه اورامانات قرار دارد و یکی از روستاهای این منطقه به « اورامان‌تخت» شهرت دارد. «مان» در زبان کردها به معنای خان و مان و مکان است و برخی اورامان را اهورامان به معنی جایگاه اهورامزدا تعریف کرده‌اند. گروهی نیز معتقدند اورامان یا خورامان به معنی محل خورشید (جایی که خورشید طلوع می‌کند) است و عده‌ای این واژه را به معنای سرزمین بلند و افراشته دانسته‌اند. اورامان، روستایی است کوچک در دامنه کوهستان‌های زاگرس که پشت‌بام هر خانه حیاط خانه دیگری است. خانه‌های این روستا همه با سنگ بنا شده‌اند و در ساخت بناهای این روستا از هیچ ملاتی استفاده نشده است. رنگ غالب پنجره‌های روستا سبز یا آبی است. مردم اورامان‌تخت به لهجه اورامی که در گذشته زبان کتابت به شمار می‌آمده و لهجه رسمی بوده سخن می‌گویند.
گیاه خرزهره در بین اهالی اورامان دارای جایگاه ویژه‌ای است. اورامانی‌ها معتقدند این گیاه طلسم را می‌شکند، به همین دلیل جلوی در خانه‌های خود خرزهره می‌کارند. این مردم دارای غذا، موسیقی و سبک زندگی مخصوصی هستند. فرهنگ مردم این روستا به دلیل زندگی در کوهستان و وجود چشمه‌سار‌های فراوان در آن با چشمه و آب و کوه درآمیخته است. تنها سوغات این روستا گیوه است. به نظر می‌رسد این روستا در منطقه اورامانات به نوعی دارای مرکزیت بوده است. هر ساله در روستای اورامان‌تخت 7 مراسم خاص برگزار می‌شود و چنانچه در روایت‌های محلی نقل شده است، اورامان 99 پیر داشته است، یکی از این پیرها، پیر شالیار بوده که امروزه بعد از صدها سال هنوز مردم این روستا دو بار در سال مراسم مرگ و عروسی‌اش را برگزار می‌کنند.
در داستان‌های محلی این خطه آمده است، پیر شالیار فردی با کرامات بسیار بوده که مردم را شفا می‌داده است. در آن دوران پادشاه، دختری داشته کر و لال. پادشاه اعلام کرده بود اگر کسی بتواند دخترش را شفا دهد او را به عقد وی درخواهد آورد. هنگامی که خبر کرامات پیر شالیار به گوش پادشاه بلخ رسید، آنها عازم اورامان شدند. زمانی که به نزدیکی اورامان رسیدند ناگهان دیوی از بالا به زمین افتاد و دختر کم‌کم قدرت تکلم پیدا کرد. کمی جلوتر دیو دیگری افتاد و دختر شنوایی خود را به دست آورد. پادشاه بلخ به پاس درمان دخترش، او را به عقد پیر شالیار درآورد.
پیر شالیار مردی بود فقیر و مراسم عروسی‌اش به کمک مردم ده برگزار شد. از آن زمان تاکنون هر ساله مردم اورامان در جمعه‌ای در نیمه بهمن ماه در خانه‌ای که منسوب به پیر شالیارست، برای او مراسم جشن و پایکوبی برگزار می‌کنند و با مشارکت اهالی ده قربانی کرده و آش مخصوصی می‌پزند. در این روز همه جا پارچه‌های سفید که نماد عروسی است به چشم می‌خورد، البته در سال‌های اخیر پارچه‌های سبز هم در کنار پارچه‌های سفید دیده می‌شود. موسیقی و رقص محلی در کردستان و اورامان دارای جایگاه ویژه‌ای است و در این مراسم 40 نفر دف می‌زنند و به رقص و پایکوبی می‌پردازند. در این مراسم دراویش نقشبندیه نیز حضور فعالی دارند.
در نیمه اردیبهشت نیز هر ساله به یاد پیر شالیار مراسمی برگزار می‌شود. در این مراسم نیز مردم به قبرستان ده می‌روند و بعد از دعا و نیایش، سنگی که در نزدیکی مقبره قرار دارد را خرد و تکه‌های آن را بین مردم تقسیم می‌کنند. مردم این سرزمین معتقدند این سنگ هر سال رشد می‌کند و تا مراسم بعدی دوباره به شکل اول خود بازمی‌گردد. در نزدیکی مقبره پیر اتاقکی است که مردم آن را چهلخانه پیر می‌دانند و معتقدند پیر شالیار در این مکان به عبادت و چله‌نشینی می‌نشست. چند سالی است که هر ساله در نیمه فروردین ماه گردشگران و عکاسان برای دیدن این مراسم و تماشای طبیعت خیره کننده آن، به این منطقه می‌آیند تا روزی را در کنار مردم میهمان‌دوست و مهربان اورامان باشند؛ مردمی که ساده و راحت تو را هر چند غریبه باشی می‌پذیرند و دست دوستی‌ات را رد نمی‌کنند. اگرچه وجود گردشگران و عکاسان باعث شناخته شدن این روستا شده است اما متاسفانه تا حدودی این مراسم را تحت‌تاثیر قرار داده است. همه‌جا دوربین‌های حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای در حال ثبت لحظاتی هستند که خود متاثر از حضورشان است. این تغییرات در مراسم عروسی پیر که در زمستان برگزار می‌شود کمتر است زیرا در این ایام به دلیل سرما و برف شدید کمتر مسافری گذارش به اورامان می‌افتد. ارسال نظر
پربیننده