۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۲۶
«موج‌بافی» هنر دیرینه‌ای که دیگر تاروپود ندارد

چرخ کارگاه‌های سنتی کرمانشاه نمی‌چرخد

موج‌بافی هنر بومی دیار کرمانشاه که از اصالتی چندهزار ساله برخوردار است، اکنون نام و نشانی در این استان ندارد و در ورطه فراموشی قرار گرفته است. موج به معنای رختخواب‌پیچ است و نوعی پارچه نقش‌دار و رنگین است که از نخ‌های ابریشمین و پشمی بافته می‌شود. نقش‌هایی همچون شکار، بُز، حوض، سجاده، کشکول، ماهی، شانه، قمری، انگور، برگ و... برای بافت موج رایج البته موج تنها کاربرد رختخواب‌پیچ نداشت و برای امور گوناگون همچون مفرش، رو کرسی، پتو، چادر عشایر، سجاده، پرده و وسیله‌ای برای حمل بار به هنگام کوچ عشایر و... مورد استفاده قرار می‌گرفت. طرح‌های زیبای استفاده‌شده روی موج نشان از اصالت و هویت محلی و آداب‌ و رسوم مردم دارد و معمولاً طرح‌ها رنگ و بوی دینی و مذهبی نیز دارد. آنجا که طرح دعا و محراب بر موج‌نقش می‌بندد نشان از روح بلند و صفای وجود بافنده موج دارد. موج در ۴ تکه یا ۳ تکه بافته می‌شود و بعد تکه‌ها به هم دوخته می‌شوند. موج روزگاری جزو مهم‌ترین وسایل منزل بویژه روستاییان و عشایر بود و از آن برای تزئین نیز استفاده می‌کردند. متأسفانه امروز استادان کهنه‌کار موج‌بافی خانه‌نشین شده‌اند و صدای کارگاهشان به گوش نمی‌رسد. براساس مستندات تاریخی، موج نمادی از فرهنگ میهمان‌نوازی مردم کرمانشاه است، روزگاری که خانه‌ها منزل اتراق و بیتوته میهمانان بود نیاز بود رختخواب و وسایل استراحت میهمانان و رهگذران همواره مهیا باشد و بدین ترتیب همیشه تعدادی رختخواب که در موج پیچیده شده بود برای میهمانان در خانه‌ها وجود داشت. فعالان این بخش از صنایع دستی معتقدند علل رکود و مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این صنعت احیای ورود کالاهای وارداتی و بی‌ارزش به‌عنوان جایگزینی برای این هنر اصیل، عدم‌حمایت از بافندگان موج، توجه به کالاهای بی‌ارزش و خارجی، کاهش تقاضا برای این هنر است. حمایت از بافندگان و جلوگیری از ورود بی‌رویه کالاهای خارجی به بازار، معرفی صنعت موج به‌عنوان یکی از ماندگارترین هنرهای کرمانشاه، برگزاری دوره‌های آموزشی برای احیای آن و معرفی هنر موج‌بافی از طریق رسانه‌ها می‌تواند راهکارهایی برای احیای این هنر باشد. استاد ناصر علیئی، کهنه‌کار هنر موج‌بافی در استان کرمانشاه در گفت‌وگو با مهر، از بی‌رونقی صنعت موج‌بافی گله کرده و گفت: کار موج‌بافی را به‌صورت حرفه‌ای از ۸ سالگی نزد مرحوم پدرم استاد قاسم رنگرز شروع و با یک دستگاه تا سالیان سال کار کردم. وی در ادامه افزود: موج‌بافی در سال‌های گذشته بسیار موردتوجه بود و به‌خاطر دارم که حتی گردشگران به هنگام دیدن آن در بازارهای کرمانشاه علاقه‌مند به خرید آن می‌شدند. من تمام زندگی خود را وقف هنر موج‌بافی کردم و با این کهولت سن نیز تنها چیزی که سبب آرامش من می‌شود این است که بار دیگر رونق موج‌بافی را ببینم. علیئی بیان کرد: در کنار کار موج‌بافی کار رنگرزی نیز انجام می‌دادم و بیشتر مشتریان و متقاضیان موج، روستاییان بودند. رنگ‌های پرکاربرد در موج‌بافی قرمز، سرمه‌ای، زرد و سبز بود. وی افزود: از اوایل شروع به کار حرفه‌ای اشتیاق فراوانی برای موج‌بافی داشتم به‌طوری‌که روزانه  ۲ موج می‌بافتم و تحویل مشتریان می‌دادم  و بعدها نیز که چندین شاگرد در مغازه خود پذیرفتم کارم رونق گرفت و همچنان نیز به این کار علاقه دارم ولی به خاطر نبود متقاضی، خانه‌نشین شده‌ام. علیئی در ادامه بیان کرد: اگر مسؤولان حمایت کنند و زمینه فراهم شود، جوانان بسیاری به ‌کار گماشته می‌شوند و هنر موج‌بافی نیز دوباره رونق می‌گیرد. لازم است مسؤولان این هنر را به مردم معرفی کنند و نسل جوان با هویت و اصالت خود آشنا شوند. وی افزود: موج وسیله‌ای بسیار باارزش است و هیچ نمونه مشابهی قابل‌مقایسه با موج نیست. نمونه‌های دیگر بعد از چند سال پوسیده می‌شود اما موج حتی تا ده‌ها سال سالم می‌ماند و قابل‌استفاده است و ماندگاری بسیار بالایی دارد. در همین حال، معاون صنایع‌دستی، میراث فرهنگی  و گردشگری استان کرمانشاه اظهار داشت: تلاش‌هایی برای احیای صنعت موج‌بافی در استان کرمانشاه در حال انجام است اما نیاز به حمایت داریم تا این هنر دوباره در استان رونق گیرد. پروانه حیدری افزود: می‌توان گفت از زمانی که دستگاه نساجی توسط انسان اختراع شد صنعت موج‌بافی نیز به وجود آمد و از هنرهای بومی استان کرمانشاه است. موج‌بافی از مهم‌ترین هنرهای دستی و سنتی و پرکاربرد در زندگی روزمره مردم بود و اکنون تنها ۱۰۰ نفر در استان کرمانشاه در حرفه موج‌بافی فعالیت دارند که البته به دلیل رکود ایجادشده، فعالیت آنان تنها در حد رفع نیازهای زندگی خود و گاهی اطرافیان است.

ارسال نظر
captcha