سیدمحمد کاظمی‌اونجی: فیلم «استیو جابز» به کارگردانی دنی بویل و محصول 2015 بیشتر از اینکه یک فیلم خوب باشد، به نظر می‌رسد دستاوردی باشد پر از شیرین‌کاری‌های سورکینی، لطیفه‌ها و جک‌های جذاب و مهیج که از زبان شخصیت‌های فیلم بیرون آمده و چیزهای زیادی را درباره ایشان برای ما آشکار می‌کند. بویل، برنده جایزه اسکار برای فیلم «میلیونر زاغه‌نشین»، فردی است که کارگردانی تئاتر ملی فرانکشتاین را در کارنامه خود دارد.
داستان از این قرار است که در سال 1988 جابز که یک فرد تبعیدی است خود را برای ارائه اختراع جدیدش که سیستم NeXT نام دارد البته آینده چندان درخشانی هم ندارد آماده می‌کند، در همین حین در حال دست و پنجه نرم کردن با دخترش لیزاست که از او می‌خواهد از آن توجه وافر و افراطی که خرج کامپیوترهایش می‌کند نصیب دخترش هم بکند. با رسیدن به سال 1998، باز همین وضع بازمی‌گردد و جابز تمام هم و غمش را روی تاسیس شرکت اپل می‌گذارد تا در این وهله سرنوشت فرهنگی ما را با ارائه محصولی به نام iMac رقم بزند. هم‌اکنون نیز وی ایده iPod را در سر می‌پروراند.
تقریبا تمام آنچه در «استیو جابز» اتفاق می‌افتد یا گفته می‌شود در عمل اتفاق نمی‌افتد و گفته هم نمی‌شود، در عوض این فیلم تم‌های نمایشنامه‌نویس را که از خیلی وقت پیش نهادینه شده است دراماتیزه می‌کند. دراماتیزه کردن این تم‌ها که مربوط به شخصیت‌های بزرگ و بازی‌های قدرت، تغییر و دستکاری و اخلاق است به واسطه دادن نام‌های معروف و مشهور به برخی بازیگران همان بازی قدرت صورت می‌پذیرد.
«استیو جابز» حس تحسین و تشکیک توامان ما را از درون ما گرفته و آن را با گفت‌وگوهای تند و تیز فیلم همنوا می‌کند. فیلم، فیلم خوب و جذابی است ولی در واقع از استیو جابز حکایت نمی‌کند.
در زمان‌هایی به نظر می‌رسد دوربین در نقطه سرگردانی و حیرت دچار لرزش و آشفتگی می‌شود، چون در فیلمی گیر می‌افتد که تقریبا کل آن را مکالمات جسته و گریخته‌ای تشکیل می‌دهد که در فضاهای بسته واقع می‌شود ولی همین امر به ایجاد جوی عصبی و سکانس‌هایی تقریبا احمقانه کمک می‌کند. مخاطب نفس خود را در سینه حبس می‌کند تا ببیند چه اتفاقی در حال وقوع است، این در حالی است که او دقیقا می‌داند داستان از چه قرار است. فردی روی صحنه می‌آید و ابزاری را به ما نشان می‌دهد. شاید همان ابزاری که ما در نوجوانی آن را خریده‌ایم و مدت‌ها پیش آن را دور انداخته‌ایم.
بهترین نکته‌ای هم که می‌توان درباره این فیلم گفت وجود نوعی شلختگی و آشفتگی در آن است که هم جنبه نقادانه به آن می‌دهد و هم آن را تحسین‌انگیز می‌کند. گاهی سست و بی‌رمق می‌شود، گاهی افت دارد و گاهی هم دنده‌هایش چنان به چرخش در می‌آیند که از شدت چندکارگی توام با شتابزدگی در هم می‌شکنند، جالب اینکه با همه این اوصاف، به جای اینکه نتیجه کار به آشفتگی و باری به هر جهت شدن بینجامد، با کاری منسجم روبه‌رو می‌شویم. بزرگ‌ترین ضعف این فیلم این است که خیلی زود به پایان می‌رسد. «استیو جابز» فیلم دوم جابز است که قرار نیست نوآوری‌های بزرگ قرن بیستمی این مخترع جوان(IPad، IPod و iPhone) را در بر بگیرد. مطمئنا، «استیو جابز» در قالب داستان یک مخترع جوان از یکپارچگی خاص خود برخوردار است با این حال، مثل این است که این فیلم از توماس ادیسون روایت می‌کند. گذشته از سوالات مربوط به دقت تاریخی و دقت روانشناختی (شکایات زیادی از جانب کسانی که او را می‌شناخته و با وی کار کرده‌اند ابراز شده) استیو جابز در کل آن طور که باید و شاید از آب درنیامده است.
در این فیلم تمام شخصیت‌ها واقعی به نظر می‌رسند، گویی دارند در سناریوی خود نمایشنامه‌نویس بازی می‌کنند. این فیلم در 122 دقیقه زمان پخش خود اصلا اثر فاخر و توانمندی به نظر نمی‌رسد با این حال، کسل‌کننده و ملال‌آور هم نیست. وقتی که آوادار یا حاشیه صوتی فیلم فضا را پر می‌کند تا رو به اتمام بودن فیلم را به ما نشان دهد، مخاطب را در تعلیق گذاشته و کاری می‌کند که آنها می‌خواهند بیشتر بدانند. درست است که استیو جابز خود مردی احمق بود اما به ندرت می‌توان تصور کرد که این همان احمقی است که ما در فیلم استیو جابز با آن روبه‌روییم. در این اثر، جابز به شکل بی‌رحمانه‌ای ناخوشایند، دست‌نیافتنی و بی‌روح است، با این همه سرگرم‌کننده است همانگونه که همواره سرگرم‌کننده بوده است.
در 2ساعت و 2 دقیقه زمان فیلم دنی بویل، علاوه بر مایکل فاسبندر و پرلا هانی ژاردین (دختر جابز) بازیگران دیگری همچون جف دانیلز (در نقش جان اسکولی، مدیر ارشد شرکت اپل)، ست روگن (در نقش استیو ووزنیاک، مغز متفکر و فنی پشت کامپیوتر خانگی) و کیت وینزلت (در نقش جوانا هافمن، مدیر بازاریابی جابز) ایفای نقش می‌کنند. موسیقی این کار را دنیل پمبرتون ساخته و پرداخته و تصویربرداری آن را نیز آلوین کوخلر عهده‌دار بوده است. نمایشنامه این فیلم را آرون سورکین براساس کتابی از والتر آیساکسون نوشته است.
منابع: نیویورک‌تایمز، بوستون گلوب، سانفرانسیسکو کرونیکل، فیلادلفیا اینکوایرر، ایمپایر