گروه فرهنگ و هنر: سینمای جهان در سالی که گذشت نتوانست چندان در ثبت آثاری ماندگار در خاطر دوستداران اصیل سینما موفق باشد و تعداد آثار بسیار ضعیف و بدون هویتی که در کارنامه کاری فیلمسازان شاغل در سال 2015 ثبت شد، سالی توام با ناامیدی و سقوط را برای سینمای فعلی جهان رقم زد. برگزاری جشنواره‌های پرسر و صدای کن، ونیز، برلین و برپایی جشنواره گلدن گلوب و هشتادوهشتمین دوره جایزه سالانه اسکار و درگذشت سینماگران سرشناسی چون فرانچسکو رزی، مانوئل دی اولیویرا، عمر شریف و ژاک ریوت از مهم‌ترین رویدادهایی بودند که سینمای جهان در سالی رو که به پایان است به خود دید.
درگذشت فرانچسکو رزی، سینماگر ژانر سیاسی
فرانچسکو رزی، کارگردان جریان‌ساز ایتاالیایی در روز 10 ژانویه 2015 در سن 92 سالگی درگذشت. وی بویژه به‌خاطر فیلم‌های سیاسی در زمینه افشای جریان مافیایی و رابطه آن با سردمداران فاسد ایتالیا به شهرت رسید و پیش از کارگردانی مستقل در سینما، دستیار فیلمسازان مولفی چون لوکینو ویسکونتی و میکل آنجلو آنتونیونی بود. رزی در سال ۱۹۶۱ با اولین فیلم خود به نام «چه کسی سالواتوره جولیانو را کشت؟» به شهرت رسید؛ اثری که جزو آثار مهم سینمای مستند سیاسی ارزیابی شد. فیلم بعدی او به نام «دست‌ها روی شهر» نیز یک اثر مهم نئورئالیستی شناخته میشود که موفق به کسب شیر طلای ونیز شد. فرانچسکو رزی در سال 1972 نیز برای ساخت فیلم «ماجرای ماتئی» موفق به دریافت نخل طلای جشنواره فیلم کن شد.
خاموشی مسن‌ترین فیلمساز فعال جهان
مانوئل دی اولیویرا، مسن‌ترین کارگردان فعال سینمای جهان در روز دوم آوریل (13 فروردین 1394) در سن 106 سالگی درگذشت.
این سینماگر پرتغالی سال گذشته در سن 105 سالگی ساخت فیلم جدیدش با عنوان «ورودی‌های قدیمی قلعه» را با موضوع تاریخ کشور پرتغال در شهر پورتو آغاز کرده بود و 3 سال پیش در 103 سالگی فیلم «گابو و سایه» را مقابل دوربین برد. البته برخلاف بسیاری از سینماگران پیشکسوت ایرانی این فیلمساز خلاق پرتغالی همچنان در آثار موخرش به دنبال پویایی ارزنده‌ای بود و فیلم‌های قابل توجهی را از خود به یادگار گذاشت.
دی اولیویرا در طول 80 سال فعالیت هنری خود جوایز سینمایی متعددی به دست آورد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به جایزه دوربین برلیناله از جشنواره برلین، جوایز نخل طلای افتخاری، جایزه هیات داوران، فیپرشی و کلیسای جهانی از جشنواره فیلم کن، جایزه یک عمر دستاورد سینمایی از آکادمی فیلم اروپا، جایزه یوزپلنگ افتخاری از جشنواره فیلم لوکارنو، جایزه آکیرا کوروساوا از جشنواره فیلم توکیو، شیر طلای افتخاری و جایزه ویژه هیات داوران از جشنواره فیلم ونیز اشاره کرد.
نخل طلایی که در خانه ماند
شصت‌‌و‌هشتمین جشنواره فیلم کن از تاریخ 13 تا 24 مه(23 اردیبهشت تا 3 خرداد) با حضور برادران «کوئن» در راس هیات داوران بخش رقابتی این رویداد مهم سینمایی برگزار شد و در نهایت جایزه نخل طلا به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک اودیار» از فرانسه رسید تا این بار هم نخل طلای فرانسوی‌ها به خارج از کشور برده نشود. اودیار که به عنوان برترین کارگردان مؤلف بین سینماگران فعلی سینمای فرانسه شناخته میشود، در سال 2009 نیز با فیلم «پیامبر» جایزه ویژه هیات داوران کن را از آن خود کرده بود و در سال 2012 نیز با فیلم «استخوان و زنگار» نامزد نخل طلا بود. در این دوره از جشنواره هو شیائو شین، فیلمساز صاحب سبک تایلندی برای فیلم متفاوت اکشن خود با نام «آدمکش» جایزه معتبر بهترین کارگردانی کن را از آن خود کرد؛ فیلمی که بسیاری آن را مهم‌ترین اثر سال 2015 می‌نامند. در این جشنواره فیلم مجارستانی و هولوکاستی «پسر شائول» که بعدها صاحب عنوان بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان گلدن گلوب و اسکار هم شد، جایزه ویژه هیات داوران را گرفت. همچنین جایزه دیگر هیات داوران نیز به فیلم «خرچنگ» ساخته فیلمساز خلاق یونانی، یورگن لانتیموس رسید.
پرواز به سرزمین رویاها
خالق موسیقی فیلم‌هایی چون «سرزمین رویاها» در تاریخ 22 ژوئن (اول تیر) و طی حادثه هوایی رخ داده برای همیشه از این جهان پرواز کرد.
جیمز هورنر، سازنده موسیقی متن فیلم‌های پرفروشی چون «آواتار» و«تایتانیک» به دلیل سقوط هواپیمای شخصی خود در کالیفرنیای جنوبی در سن 61 سالگی درگذشت. «ذهن زیبا»، «شجاع دل»، «بیگانگان»، «مرد عنکبوتی شگفت‌‌انگیز»، «همه مردان پادشاه» و «دشمن پشت دروازه‌ها» از جمله آثاری است که موسیقی متن آنها با نت‌های جیمز هورنر جان گرفت.
درگذشت دکتر ژیواگوی سینما
روز 10 جولای 2015 (19 تیر)، عمر شریف، ستاره مصری سینمای هالیوود پس از مدتی ابتلا به بیماری آلزایمر در سن 83 سالگی درگذشت.
این بازیگر مسلمان آثار محدود و ماندگاری در کارنامه بازیگری خود به ثبت رساند و در سال 1962 برای بازی در فیلم تاریخی «لورنس عربستان» به اوج شهرت رسید و برای بازی در این فیلم به کارگردانی دیوید لین و در نقش کلانتر علی نامزد کسب جایزه اسکار بهترین بازیگر شد. وی سپس به همکاری با دیوید لین ادامه داد و در فیلم « دکتر ژیواگو» به ایفای نقش پرداخت و جایزه گلدن گلوب را برای این اثر کسب کرد. مایکل دیمیتری شلهوب که پس از مسلمان شدن نام عمر شریف را برای خود برگزید، در سال 2003 شیر طلای افتخاری جشنواره ونیز را به پاس یک عمر دستاورد هنری دریافت کرده بود.
شیر در آغوش ونزوئلایی‌ها
پس از 10 روز نمایش آثار سینمایی منتخب در قدیمی‌ترین رویداد سینمایی جهان از تاریخ 2 تا 12 سپتامبر (11 تا 21 شهریور)، هیأت داوران جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز به ریاست آلفونسو کواران، کارگردان سرشناس مکزیکی فهرست برندگان هفتادودومین دوره این رویداد سینمایی معتبر را درحالی معرفی کردند که فیلم «از دوردست» محصول ونزوئلا و ساخته لورنزو ویگاس در عین شگفتی موفق به کسب جایزه معتبر شیر طلایی بهترین فیلم شد و جایزه شیر نقره‌ای بهترین کارگردانی نیز به پابلو ترپرو، سینماگر آرژانتینی برای ساخت فیلم ارزنده «قبیله» رسید.
همچنین جایزه بزرگ هیات داوران بخش رقابتی جشنواره فیلم ونیز که مهم‌ترین جایزه پس از شیر طلایی محسوب میشود به فیلم «آنومالیسا» به کارگردانی مشترک هنرمند خلاق، چارلی کافمن و دوک جانسون از آمریکا رسید و فیلم ترکیه‌ای «دیوانگی» به کارگردانی امین آلپر موفق به کسب جایزه ویژه هیات داوران شد.
خرس طلایی برای فیلمی با موضوع پناهندگی
هیات داوران شصت‌وششمین جشنواره فیلم برلین به ریاست مریل استریپ، بازیگر خوش‌نقش سینمای جهان جایزه خرس طلای بهترین فیلم این رویداد سینمایی را به فیلم مستند
«آتش در دریا» (با عنوان اصلی فوآکو ماره FUOCOAMMARE) ساخته جانفرانکو روزی، کارگردان ایتالیایی اعطا کرد که اثری درباره پناهندگان مهاجر بود تا در رویه‌ای سیاستمدارانه از سوی سران این جشنواره، جایزه به موضوعی مورد دغدغه مردم تعلق بگیرد. فیلم «مرگ در سارایوو» به کارگردانی دانیس تانوویچ، فیلمساز خلاق بوسنیایی خرس نقره‌ای را بابت جایزه بزرگ هیات داوران گرفت و میا هانسن لوه برای ساخت فیلم «L‘ Avenir» از فرانسه، خرس نقره‌ای بهترین کارگردانی را تصاحب کرد و مجد مستوره، بازیگر گمنام تونسی برای بازی در فیلم «هدی» از این کشور خرس نقره‌ای بهترین بازیگری را دریافت کرد. فیلم «اژدها وارد میشود» از مانی حقیقی هم نماینده سینمای ایران در بخش اصلی جشنواره بود.
شب گلدن گلوبی «بازگشته»
هفتادوسومین مراسم سالانه اعطای جوایز سینمایی گلدن گلوب با اعطای جایزه بهترین فیلم و کارگردانی به فیلم «بازگشته» ساخته آلخاندرو گونزالز ایناریتو برگزار شد. «بازگشته» در شب خوبی که داشت علاوه بر کسب جایزه بهترین فیلم درام و کارگردانی جوایز گلدن گلوب 2016، سومین جایزه گلدن گلوب را نیز برای لئوناردو دی کاپریو به ارمغان آورد و فیلم «مریخی» به کارگردانی «ریدلی اسکات» نیز در بخش فیلم‌های کمدی/موزیکال موفق به کسب جایزه بهترین فیلم و بازیگری مرد برای مت دیمون شد؛ جوایزی که در اسکار به رویه‌ای دیگر بدل شد! در مراسم گلدن گلوب 2016 سریال «آقای روبات» بهترین سریال درام سال شد و «موتزارت در جنگل» به عنوان بهترین سریال کمدی/ موزیکال برگزیده شد.
مرگ یکی از بال‌های موج نو
۲۹ ژانویه ۲۰۱۶ مصادف بود با درگذشت یکی از جریان‌سازان موج نوی سینمای فرانسه که در سن ۸۷ سالگی درگذشت. ژاک ریوت از منتقدان مطرح مجله معروف «کایه دو سینما» بود که بعدها با ساخت آثاری چون « بلندی‌‌های بادگیر»، «سلین و ژولی قایق سواری می‌‌کنند» و «عشق وحشی» به موج نوی سینمای فرانسه دامن زد. ریوت که از نظریه‌پردازان صاحبنام سینما بود در سنین پیری از بیماری آلزایمر رنج می‌‌برد.
اسکاری سیاه!
مراسم هشتادوهشتمین دوره جوایز اسکار توسط آکادمی علوم و هنرهای سینمایی
(AMPAS) در تئاتر دالبی شهر لس‌آنجلس با معرفی برندگان به کار خود پایان داد و فیلم افشاگرانه «کانون توجه» عنوان بهترین فیلم را تصاحب کرد و آلخاندرو گونزالز ایناریتو همچون گلدن گلوب مجسمه اسکار برای کارگردانی فیلم «بازگشته» را دریافت کرد. دی کاپریو برای نخستین‌بار در اسکار برای فیلم «بازگشته» صاحب جایزه شد و بری لارسن برای فیلم «اتاق» اسکار بهترین بازیگر زن را گرفت تا انتخابی مشابه از سوی گلدن گلوب و اسکار برای نقش‌آفرینان اصلی رخ دهد. فیلم «کسری بزرگ» بهترین فیلمنامه اقتباسی و «کانون توجه» بهترین فیلمنامه ارجینال را گرفت و فیلم «مکس دیوانه: جاده خشم» با کسب 6 اسکار در بخش‌های فنی صاحب بیشترین تعداد مجسمه‌های دریافتی شد. اما مهم‌ترین مساله رخ‌داده در اسکار 2016 عدم توجه انتخابگران به هنرمندان رنگین‌پوست بود که موجی از اعتراضات به این جایزه و ایجاد «اسکار سیاه» را رقم زد؛ واکنش‌هایی که در داخل سالن برگزاری و توسط کریس راک، مجری سیاهپوست مراسم هم ادامه یافت.