۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۱:۴۴
نگاهی به نسبت فرهنگ و هنر به بهانه جشنواره هنرهای تجسمی فجر

گمشده در باد

عبدالحمید قدیریان، هنرمند پیشکسوت انقلاب اسلامی به بهانه برگزاری هشتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر طی یادداشتی به نسبت «فرهنگ» که او به تاسی از مقام معظم رهبری «فضای تنفسی جامعه» نام نهاده با هنر و خلق آثار هنری پرداخته است. در یادداشت عبدالحمید قدیریان آمده است:
به نام خدا
بادبادک از این سوی آسمان به آن‌سو حرکت می‌کرد و به مرور راه خود را به سوی اوج می‌پیمود. شاهدان آن بادبادک زیبا در دل حسرت داشتند و شگفت‌زده به شناور بودن آن خیره نگاه می‌کردند. آنها شجاعت بادبادک را تحسین می‌کردند و در دل می‌گفتند: چگونه آن بادبادک از این سو به آن سو حرکت می‌کند و ارتفاع می‌گیرد و دغدغه سرنگونی ندارد. آنها نمی‌دانستند که بادبادک از ارتفاع خود غافل است چرا که رو به سوی آسمان دارد، او خورشید را هدف قرار داده و تنها به رسیدن فکر می‌کند. بادبادک خیالش راحت بود که با نخی نامریی هدایت می‌شود چراکه هدایتگرش را بر زمینی سفت مستقر می‌دید. زمانی گذشت. ناگهان بادبادک احساس سردرگمی کرد؛ بالاجبار از آسمان غافل شد و پیرامونش را نگریست. دید بی‌هیچ نظمی با سرعتی زیاد و‌ گاه با سقوطی دلهره‌آور مسیری را که دیگر زیبا نبود طی می‌کند. احساس خطر کرد، نمی‌دانست چه برسرش آمده. او به موانع بین راه اصابت می‌کرد و صدمه می‌دید. کنجکاو روی از آسمان گرفت و به‌رغم خواستش به زمین نگریست. دید عده‌ای از کودکان بازیگوش و بی‌مسؤولیت با ترفندهای مختلف نخ هدایت بادبادک را از هدایتگر ربوده‌اند. در اطراف هدایتگر افراد زیادی به نظاره ایستاده‌اند. بادبادک که نسبت به گذشته حرکاتش شدت گرفته و جلب توجه می‌کرد، به مرور ارتفاعش را از دست داده و سقوط می‌کرد. هدایتگر، تنها بود و توان مقابله با آن تعداد کودکان شرور و بی‌فکر را نداشت. او خسته و دلشکسته از این سو به آن‌سو می‌رفت و از ناظران طلب کمک می‌کرد.... بادبادک نمی‌دانست چه کند، از بازیگوشی آن کودکان ناراحت و از بی‌تفاوتی افرادی که ایستاده و فقط ناظر ماجرا بودند دلشکسته بود. هدایتگر با چنان حس صالحانه‌ای تلاش می‌کرد که دل بادبادک با دیدن او نورانی و امیدوار می‌شد.  هر سال نسبت به سال قبل بیشتر در ذهنم داستان فوق شکل می‌گیرد. اصلی اثبات شده در روانشناسی هنر و تأثیر هنر بر جامعه می‌گوید که آثار هنری و تولیدات هنرمندان نقش بسزایی در شکل‌گیری فرهنگ جامعه دارد. به عبارت دیگر، اگر مدیر فرهنگی برای فرهنگ یک جامعه هدفی داشته باشد می‌تواند به مرور آن را با جهت دادن به آثار هنرمندان در جامعه مستقر کند. برای مثال تصور کنید که قرار است در جامعه‌ای با خاموش کردن نور امید، آینده را در پیش چشمان آحاد جامعه تاریک و تلخ جلوه دهند تا ایستادگی آن جامعه را متزلزل کنند. برای اجرای چنین هدفی در گستره بزرگ جامعه، بهترین راه تغییر فضای تنفسی جوانان آن دیار است و برای رسیدن به این منظور بهترین راه ایجاد فضای تاریک و ناامیدکننده با تولید آثار هنری است.  باید به این نکته توجه کرد که هنرمندان آثار خود را تحت تأثیر فضای تنفسی خود ایجاد می‌کنند. پس درک جنس فضای تنفسی جامعه از اصلی‌ترین ابزارهای مدیریت فرهنگی است. با این منظر نگاهی به «آیت‌الکرسی» مسیر را برای‌مان هموار می‌کند. خداوند در آیه اول آیت‌الکرسی از خلقت آسمان‌ها و زمین سخن می‌گوید و خود را قادر مطلق آن فضا معرفی می‌کند. به عبارت دیگر خداوند در ابتدا فضای بسیار عظیم و زیبا و اطمینان‌بخشی تصویر می‌کند به‌گونه‌ای که همه در آن می‌توانند شنا کنند و بی‌آنکه کسی جای کسی را تنگ کند از این سو به آن‌سو سیر کنند. بعد از تصویر آن فضای بزرگ و زیبا، خداوند می‌فرماید: «لاَإِکْرَاهَ فِی‌الدینِ».
روش خداوند به عنوان یک مدیر فرهنگی خیلی قابل توجه است. او در ابتدا فضایی بزرگ، زیبا و مبتنی بر حق را ایجاد می‌کند، فضایی که همه در آن حضور دارند و در آن فضا هیچ اجباری را مطرح نمی‌کند چرا که هیچ‌کس نمی‌تواند خارج از آن کار کند. در اصل فضای مثبت یا منفی پیرامون هنرمندان آثار آنان را شکل می‌دهد.  بعضی از افرادی که اکنون آثارشان در این نمایشگاه (جشنواره تجسمی فجر 94) موجود است، زمان انقلاب را درک و در آن فضا آثاری را خلق کرده‌اند. با مقایسه آن آثار پی به تأثیر فضا بر تولیدات هنری خواهیم برد. با فهم این ساختار، دیگر تنها هنرمندان را مسؤول تولید آثارشان نمی‌دانیم. البته در جای خود هنرمندان هم باید جوابگوی آثار خود در پیشگاه الهی باشند.  در جمع‌بندی باید بگویم فضای نقد ممکن است فوایدی داشته باشد ولی.... بهتر است این طور بگویم که بیاییم از خداوند الهام بگیریم. اگر واقعا به دنبال اصلاح جامعه هستیم باید خوبی‌ها را فریاد بزنیم و همه را به سمت تعالی تشویق کنیم. باید معارف ناب اهل بیت(ع) را در جامعه تبیین کنیم. جوانان می‌خواهند نسبت خود را با عالمی که در آن زندگی می‌کنند بدانند، باید معارف را با زبانی نو برای ایجاد فضای تنفسی آنان ترویج کنیم. بدانیم که همه طالب پروازند، اگر فضای پرواز به سوی آسمان‌ها را به روی جوانان باز کنیم آنان اوج می‌گیرند و امثال شهید حسین فهمیده‌ها نمایان می‌شوند و اگر تعلل کنیم دشمن جوانان را به پرواز در دخمه‌های زیرزمینی راهنمایی می‌کند.  باید مدیران فرهنگی شرایطی را مهیا کنند که با آن در هر لحظه ارتفاع جامعه را اندازه بگیرند و هر نوع نزولی را زنگ خطر بدانند. هنوز نسل ما به یاد دارد که چگونه در پرتو اوج‌گیری جامعه آن حماسه‌های دفاع مقدس خلق شد و جهان را رو به بیداری برد. پس شک نکنیم که با اوج‌گیری جامعه به سوی آسمان‌ها همه خیرات جایگاه پیدا می‌کنند و با نزول آن شیاطین انس و جن حیات می‌یابند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده