گروه اقتصادی: ۷۲۲ هزار خانوار شهری در ۳ سال اخیر شاغلان خود را از دست داده‌اند و حالا تقریبا ۲۶ درصد خانوارهای ساکن شهرها با جمعیت 8/13 میلیون نفر بدون فرد شاغل اداره می‌شوند و منبع درآمدی آنها مشخص نیست. این آمار در حالی بیانگر بی‌شغل شدن خانوارها است که رئیس‌جمهور اسفندماه گذشته خبر از ایجاد یک‌میلیون و 179 هزار شغل داده بود. روحانی همچنین وعده داده بود سال 95، سال رونق اقتصادی خواهد بود. سال ۹۴ در حالی به پایان رسید که موضوع مهم بیکاری و اشتغال جوانان حل نشده مانده و دولت در دوره فعالیت خود نتوانسته آنچنان که باید در این حوزه گام بردارد. در این‌باره کارشناسان بازار کار می‌گویند این مساله آنقدر جدی است که بسیاری از خانواده‌ها آن را لمس کرده و به سد بیکاری جوانان خود برخورده‌اند. براساس آخرین آمارهای موجود در حال حاضر حدود نیمی از کل بیکاران کشور را فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تشکیل می‌دهند و تعداد جوانان بیکاری که دارای تحصیلات دانشگاهی هستند بیش از یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار نفر عنوان می‌شود. با این وجود، بر پایه آخرین آمارهای ارائه شده از سوی وزارت کار بیش از ۳ میلیون و ۹۶۱ هزار خانوار ساکن در شهرهای کشور در بدترین شرایط بیکاری به سر می‌برند و در این خانوارها حتی یک فرد شاغل نیز وجود ندارد. به گزارش مهر، در آخرین سرشماری انجام شده در کشور، تعداد خانوارهای ساکن در شهرهای کشور ۱۵ میلیون و ۴۲۷ هزار و ۸۴۸ خانوار اعلام شده که با در نظر گرفتن بعد خانوار 5/3 نفر در مجموع می‌توان گفت ۵۳ میلیون و ۹۹۷ هزار نفر از مردم کشور ساکن شهرها هستند بنابراین با وجود هزینه‌های بالای زندگی در شهرها بویژه کلانشهرها، نه‌تنها خانوارها نیازمند داشتن شغل مناسب با درآمد مکفی هستند، بلکه نداشتن شغل می‌تواند مشکلات اساسی برای خانواده‌های شهرنشین ایجاد کند. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اعلام آخرین بررسی‌ها می‌گوید در شهرهای کشور 68/25 درصد خانوارها فاقد حتی یک فرد شاغل هستند که جمعیتی بالغ بر ۱۳ میلیون و ۸۶۶ هزار نفر خواهند شد. با وجود اینکه تعداد افراد خانوارهای شهری ایران 5/3 نفر عنوان می‌شود اما متوسط تعداد افراد دارای درآمد در خانواده‌ها 4/1 نفر است بنابراین می‌توان گفت اگر درآمد افراد شاغل خانواده‌ها مناسب باشد قطعا خانوار شرایط بهتری برای تامین هزینه‌ها خواهد داشت، در غیر این صورت اشتغال کمتر از 2 نفر در خانوارهای شهری کشور، تامین‌کننده هزینه‌ها نخواهد بود.
وضعیت تعداد بیکاران در خانواده‌ها
اینکه در حال حاضر تعداد شاغلان خانوارها از یک نفر به 4/1 نفر افزایش یافته از یک بعد دیگر نیز قابل بررسی است و آن اینکه فشار هزینه‌ها و کسری‌های معیشتی و همچنین تمایل خانواده‌ها به کسب درآمد بیشتر برای ارتقای سطح کیفیت زندگی باعث شده خانواده‌ها تلاش کنند تعداد شاغلان و افرادی را که کسب درآمد می‌کنند به بیش از یک نفر افزایش دهند. یک آمار دیگر در زمینه وضعیت خانوار شهرنشین ایرانی قابل تامل است و آن اینکه با وجودی که تعداد افراد یک خانوار 5/3 نفر و افراد دارای درآمد 4/1 نفر است اما از آن سو افرادی که بتوان آنها را شاغل دانست حتی یک نفر نیز نیست و 92/0 نفر است بنابراین دقیقا مشخص نیست بخشی از درآمد خانوار از چه طریقی است و آیا دریافت یارانه که از محل اشتغال افراد نیست، در این بخش جزو درآمد خانوار منظور می‌شود که می‌توان گفت تعداد شاغلان هر خانوار کمتر از یک نفر ولی تعداد افراد دارای درآمد 4/1 نفر است؟ در عین حالی که مرکز آمار ایران تعداد خانوارهای فاقد فرد شاغل را در سال ۹۰ در شهرهای کشور ۲۱ درصد عنوان کرده بود، این میزان به فاصله ۳ سال بعد از آن به 7/25 درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، تعداد خانوارهای فاقد فرد شاغل تنها در طول ۳ سال از ۳ میلیون و ۲۳۹ هزار خانوار به ۳ میلیون و ۹۶۱ هزار خانوار افزایش یافته که نشان‌دهنده بیکار شدن ۷۲۲ هزار خانوار دیگر در این بخش است. به بیان ساده‌تر در فاصله ۳ سال تعداد خانوارهای فاقد فرد شاغل که ارتباط مستقیمی با کسب درآمد برای تامین معیشت خانواده‌ها دارد، ۷۲۲ هزار خانوار افزایش یافته که حدود ۴ میلیون نفر را شامل می‌شود. یعنی در یک دوره ۳ ساله حدود ۴ میلیون نفر شاغلان خود را از دست داده‌اند. حال این سوال مطرح است که آیا در یک دوره ۳ ساله، شاغلان ۷۲۲ هزار خانوار روش جدیدی برای کسب درآمد یافته‌اند یا اینکه به صورت اجباری بیکار شده‌اند؟
در هر خانوار چند نفر کار می‌کنند؟
از سوی دیگر آمارها نشان می‌دهد با وجود اینکه حدود 9/3 میلیون خانوار بدون فرد شاغل و با درآمدهای نامعلوم روزگار می‌گذرانند، ۱۵ هزار و ۴۲۷ خانوار به تعداد ۵۳ هزار و ۹۹۴ نفر با ۵ نفر در بازار کار فعالیت دارند. یعنی از هر خانوار ۵ نفر هر روز در بازار کار حضور داشته و کسب درآمد می‌کنند. از سویی ۶۴ هزار و ۷۹۷ خانوار نیز با جمعیت بالغ بر ۲۲۶ هزار نفر با ۴ فرد شاغل در بازار کار کشور حضور دارند. بر پایه آمارهای موجود، مهم‌ترین گروه موجود در این بخش خانوارهایی است که با یک فرد شاغل اداره می‌شوند. براساس آمارها، ۹ میلیون و ۲۰۸ هزار و ۸۸۲ خانوار با جمعیتی بالغ بر ۳۲ میلیون و ۲۳۱ هزار نفر که صرفا ساکن شهرهای کشور هستند، در حال حاضر با یک نفر شاغل روزگار می‌گذرانند. همچنین ۸۶۸ هزار و ۳۱۲ خانوار شهری کشور با جمعیتی بالغ بر ۶ میلیون و ۵۳۹ هزار نفر با2 نفر شاغل امورات خود را می‌گذرانند و بالاخره ۳۰۸ هزار و ۵۵۶ خانوار نیز با جمعیتی بیش از یک‌میلیون و ۷۹ هزار نفر با ۳ شاغل اداره می‌شوند.
افراد روزی چقدر کار می‌کنند؟
مرکز آمار ایران با انتشار نتایج بررسی وضعیت گذران وقت در تابستان ۹۴ اعلام کرد: کار و فعالیت‌های شغلی ۲ ساعت و ۴۶ ثانیه و مراقبت‌های شخصی ۱۳ ساعت و ۳۹ دقیقه از شبانه‌روز افراد را شامل می‌شود. این مرکز اعلام کرد: بررسی الگوی گذران وقت افراد ۱۵ ساله و بیشتر نشان می‌دهد بعد از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی، متوسط بیشترین زمان صرف شده در شبانه‌روز مربوط به گروه فعالیت خانه‌داری با ۳ ساعت و ۲۳ دقیقه، کار و فعالیت‌های شغلی با ۲ ساعت و ۴۶ دقیقه و استفاده از رسانه‌های جمعی با ۲ ساعت و ۱۶ دقیقه بوده است. همچنین متوسط کمترین زمان صرف شده در شبانه روز مربوط به گروه فعالیت داوطلبانه و خیریه برابر با ۲ دقیقه بوده است. در بین مردان، پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی، متوسط بیشترین زمان صرف شده در شبانه‌روز به ترتیب مربوط به کار و فعالیت‌های شغلی با ۴ ساعت و ۵۴ دقیقه، استفاده از رسانه‌های جمعی ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه و خانه‌داری یک ساعت و ۱۷ دقیقه بوده است. در بین زنان نیز متوسط بیشترین زمان صرف شده به ترتیب مربوط به گروه فعالیت خانه‌داری با ۵ ساعت و ۲۵ دقیقه، استفاده از رسانه‌های جمعی ۲ ساعت و ۱۰ دقیقه و مشارکت اجتماعی با یک ساعت و ۱۱ دقیقه بعد از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی در یک شبانه روز بوده است. همچنین براساس نتایج به دست آمده از این طرح، فعالیت‌های آموزشی و فراگیری با ۳۸ دقیقه و پس از آن کار و فعالیت شغلی با ۶ دقیقه کاهش نسبت به بهار سال ۱۳۹۴ بیشترین کاهش را نشان می‌دهد. در فصل تابستان مردان شاغل ۷ ساعت و ۲۶ دقیقه و زنان شاغل ۵ ساعت و ۱۰ دقیقه از اوقات ۲۴ ساعت خود را به کار و فعالیت شغلی پرداخته‌اند. برای جمعیت بیکار نیز پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی به میزان ۱۴ ساعت و ۹ دقیقه، استفاده از رسانه‌های جمعی با ۳ ساعت و ۲۹ دقیقه و فعالیت‌های خانه‌داری با ۲ ساعت و ۴۰ دقیقه بیشترین و فعالیت‌های داوطلبانه و خیریه با ۳ دقیقه کمترین زمان صرف شده را به خود اختصاص داده است.