دیار هگمتانه تا حدی از کمبود آب رنج می‌برد که این موضوع به چالش مهمی در عرصه اقتصادی و اجتماعی این استان تبدیل‌شده است و نام همدان در بین
6 استان دارای وضعیت قرمز کشور دیده می‌شود. کمبود آب شیرین در حالی در اکثر کشورها وجود دارد که توزیع و پراکنش منابع آبی در نقاط مختلف دنیا نامتوازن است و از سویی هر از گاهی، بحران خشکسالی بخش‌هایی از کره زمین را گرفتار می‌کند که در این میان استان همدان نیز از کمبود آب رنج می‌برد و موضوع منابع آب به چالش مهمی در عرصه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این استان تبدیل شده است. کارشناسان می‌گویند کاهش شدید آبدهی منابع زیرزمینی ناشی از برداشت‌های بی‌رویه در سال‌های اخیر، وجود تعداد قابل توجهی چاه غیرمجاز در دشت‌های استان همدان، متکی بودن اکثر فعالیت‌های کشاورزی و تامین آب آشامیدنی و صنعت از منابع آب زیرزمینی، توسعه پایدار این استان را به چالش کشیده است. آنها معتقدند ادامه این روند وضعیت نامطلوبی را در این حوزه به وجود خواهد آورد و احتمال تهدید زیربناهای عمرانی، نشست زمین، پایین آمدن کیفیت منابع تأمین آب‌های آشامیدنی و خشک شدن چاه‌ها، قنوات و چشمه‌ها، بروز پدیده مهاجرت و بحران‌های اجتماعی و اقتصادی وجود خواهد داشت. استان همدان از نظر آب‌های زیرزمینی در بعضی از مناطق مانند دشت‌های نهاوند، رزن، فامنین، کبودرآهنگ، همدان و بهار در گذشته وضعیت مطلوبی داشته ولی در سال‌های اخیر به علت بهره‌برداری بی‌رویه سطح آب‌های زیرزمینی در این دشت‌ها با کاهش شدید مواجه شده و وضعیت بحرانی پیدا کرده است. معاون وزیر نیرو اوایل فروردین‌ماه امسال با اعلام اینکه اوضاع آب ۵ کلانشهر کرمان، بوشهر، شیراز، مشهد و همدان در تابستان ۹۵ قرمز است بر بحرانی بودن وضعیت آب همدان صحه گذاشته است. آنچه مسلم است بیشترین استفاده از منابع آب استان در بخش کشاورزی است و پس از آن، مصارف شهری و روستایی و سپس بخش صنعت و معدن قرار دارند که مطالعه مجدد و دقیق منابع آب استان، بازنگری شیوه‌های استفاده از این منابع و اقدام به ذخیره‌سازی آب ممکن است مشکلات کمبود آب و توزیع نابرابر آن را در فصول مختلف سال حل کند. در همین‌باره مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان همدان در گفت‌وگو با مهر با بیان اینکه برای جلوگیری از تشدید بحران آب در همدان در
2 سال، یکهزار و ۳۵۰ حلقه چاه غیرمجاز مسدود شد، گفت: مسدود کردن این تعداد چاه باعث صرفه‌جویی
۱۳۸ میلیون مترمکعب آب شد. مرتضی عزالدین با اشاره به همکاری قوه‌قضائیه، فرماندهی انتظامی استان همدان، دستگاه‌های امنیتی و اجرایی در این زمینه عنوان کرد: همه دستگاه‌ها و نهادها به همراه اصحاب رسانه در حفظ منابع آب دخیل هستند و تنها یک دستگاه متولی این امر نیست. وی با بیان اینکه دشت‌های استان همدان به دلیل برداشت بی‌رویه آب سفره‌های زیرزمینی به‌طور متوسط سالانه ۹۰ سانتی‌متر افت داشته است، افزود:
۲۰ سال در حوزه آب اتفاق خاصی روی نداده است. عزالدین با تأکید بر اینکه مصرف آب در حوزه کشاورزی باید بهینه شود، گفت: اولویت اول وزارت نیرو تأمین آب شرب است. وی با بیان اینکه اعتبار بخش آب از ۹۶ میلیارد تومان در سال ۹۲، به ۱۰۵ میلیارد تومان در سال ۹۳ و
۱۵۵ میلیارد تومان در سال ۹۴ رسید، گفت: تاکنون ۲ هزار و ۵۰۰ کنتور هوشمند در چاه‌های استان نصب شده و یکهزار و ۷۰۰ کنتور نیز روی چاه‌های کشاورزی، ۴۱۶ کنتور روی چاه‌های شرب،
۱۱۴ عدد در بخش صنعت، ۲۲۵ عدد روی چاه‌های آب شرب اشخاص و
۳۶ کنتور در بخش دام و طیور نصب‌شده است. عزالدین با اشاره به اینکه در سال ۹۴ در حوزه آب با تنگنا روبه‌رو بودیم، عنوان کرد: پروژه آبرسانی از سد تالوار در
۱۱۵ کیلومتر خط انتقال انجام شده و اگر برای تامین آب شرب همدان منبع قابل اطمینان دیگری بیابیم هر 2 گزینه را دنبال خواهیم کرد. وی عنوان کرد: هرچند که در سال جدید با توجه به بارندگی‌های اخیر وضعیت بهتری وجود دارد و ذخیره آب سد اکباتان از سال گذشته بیشتر است اما هنوز برای رسیدن به وضعیت مناسب فاصله بسیاری وجود دارد.
مقابله با بحران کم‌آبی نیازمند عزم ملی است
پرواضح است که برای مقابله با بحران کم‌آبی به عزم ملی نیاز است و این مهم زمانی تحقق می‌یابد که تمام بهره‌برداران منابع آب در حفظ و حراست از این منابع خدادادی فعالانه مشارکت کنند. به نظر می‌رسد باید برخی اقدامات توسط مسؤولان به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد و اقداماتی در 3 سطح کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت برنامه‌ریزی شود و پیش از اینکه استان به مرحله بی‌بازگشت و خیلی بحرانی برسد اقدامات انجام‌شده مانع از بحران جدی شود. بازنگری دقیق در طرح و اجرای برخی برنامه‌های عمرانی مرتبط با منابع آب، هماهنگی دقیق بین سازمان‌ها و ادارات مرتبط در این موضوع، فرهنگسازی در زمینه اصلاح الگوی مصرف در بخش مختلف، قانونمند کردن و نظارت دقیق بر استفاده از مصارف آب در بخش‌های مختلف و بهینه کردن استفاده از آب در مصارف کشاورزی می‌تواند بخشی از اقدامات در این زمینه باشد.
باید به دنبال حفاظت از منابع آبی بود
معاون حفاظت از منابع آبی شرکت آب منطقه‌ای استان همدان با بیان اینکه امروز باید به دنبال حفاظت از منابع آبی بود، اظهار داشت: حفاظت و بهره‌برداری از منابع آبی زیر پوشش شرکت آب منطقه‌ای قرار گرفته است. منصور ستوده درباره نیروگاه شهید مفتح که از آب چاه‌ها و سیستم تر برای کار استفاده می‌کرد، عنوان کرد: نیروگاه ۱۷ میلیون مترمکعب اجازه برداشت آب دارد که امروز نیمی از ظرفیت را استفاده می‌کند. وی با بیان اینکه تاکنون 2 چاه نیروگاه از مدار خارج شده‌اند، عنوان کرد: اگر ظرفیت پساب کامل شود می‌توان تعداد چاه‌های بیشتری را از مدار خارج کرد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری همدان نیز گفت: وضعیت بحرانی کمبود آب مهم‌ترین چالش این استان در دهه اخیر است. علیمردان طالبی عنوان کرد: کمبود آب و خشکسالی مهم‌ترین تهدید استان بوده و تنها راه مقابله با این معضل مدیریت منابع آبی است. مدیرکل مدیریت بحران استانداری همدان از مهندسی مجدد چاه‌های آب خبر داد و گفت: چاه‌هایی در مسیر خط انتقال آب از سد تالوار به همدان پیش‌بینی شده است.