«زبان»
حتی تصور اینکه انسان از این واژه محروم باشد، آزاردهنده است. اما گاهی نداشتن برخی چیزها نعمت است. دنیای امروز روی این کلمه سرمایه‌گذاری می‌کند. رشته‌های تخصصی در دانشگاه‌ها ایجاد می‌کند و متخصصان زبان دارای وجهه و شهرتی شده‌اند.
فوکو، یاکوبسن، بارت، لاج و خیلی‌های دیگر از صدقه‌سری همین کلمه شده‌اند بت، ولی این یک بخش از زبان است. روی دیگر این سکه، حرف‌های دیگری دارد؛ مثلا زبان نفهم، زبان بریده، با زبان بی‌زبانی، زبان سرخ، زبان باز، ساندویچ زبان، زخم زبان، سر و زبان‌دار و ... مقصود این ستون همین کنایات است. از اغلب این ترکیب‌ها چنین برمی‌آید که زبان دو حالت دارد یا می‌زند یا نمی‌زند؛ منظور «حرف» است.
یا به اختیار یا بی‌اختیار! یا بدون فکر یا با فکر! اما همه دوست دارند که «زبان» را درست و به موقع حرکت بدهند ولی انسان معمولا پس از حرف زدن، فکر می‌کند که درست بوده یا نادرست؟ گرفتاری‌ها و مصیبت‌ها از همین جا شروع می‌شود و به همین جهت همیشه در دفترچه سخن ما، تجویز کرده‌اند که اختیار زبان خود را به دست بگیر و اجازه نده این موجود چندمثقالی، شخصیت و جسم چندکیلویی‌ات را زیر سؤال ببرد و موجب شرمندگی و عذرخواهی تو شود. مولا علی (ع) فرمود: شخصیت هر کسی زیر زبانش پنهان است. یعنی:
تا مرد سخن نگفته باشد / عیب و هنرش
نهفته باشد
شاید زبان مجبورت کرده که خدای نکرده، دروغ گفته باشی یا بلوف زده باشی یا پشت سر کسی حرف نامربوطی زده باشی، در چنین حالتی نخستین کسی که عذاب می‌کشد، خودتی! حرف زدن بسیار ساده است ولی حرف خوب زدن کاری است مشکل. هرگاه انسان توانست در جمعی حرف بزند و همه گوش کنند و استفاده ببرند و تحسین کنند، می‌تواند به زبانش افتخار کند.
در غیر این صورت زبانش را چندان جدی نگیرد بویژه آنهایی که بازدارنده‌ای به نام فکر و عقل و تدبیر پشت زبانشان ندارند و در حقیقت زبان آنها در اختیار خودشان نیست که سفارش شده است تا آنجا که می‌توانند این افراد حرف نزنند چون اگر دیگران حرف زدن تو را نبینند بهتر است از اینکه شرمساری‌ات را ببینند.
سعدی بی‌جهت نگفت؛ زبان بریده به کنجی نشسته صمّ‌بکم/ به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم! صمّ‌بکم که برگرفته از آیه‌ای در سوره بقره است، همان کر و لال خودمان است، پس کر و لال بودن بهتر است از حرف‌های پوچ و بی‌ارزش و آزاردهنده زدن.
از بوذرجمهر پرسیدند؛ چرا کمتر حرف می‌زنی و بیشتر گوش می‌دهی؟ گفت: چون خدا به من دو گوش داد و یک زبان، چند برابر حرف زدن باید گوش کنم. همه این سفارش‌ها و تجویزها برای آن است که انسان قدر خودش را بیشتر بداند و تلاش نکند در جمع و جامعه یک انسان کم‌خرد، خام و نادان معرفی شود. دریابیم زبان را.
شوق رفتن
امیرکبیر:«مرگ حق است ولي به دست شما بسي مشكل، اما شوق از ميان شما رفتن مرگ را
آسان مي‌كند».
سلطان صاحبقران
نویسنده و کارگردان: زنده‌یاد علی حاتمی با کلمه
«زبان»
حتی تصور اینکه انسان از این واژه محروم باشد، آزاردهنده است. اما گاهی نداشتن برخی چیزها نعمت است. دنیای امروز روی این کلمه سرمایه‌گذاری می‌کند. رشته‌های تخصصی در دانشگاه‌ها ایجاد می‌کند و متخصصان زبان دارای وجهه و شهرتی شده‌اند.
فوکو، یاکوبسن، بارت، لاج و خیلی‌های دیگر از صدقه‌سری همین کلمه شده‌اند بت، ولی این یک بخش از زبان است. روی دیگر این سکه، حرف‌های دیگری دارد؛ مثلا زبان نفهم، زبان بریده، با زبان بی‌زبانی، زبان سرخ، زبان باز، ساندویچ زبان، زخم زبان، سر و زبان‌دار و ... مقصود این ستون همین کنایات است. از اغلب این ترکیب‌ها چنین برمی‌آید که زبان دو حالت دارد یا می‌زند یا نمی‌زند؛ منظور «حرف» است.
یا به اختیار یا بی‌اختیار! یا بدون فکر یا با فکر! اما همه دوست دارند که «زبان» را درست و به موقع حرکت بدهند ولی انسان معمولا پس از حرف زدن، فکر می‌کند که درست بوده یا نادرست؟ گرفتاری‌ها و مصیبت‌ها از همین جا شروع می‌شود و به همین جهت همیشه در دفترچه سخن ما، تجویز کرده‌اند که اختیار زبان خود را به دست بگیر و اجازه نده این موجود چندمثقالی، شخصیت و جسم چندکیلویی‌ات را زیر سؤال ببرد و موجب شرمندگی و عذرخواهی تو شود. مولا علی (ع) فرمود: شخصیت هر کسی زیر زبانش پنهان است. یعنی:
تا مرد سخن نگفته باشد / عیب و هنرش
نهفته باشد
شاید زبان مجبورت کرده که خدای نکرده، دروغ گفته باشی یا بلوف زده باشی یا پشت سر کسی حرف نامربوطی زده باشی، در چنین حالتی نخستین کسی که عذاب می‌کشد، خودتی! حرف زدن بسیار ساده است ولی حرف خوب زدن کاری است مشکل. هرگاه انسان توانست در جمعی حرف بزند و همه گوش کنند و استفاده ببرند و تحسین کنند، می‌تواند به زبانش افتخار کند.
در غیر این صورت زبانش را چندان جدی نگیرد بویژه آنهایی که بازدارنده‌ای به نام فکر و عقل و تدبیر پشت زبانشان ندارند و در حقیقت زبان آنها در اختیار خودشان نیست که سفارش شده است تا آنجا که می‌توانند این افراد حرف نزنند چون اگر دیگران حرف زدن تو را نبینند بهتر است از اینکه شرمساری‌ات را ببینند.
سعدی بی‌جهت نگفت؛ زبان بریده به کنجی نشسته صمّ‌بکم/ به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم! صمّ‌بکم که برگرفته از آیه‌ای در سوره بقره است، همان کر و لال خودمان است، پس کر و لال بودن بهتر است از حرف‌های پوچ و بی‌ارزش و آزاردهنده زدن.
از بوذرجمهر پرسیدند؛ چرا کمتر حرف می‌زنی و بیشتر گوش می‌دهی؟ گفت: چون خدا به من دو گوش داد و یک زبان، چند برابر حرف زدن باید گوش کنم. همه این سفارش‌ها و تجویزها برای آن است که انسان قدر خودش را بیشتر بداند و تلاش نکند در جمع و جامعه یک انسان کم‌خرد، خام و نادان معرفی شود. دریابیم زبان را.
شوق رفتن
امیرکبیر:«مرگ حق است ولي به دست شما بسي مشكل، اما شوق از ميان شما رفتن مرگ را
آسان مي‌كند».
سلطان صاحبقران
نویسنده و کارگردان: زنده‌یاد علی حاتمی ارسال نظر
پربیننده