شما در اغلب مصاحبه‌ها به افق تازه‌ای در کار‌های آینده‌تان اشاره می‌کنید. این افق تازه دقیقاً در چه زمینه‌ای ترسیم میشود؟
این افق مربوط به همه مسائل قابل طرح در زمینه موسیقی، نوازندگی، آهنگسازی و... میشود. حتی برای نوشتن موسیقی هم طرح‌هایی دارم. باز شدن دریچه در ذهن هنرمند و ارائه آن به جامعه، ناخودآگاه به شرایط پیرامونی هنرمند هم بستگی پیدا می‌کند. در این سال‌ها حس و حال کاری من چه از لحاظ جمله‌بندی و چه از لحاظ سونوریته (صدادهی ساز) و نوع مضراب‌های زیر (که در موسیقی ایران کمتر سابقه داشته)، سمت و سوی متفاوتی به خود
گرفته است.
شیوه شما در آموزش تار هم با بقیه اساتید ایران کاملا متفاوت است. قبل از اینکه مصاحبه را شروع کنیم شما مشغول تدریس بودید و درس‌های هر کدام از شاگردان را برایشان ضبط می‌کردید، در مجموع هم نیم‌ساعت به هر نفر آموزش می‌دادید در صورتی که به عقیده بسیاری از نوازندگان، آموزش باید به‌صورت گروهی یا خصوصی در مدت زمان بیشتر و بدون ضبط کردن قطعات باشد؛ یعنی شاگرد باید در کلاس مطلب را یاد بگیرد...
این یک مسأله شخصی است و هر کس نظر خودش را دارد. طبیعتا هر کسی هر کاری را که فکر می‌کند کار درستی است انجام می‌دهد. من با شیوه آموزش گروهی مخالفم و اصولا فکر میکنم کلاس‌های عملی نمی‌توانند گروهی برگزار شوند، چون توانایی افراد با هم یکی نیست. امروز زمان آموزش در همه جای دنیا 20 تا 30 دقیقه است من هم در این مدت مطلب را به همراه نت برای شاگردان توضیح می‌دهم و قطعه را هم برایشان ضبط میکنم. امروز مثل قدیم نیست که امکاناتی مثل ضبط صوت، واکمن و ... در اختیار نباشد و هنرجو مدت‌ها طول بکشد تا یک آهنگ را یاد بگیرد. هنرجو ممکن بود تا رسیدن به خانه مطالبی را که در کلاس یاد می‌گرفت فراموش کند و مجبور بود حجم کوتاهی از مطلب را یاد گرفته و با تکرار در یک زمان طولانی قطعه را کامل یاد بگیرد در صورتی که با وجود ابزاری مثل نت و ضبط‌صوت، هنرجو در چرخه آموزش خیلی جلو می‌افتد و سریع‌تر پیشرفت می‌کند.
البته برای رسیدن به حس و حال و شیرین شدن پنجه به هر حال گذشت زمان و تمرین لازم است.
اهل موسیقی و اساتید موسیقی شما را به عنوان یک نوازنده تکنیکی و سرعتی می‌شناسند. می‌خواستم بدانم زمانی که قطعه‌ای می‌سازید، بیشتر به بعد تکنیکی و سرعت آهنگ توجه می‌کنید یا بعد احساسی آهنگ؟
بعد احساسی و تکنیکی همراه هم برایم مهم است. کسانی که تکنیک را از احساس و معنا جدا می‌کنند، کسانی هستند که به نوازندگی و موسیقی اشراف کافی ندارند. داشتن تکنیک بالا یعنی داشتن تسلط. تکنیک همان مهارت بیان احساس است و برای بیان هر احساسی تکنیک خاصی لازم است.
دلیل اینکه در کارهایتان کمتر از خوانندگان مطرح استفاده می‌کنید و بیشتر به خود موسیقی توجه دارید تا آواز و تصانیف، چیست؟
موسیقی باید آن‌قدر قوی باشد که خودبه‌خود بتواند مخاطب را جذب کند. شاید یکی از ضعف‌های موسیقی امروز ما این است که به آهنگهای بدون کلام برای ارکستر یا ساز کمتر پرداخته میشود. من در آلبوم‌های اخیرم از جمله «شرق اندوه»، «شبی با خورشید» و «یادگار خون سرو» سعی کرده‌ام این خلاء را پر کنم. به هر حال موسیقی بی‌کلام یکی از بهترین قسمت‌های موسیقی دنیاست. شما ببینید بهترین و مهم‌ترین آثار موسیقیدانان مطرح دنیا مثل باخ، شوپن، موتزارت، وزیری، صبا و ... موسیقی‌های بدون کلام هستند. باید ذائقه شنیداری مردم را به سمتی ببریم که گمان نکنند موسیقی یعنی فقط خوانندگی بلکه خواننده بخشی از دنیای زیبای موسیقی است. همیشه به این فکر میکنم که چقدر خوب میشود اگر بتوانیم ذائقه شنیداری مردم را به شنیدن بیشتر موسیقی بی‌کلام عادت دهیم که گمان میکنم در سالهای اخیر تا حدودی موفق شده‌ایم.
منظورتان از بالا بردن ذائقه شنیداری این است که موسیقی بدون کلام گوش بدهند؟
فقط موسیقی بدون کلام نه. اما موسیقی بدون کلام هم در سبد شنیداری مردم باشد و از آن لذت ببرند، نه‌اینکه فقط موسیقی با کلام (تصنیف، آواز، ترانه و...) گوش دهند.
در آلبوم «دیدار شرق و غرب» که قطعات بزرگان موسیقی کلاسیک را در قالبی تکنیکی با تار اجرا کرده‌اید، فقط می‌خواستید قابلیت‌های تار را به دنیا نشان بدهید یا تلفیق فضای موسیقی ایران و غرب هم مدنظرتان بود؟
به هر حال تار با لهجه ایرانی‌ای که دارد خود به خود در اجرا فضایی شرقی، ایرانی ایجاد می‌کند. در عین حال الگویی که من از آن استفاده کردم، الگوی بزرگ‌ترین ارکستر‌ها و نوازنده‌های دنیا بود. من بارها و بارها آنها را شنیدم و سعی کردم از آنها الگوبرداری کنم و البته برداشت خودم را در آخر اجرا کردم نه کپی کردن. به‌طور کلی ما در اجراهایمان با ساز شرقی نمی‌توانیم از لهجه شرقی جلوگیری کنیم. من از قبل دوست داشتم کار‌های کلاسیک را اجرا کنم و در «دیدار شرق و غرب» این اتفاق افتاد و با انجام آن خود به خود بضاعت و وسعت تار برای اجرای آواهای غیرایرانی هم عیان شد.
بازتاب این آلبوم در خارج از کشور چگونه بود؟
در سفرهایی که به خارج از کشور داشته‌ام قطعاتی را در کشور‌های مختلف درحضور وزیر فرهنگ سوئد و هنرمندان اتریشی و آلمانی اجرا کردم و آنها با توجه به شناختی که از فضای قطعات داشتند، اجرا با یک ساز ایرانی برایشان بسیار جالب بود و خیلی هیجان‌زده می‌شدند.
با توجه به اینکه در خارج از کشور بیشتر با فضای موسیقی کلاسیک آشنا هستند، آیا ما برای شناساندن ساز‌های بومی‌مان به دنیا با اجرای آهنگهای کلاسیک موفق‌تریم یا موسیقی ایرانی؟
مسلما موسیقی ایرانی، اما هیچ دلیلی هم ندارد که با یک ساز ایرانی فقط آهنگهای ایرانی اجرا کنیم. ببینید ما مرتضی‌خان محجوبی و جواد معروفی را هم داریم که با پیانو که یک ساز غربی است، چقدر زیبا قطعات ایرانی را اجرا کرده‌اند یا کلارینتی که استاد وزیری‌تبار یا شیرخدایی در برنامه گل‌ها نواخته بودند، چقدر زیباست. من به همه موسیقی‌های جهان عشق می‌ورزم و با اجرای قطعات کلاسیک با ساز تار (که برخی از آنها واقعا دشوارند و کمتر به ذهن کسی خطور می‌کرد که روزی این قطعات با تار اجرا شود) در آلبوم «دیدار شرق و غرب» این علاقه را نشان دادم. البته شاید کسی بتواند این قطعات را در خلوت خود اجرا کند، اما اجرای آنها در کنسرت‌ها احتیاج به شهامت و جسارت زیادی دارد. به‌طور کلی در دنیای امروز که عصر ارتباطات و تکنولوژی و سرعت است خود به خود فرهنگ‌های مختلف دنیا در همدیگر آمیخته شده‌اند و کسی هم نمی‌تواند جلوی این اختلاط فرهنگ‌ها را بگیرد. در حقیقت این عین آزاد‌اندیشی است که ما بتوانیم هر موسیقی زیبایی را با هر سازی اجرا کنیم.
آیا آهنگسازان خارجی هم در خارج از کشور قطعات بزرگان موسیقی ایران را اجرا می‌کنند؟
خیلی از آنها هستند که موسیقی شرق را دوست دارند و در کارهایشان از موسیقی‌های شرقی استفاده می‌کنند اما نه به آن صورت که ردیف میرزاعبدالله یا موسی معروفی را با گیتار بزنند! مثلا موریس ژار، آهنگساز فیلم محمدرسول‌الله(ص) که یک آهنگساز فرانسوی است در ساخت موسیقی آن فیلم از یک گام کاملا شرقی استفاده کرده است یا چند نمونه از ساخته‌های یانی، آهنگساز یونانی، بویژه قطعاتی که آقای شهداد روحانی برایشان تنظیم کرده کاملا در دستگاه نوا ساخته شده است. البته در چند سال گذشته هم ارکستر فیلارمونیک لندن آثار کامبیز روشن‌روان را اجرا کردند، اما به‌طور کلی در دنیا آثار موسیقی جهانی از موسیقی ایرانی شناخته شده‌تر هستند.
هیچ یک از آثار خودتان تا به حال توسط ارکستر‌های خارجی اجرا شده است؟
تا امروز که نه، اما ارکستر فیلارمونیک بوخوم آلمان از من دعوت کرده تا در سال 2010 قطعاتی از ساخته‌هایم را با همراهی خودم در نواختن تار، اجرا کند.
شما گفتید که آثار موسیقی جهان از موسیقی ایرانی در دنیا معروف‌ترند. دلیل شناخت کم دنیا از موسیقی ایرانی چیست؟
موسیقی ما در دوره‌های مختلفی دستخوش فراز و نشیب‌های زیادی شده و آن‌طور که باید آزادی عمل نداشته است. در صورتی که در اتریش که بزرگ‌ترین ارکستر‌ها را دارد، موسیقی یک وزارتخانه جدا برای فعالیت دارد یا در کلیسا‌های دنیا، مهم‌ترین بخش کلیسا و بالاترین مکان معنوی کلیسا به محل نوازندگان کلیسا اختصاص داده میشود. خب، اینها نشان می‌دهد که آنها توجه زیادی به موسیقی دارند. اما در کشور ما موسیقی بیشتر از دیدگاه سیاسی مورد توجه قرار می‌گیرد تا دیدگاه هنری و این کار در آینده به موسیقی ما لطمه خواهد زد.
منظورتان از نگاه به موسیقی در کشور ما نگاه صدا و سیما به موسیقی هم هست؟
صدا و سیما هم بخشی از آن است. همه هنرمندان 2 گله از صدا و سیما دارند که یکی از آنها نشان ندادن تصاویر سازها در برنامه‌های تلویزیونی است که به نظر من بزرگ‌ترین توهین به هنرمند است. برای من همیشه این سوال بوده که مخالفان نشان دادن ساز، آیا فکر نکرده‌اند که سرودهای انقلابی و موسیقی‌های زیبایی که از صدا و سیما پخش میشود همه به وسیله همین سازها نواخته شده‌اند. اگر ناخوشایند یا مکروه است، چرا صدای آنها پخش میشود و اگر نه چرا از نشان دادن آنها جلوگیری می‌کنید!؟ تلویزیون انواع وسایل و روش‌های مصرف مواد مخدر را نشان می‌دهد اما ساز یک هنرمند را نشان نمی‌دهد. گله دیگر هنرمندان از صدا و سیما هم عدم مرزبندی بین موسیقی‌های مختلف مصرفی صدا و سیماست. مثلا هنگام شب که باید موسیقی ملایم پخش کند، یک موسیقی ورزشی و پرانرژی را که در باشگاه‌ها باید پخش شود، پخش می‌کند! به‌طور کلی صدا و سیما از موسیقی برای پرکردن زمان استفاده می‌کند در صورتی که باید برای هر برنامه، موسیقی خاص خودش ساخته شود یا اگر از اثر یک هنرمند استفاده می‌کنند حقوق مادی و معنوی هنرمند یا ناشر را بپردازند.
جشنواره موسیقی فجر هم از برنامه‌هایی است که می‌تواند در معرفی موسیقی ایرانی به مردم خود ما و دنیا موثر باشد.
بله. اما به شرطی که این جشنواره مهم‌ترین واقعه موسیقی کشورمان باشد، اما عملکرد نه‌چندان درست متولیان جشنواره و بودجه کم آن هر سال از اهمیت جشنواره می‌کاهد. ما اعتقاد داریم واقعه انقلاب اسلامی ایران بزرگ‌ترین واقعه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تاریخی ایران در قرون اخیر است. جشنواره موسیقی فجر هم که به منظور سالگرد این واقعه باشکوه برگزار میشود، باید اتفاقی مهم و تأثیرگذار در کشور محسوب شود به طوری که بعد از هر جشنواره آلبوم آن منتشر شود و مردم ایران از این آلبوم استقبال کنند و به اصطلاح آن را روی هوا ببرند، نه اینکه سر و ته جشنواره را با یکسری گروه‌های نو‌پا و چند گروه خارجی درجه سوم و چهارم به هم بیاوریم!
اما در سالهای اخیر موسیقیدانانی مثل آقای لطفی و ناظری هم در جشنواره شرکت کرده‌اند.
بله. ولی باید به گونه‌ای باشد که با میل و رغبت شرکت کنند نه اینکه هر سال بزرگی افتخار بدهد و بیاید. دولت و مسؤولان باید خیلی بیشتر از اینها به جشنواره بها بدهند.
آقای ساکت! فعالیت هنرمندان در خانه موسیقی هم حرف و حدیث‌های زیادی به دنبال دارد. خیلی‌ها مثل استاد شجریان از اعضای هیات مدیره خانه موسیقی هستند و کسانی هم مثل محمدرضا لطفی و حسین علیزاده و پرویز مشکاتیان رابطه چندان خوبی با خانه موسیقی ندارند. شما هم جزو دسته دوم هستید؟
من عضو خانه موسیقی هستم اما عضو هیات‌مدیره نیستم و زیاد با آنها تماس ندارم. اما به طور کلی اساسنامه خانه موسیقی به تغییراتی نیاز دارد. مسائلی در رابطه با خانه موسیقی وجود دارد که مایلم با مدیرعامل و هیات‌مدیره خانه موسیقی صحبت کنم و تغییراتی در اساسنامه ایجاد شود.
در آخر باتوجه به اینکه قرار است در ماه آینده کنسرتی با همراهی ارکستر ملی برگزار کنید، می‌خواستم بدانم چطور شد با ارکستر ملی همکاری کردید؟
البته تمام قطعات از من نیست و قرار است آهنگ‌‌هایی از من در این کنسرت اجرا شود. اما درباره همکاری ارکستر ملی باید بگویم که ارکستر ملی بهترین گزینه برای اجرای آهنگ‌هایم بود که از چند سال پیش قصد داشتم با آن کنسرتی را برگزار کنم چون استاد فخرالدینی هم به موسیقی ایرانی و هم موسیقی غیرایرانی اشراف کامل دارند. اما در طول این مدت برنامه‌های من با استاد تداخل داشت و امروز خوشحالم که بالاخره این فرصت مهیا شد که در ارکستری به رهبری استاد فرهاد فخرالدینی و خوانندگی هنرمند جوان، سینا سرلک که قبلا هم چند کنسرت با هم داشته‌ایم آهنگ‌هایم را اجرا کنم. گفت و گوی «وطن امروز» با کیوان ساکت، نوازنده تار و مدرس موسیقی
ذائقه شنیداری مردم را ارتقا دهیم
شما در اغلب مصاحبه‌ها به افق تازه‌ای در کار‌های آینده‌تان اشاره می‌کنید. این افق تازه دقیقاً در چه زمینه‌ای ترسیم میشود؟
این افق مربوط به همه مسائل قابل طرح در زمینه موسیقی، نوازندگی، آهنگسازی و... میشود. حتی برای نوشتن موسیقی هم طرح‌هایی دارم. باز شدن دریچه در ذهن هنرمند و ارائه آن به جامعه، ناخودآگاه به شرایط پیرامونی هنرمند هم بستگی پیدا می‌کند. در این سال‌ها حس و حال کاری من چه از لحاظ جمله‌بندی و چه از لحاظ سونوریته (صدادهی ساز) و نوع مضراب‌های زیر (که در موسیقی ایران کمتر سابقه داشته)، سمت و سوی متفاوتی به خود
گرفته است.
شیوه شما در آموزش تار هم با بقیه اساتید ایران کاملا متفاوت است. قبل از اینکه مصاحبه را شروع کنیم شما مشغول تدریس بودید و درس‌های هر کدام از شاگردان را برایشان ضبط می‌کردید، در مجموع هم نیم‌ساعت به هر نفر آموزش می‌دادید در صورتی که به عقیده بسیاری از نوازندگان، آموزش باید به‌صورت گروهی یا خصوصی در مدت زمان بیشتر و بدون ضبط کردن قطعات باشد؛ یعنی شاگرد باید در کلاس مطلب را یاد بگیرد...
این یک مسأله شخصی است و هر کس نظر خودش را دارد. طبیعتا هر کسی هر کاری را که فکر می‌کند کار درستی است انجام می‌دهد. من با شیوه آموزش گروهی مخالفم و اصولا فکر میکنم کلاس‌های عملی نمی‌توانند گروهی برگزار شوند، چون توانایی افراد با هم یکی نیست. امروز زمان آموزش در همه جای دنیا 20 تا 30 دقیقه است من هم در این مدت مطلب را به همراه نت برای شاگردان توضیح می‌دهم و قطعه را هم برایشان ضبط میکنم. امروز مثل قدیم نیست که امکاناتی مثل ضبط صوت، واکمن و ... در اختیار نباشد و هنرجو مدت‌ها طول بکشد تا یک آهنگ را یاد بگیرد. هنرجو ممکن بود تا رسیدن به خانه مطالبی را که در کلاس یاد می‌گرفت فراموش کند و مجبور بود حجم کوتاهی از مطلب را یاد گرفته و با تکرار در یک زمان طولانی قطعه را کامل یاد بگیرد در صورتی که با وجود ابزاری مثل نت و ضبط‌صوت، هنرجو در چرخه آموزش خیلی جلو می‌افتد و سریع‌تر پیشرفت می‌کند.
البته برای رسیدن به حس و حال و شیرین شدن پنجه به هر حال گذشت زمان و تمرین لازم است.
اهل موسیقی و اساتید موسیقی شما را به عنوان یک نوازنده تکنیکی و سرعتی می‌شناسند. می‌خواستم بدانم زمانی که قطعه‌ای می‌سازید، بیشتر به بعد تکنیکی و سرعت آهنگ توجه می‌کنید یا بعد احساسی آهنگ؟
بعد احساسی و تکنیکی همراه هم برایم مهم است. کسانی که تکنیک را از احساس و معنا جدا می‌کنند، کسانی هستند که به نوازندگی و موسیقی اشراف کافی ندارند. داشتن تکنیک بالا یعنی داشتن تسلط. تکنیک همان مهارت بیان احساس است و برای بیان هر احساسی تکنیک خاصی لازم است.
دلیل اینکه در کارهایتان کمتر از خوانندگان مطرح استفاده می‌کنید و بیشتر به خود موسیقی توجه دارید تا آواز و تصانیف، چیست؟
موسیقی باید آن‌قدر قوی باشد که خودبه‌خود بتواند مخاطب را جذب کند. شاید یکی از ضعف‌های موسیقی امروز ما این است که به آهنگهای بدون کلام برای ارکستر یا ساز کمتر پرداخته میشود. من در آلبوم‌های اخیرم از جمله «شرق اندوه»، «شبی با خورشید» و «یادگار خون سرو» سعی کرده‌ام این خلاء را پر کنم. به هر حال موسیقی بی‌کلام یکی از بهترین قسمت‌های موسیقی دنیاست. شما ببینید بهترین و مهم‌ترین آثار موسیقیدانان مطرح دنیا مثل باخ، شوپن، موتزارت، وزیری، صبا و ... موسیقی‌های بدون کلام هستند. باید ذائقه شنیداری مردم را به سمتی ببریم که گمان نکنند موسیقی یعنی فقط خوانندگی بلکه خواننده بخشی از دنیای زیبای موسیقی است. همیشه به این فکر میکنم که چقدر خوب میشود اگر بتوانیم ذائقه شنیداری مردم را به شنیدن بیشتر موسیقی بی‌کلام عادت دهیم که گمان میکنم در سالهای اخیر تا حدودی موفق شده‌ایم.
منظورتان از بالا بردن ذائقه شنیداری این است که موسیقی بدون کلام گوش بدهند؟
فقط موسیقی بدون کلام نه. اما موسیقی بدون کلام هم در سبد شنیداری مردم باشد و از آن لذت ببرند، نه‌اینکه فقط موسیقی با کلام (تصنیف، آواز، ترانه و...) گوش دهند.
در آلبوم «دیدار شرق و غرب» که قطعات بزرگان موسیقی کلاسیک را در قالبی تکنیکی با تار اجرا کرده‌اید، فقط می‌خواستید قابلیت‌های تار را به دنیا نشان بدهید یا تلفیق فضای موسیقی ایران و غرب هم مدنظرتان بود؟
به هر حال تار با لهجه ایرانی‌ای که دارد خود به خود در اجرا فضایی شرقی، ایرانی ایجاد می‌کند. در عین حال الگویی که من از آن استفاده کردم، الگوی بزرگ‌ترین ارکستر‌ها و نوازنده‌های دنیا بود. من بارها و بارها آنها را شنیدم و سعی کردم از آنها الگوبرداری کنم و البته برداشت خودم را در آخر اجرا کردم نه کپی کردن. به‌طور کلی ما در اجراهایمان با ساز شرقی نمی‌توانیم از لهجه شرقی جلوگیری کنیم. من از قبل دوست داشتم کار‌های کلاسیک را اجرا کنم و در «دیدار شرق و غرب» این اتفاق افتاد و با انجام آن خود به خود بضاعت و وسعت تار برای اجرای آواهای غیرایرانی هم عیان شد.
بازتاب این آلبوم در خارج از کشور چگونه بود؟
در سفرهایی که به خارج از کشور داشته‌ام قطعاتی را در کشور‌های مختلف درحضور وزیر فرهنگ سوئد و هنرمندان اتریشی و آلمانی اجرا کردم و آنها با توجه به شناختی که از فضای قطعات داشتند، اجرا با یک ساز ایرانی برایشان بسیار جالب بود و خیلی هیجان‌زده می‌شدند.
با توجه به اینکه در خارج از کشور بیشتر با فضای موسیقی کلاسیک آشنا هستند، آیا ما برای شناساندن ساز‌های بومی‌مان به دنیا با اجرای آهنگهای کلاسیک موفق‌تریم یا موسیقی ایرانی؟
مسلما موسیقی ایرانی، اما هیچ دلیلی هم ندارد که با یک ساز ایرانی فقط آهنگهای ایرانی اجرا کنیم. ببینید ما مرتضی‌خان محجوبی و جواد معروفی را هم داریم که با پیانو که یک ساز غربی است، چقدر زیبا قطعات ایرانی را اجرا کرده‌اند یا کلارینتی که استاد وزیری‌تبار یا شیرخدایی در برنامه گل‌ها نواخته بودند، چقدر زیباست. من به همه موسیقی‌های جهان عشق می‌ورزم و با اجرای قطعات کلاسیک با ساز تار (که برخی از آنها واقعا دشوارند و کمتر به ذهن کسی خطور می‌کرد که روزی این قطعات با تار اجرا شود) در آلبوم «دیدار شرق و غرب» این علاقه را نشان دادم. البته شاید کسی بتواند این قطعات را در خلوت خود اجرا کند، اما اجرای آنها در کنسرت‌ها احتیاج به شهامت و جسارت زیادی دارد. به‌طور کلی در دنیای امروز که عصر ارتباطات و تکنولوژی و سرعت است خود به خود فرهنگ‌های مختلف دنیا در همدیگر آمیخته شده‌اند و کسی هم نمی‌تواند جلوی این اختلاط فرهنگ‌ها را بگیرد. در حقیقت این عین آزاد‌اندیشی است که ما بتوانیم هر موسیقی زیبایی را با هر سازی اجرا کنیم.
آیا آهنگسازان خارجی هم در خارج از کشور قطعات بزرگان موسیقی ایران را اجرا می‌کنند؟
خیلی از آنها هستند که موسیقی شرق را دوست دارند و در کارهایشان از موسیقی‌های شرقی استفاده می‌کنند اما نه به آن صورت که ردیف میرزاعبدالله یا موسی معروفی را با گیتار بزنند! مثلا موریس ژار، آهنگساز فیلم محمدرسول‌الله(ص) که یک آهنگساز فرانسوی است در ساخت موسیقی آن فیلم از یک گام کاملا شرقی استفاده کرده است یا چند نمونه از ساخته‌های یانی، آهنگساز یونانی، بویژه قطعاتی که آقای شهداد روحانی برایشان تنظیم کرده کاملا در دستگاه نوا ساخته شده است. البته در چند سال گذشته هم ارکستر فیلارمونیک لندن آثار کامبیز روشن‌روان را اجرا کردند، اما به‌طور کلی در دنیا آثار موسیقی جهانی از موسیقی ایرانی شناخته شده‌تر هستند.
هیچ یک از آثار خودتان تا به حال توسط ارکستر‌های خارجی اجرا شده است؟
تا امروز که نه، اما ارکستر فیلارمونیک بوخوم آلمان از من دعوت کرده تا در سال 2010 قطعاتی از ساخته‌هایم را با همراهی خودم در نواختن تار، اجرا کند.
شما گفتید که آثار موسیقی جهان از موسیقی ایرانی در دنیا معروف‌ترند. دلیل شناخت کم دنیا از موسیقی ایرانی چیست؟
موسیقی ما در دوره‌های مختلفی دستخوش فراز و نشیب‌های زیادی شده و آن‌طور که باید آزادی عمل نداشته است. در صورتی که در اتریش که بزرگ‌ترین ارکستر‌ها را دارد، موسیقی یک وزارتخانه جدا برای فعالیت دارد یا در کلیسا‌های دنیا، مهم‌ترین بخش کلیسا و بالاترین مکان معنوی کلیسا به محل نوازندگان کلیسا اختصاص داده میشود. خب، اینها نشان می‌دهد که آنها توجه زیادی به موسیقی دارند. اما در کشور ما موسیقی بیشتر از دیدگاه سیاسی مورد توجه قرار می‌گیرد تا دیدگاه هنری و این کار در آینده به موسیقی ما لطمه خواهد زد.
منظورتان از نگاه به موسیقی در کشور ما نگاه صدا و سیما به موسیقی هم هست؟
صدا و سیما هم بخشی از آن است. همه هنرمندان 2 گله از صدا و سیما دارند که یکی از آنها نشان ندادن تصاویر سازها در برنامه‌های تلویزیونی است که به نظر من بزرگ‌ترین توهین به هنرمند است. برای من همیشه این سوال بوده که مخالفان نشان دادن ساز، آیا فکر نکرده‌اند که سرودهای انقلابی و موسیقی‌های زیبایی که از صدا و سیما پخش میشود همه به وسیله همین سازها نواخته شده‌اند. اگر ناخوشایند یا مکروه است، چرا صدای آنها پخش میشود و اگر نه چرا از نشان دادن آنها جلوگیری می‌کنید!؟ تلویزیون انواع وسایل و روش‌های مصرف مواد مخدر را نشان می‌دهد اما ساز یک هنرمند را نشان نمی‌دهد. گله دیگر هنرمندان از صدا و سیما هم عدم مرزبندی بین موسیقی‌های مختلف مصرفی صدا و سیماست. مثلا هنگام شب که باید موسیقی ملایم پخش کند، یک موسیقی ورزشی و پرانرژی را که در باشگاه‌ها باید پخش شود، پخش می‌کند! به‌طور کلی صدا و سیما از موسیقی برای پرکردن زمان استفاده می‌کند در صورتی که باید برای هر برنامه، موسیقی خاص خودش ساخته شود یا اگر از اثر یک هنرمند استفاده می‌کنند حقوق مادی و معنوی هنرمند یا ناشر را بپردازند.
جشنواره موسیقی فجر هم از برنامه‌هایی است که می‌تواند در معرفی موسیقی ایرانی به مردم خود ما و دنیا موثر باشد.
بله. اما به شرطی که این جشنواره مهم‌ترین واقعه موسیقی کشورمان باشد، اما عملکرد نه‌چندان درست متولیان جشنواره و بودجه کم آن هر سال از اهمیت جشنواره می‌کاهد. ما اعتقاد داریم واقعه انقلاب اسلامی ایران بزرگ‌ترین واقعه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تاریخی ایران در قرون اخیر است. جشنواره موسیقی فجر هم که به منظور سالگرد این واقعه باشکوه برگزار میشود، باید اتفاقی مهم و تأثیرگذار در کشور محسوب شود به طوری که بعد از هر جشنواره آلبوم آن منتشر شود و مردم ایران از این آلبوم استقبال کنند و به اصطلاح آن را روی هوا ببرند، نه اینکه سر و ته جشنواره را با یکسری گروه‌های نو‌پا و چند گروه خارجی درجه سوم و چهارم به هم بیاوریم!
اما در سالهای اخیر موسیقیدانانی مثل آقای لطفی و ناظری هم در جشنواره شرکت کرده‌اند.
بله. ولی باید به گونه‌ای باشد که با میل و رغبت شرکت کنند نه اینکه هر سال بزرگی افتخار بدهد و بیاید. دولت و مسؤولان باید خیلی بیشتر از اینها به جشنواره بها بدهند.
آقای ساکت! فعالیت هنرمندان در خانه موسیقی هم حرف و حدیث‌های زیادی به دنبال دارد. خیلی‌ها مثل استاد شجریان از اعضای هیات مدیره خانه موسیقی هستند و کسانی هم مثل محمدرضا لطفی و حسین علیزاده و پرویز مشکاتیان رابطه چندان خوبی با خانه موسیقی ندارند. شما هم جزو دسته دوم هستید؟
من عضو خانه موسیقی هستم اما عضو هیات‌مدیره نیستم و زیاد با آنها تماس ندارم. اما به طور کلی اساسنامه خانه موسیقی به تغییراتی نیاز دارد. مسائلی در رابطه با خانه موسیقی وجود دارد که مایلم با مدیرعامل و هیات‌مدیره خانه موسیقی صحبت کنم و تغییراتی در اساسنامه ایجاد شود.
در آخر باتوجه به اینکه قرار است در ماه آینده کنسرتی با همراهی ارکستر ملی برگزار کنید، می‌خواستم بدانم چطور شد با ارکستر ملی همکاری کردید؟
البته تمام قطعات از من نیست و قرار است آهنگ‌‌هایی از من در این کنسرت اجرا شود. اما درباره همکاری ارکستر ملی باید بگویم که ارکستر ملی بهترین گزینه برای اجرای آهنگ‌هایم بود که از چند سال پیش قصد داشتم با آن کنسرتی را برگزار کنم چون استاد فخرالدینی هم به موسیقی ایرانی و هم موسیقی غیرایرانی اشراف کامل دارند. اما در طول این مدت برنامه‌های من با استاد تداخل داشت و امروز خوشحالم که بالاخره این فرصت مهیا شد که در ارکستری به رهبری استاد فرهاد فخرالدینی و خوانندگی هنرمند جوان، سینا سرلک که قبلا هم چند کنسرت با هم داشته‌ایم آهنگ‌هایم را اجرا کنم. ارسال نظر
پربیننده