ارمیا زمانى: افزایش تعداد بیکاران در کشور نگران‌کننده است. این در حالی است که یکى از شعارهاى دولت‌ها پیش و پس از جلب آراى مردم، رفع معضل بیکارى بود. رئیس دولت تدبیر و امید هم با تزریق این امید به مردم که بیکارى را تدبیر خواهد کرد توانست به پاستور راه پیدا کند. اما اکنون و پس از 3 سال از عمر دولت، نه تنها خبرى از کاهش آمار بیکارى نیست بلکه پژوهش‌ها، گزارش‌ها و اسناد اجتماعى از رو به رشد بودن هیولاى بیکارى در کشور خبر می‌دهند، رویداری که مى‌تواند از هجوم نظامى یک کشور بیگانه هم خطرناک‌تر باشد!
بیکارى، «ام المفاسد» است
در این گزارش، تعدادی از مهم‌ترین آسیب‌ها و خطرات بیکارى را مورد بررسی قرار می‌دهیم و از مدیران دولتى هم درخواست داریم در مرور این خطرات، با ما همراه باشند؛ شاید در حجم انبوه کارهاى مهم‌ترشان، بیکارى را به عنوان «ام‌المفاسد» فراموش کرده باشند. بنا به تاکید «پاسکال» بیکارى ریشه همه فسادهاست. جمله تکان‌دهنده این دانشمند بزرگ، یک حقیقت محض را آشکار می‌کند و عمق فاجعه بیکارى را به تصویر می‌کشد.
نازاشدن کانون تولید نشاط و رشد افسردگى
یکى از تبعات بیکارى، افسرده شدن فرد و جامعه است. «طه شرف‌نیک» جامعه‌شناس در این باره به «وطن‌امروز» می‌گوید: همانگونه که امیر مؤمنان حضرت علی(ع) تاکید فرموده‌اند که «کار، بزرگ‌ترین تفریح است»، فقدان کار به معناى، سررفتن حوصله، فقدان شادى، خستگى، پوچى و بسیار موارد دیگر است که این عوامل در نهایت سر از وادى افسردگى در می‌آورند. در وجود فرد بیکار، کانون تولید نشاط، فقیر می‌شود و در صورت طولانى شدن زمان بیکارى این کانون در تولید نشاط، نازا خواهد شد و زمانى که این اتفاق بیفتد، افسردگى با تمام ویژگی‌هایش در فرد و جامعه نمایان خواهد شد.
گسترش فساد و بزهکارى
گسترش فساد و بزهکاری یکی دیگر از آسیب‌هاى ویرانگر بیکارى به حساب می‌آید. «شرف‌نیک» در این باره تصریح می‌کند: تفکر و ذهنیت فرد داراى کار مفید و سالم، به صورت خودکار با روح کارش پیوند می‌خورد که این پیوند باعث می‌شود میزان گرایش فرد داراى شغل سالم و مفید به «فسادکارى» و انجام اعمال بزهکارانه کاهش پیدا کند. در عوض، ذهن و اندیشه فرد بیکار، زمین بسیار حاصلخیزی براى پرورش بذرهاى فساد و بزهکارى است. افزایش آمار سرقت، فحشا، خفت‌گیرى، فساد اخلاقی، قمار و شرط‌بندى، مصرف مشروبات الکلی و فروش مواد مخدر از مهم‌ترین عوارض گسترش بیکارى است.
ویروس ابتلا به بیمارى اعتیاد
از دیگر تبعات بیکارى، گسترش روحیه بطالت و اعتیاد به موادمخدر است. «شرف‌نیک» جامعه‌شناس در این باره به «وطن‌امروز» می‌افزاید: بیکارى، بستر اعتیاد به مواد مخدر است. فرد بیکار زمان فراغت زیادى دارد و چون این زمان فراغت هدفمند نشده، زمینه گرایش به مصرف مواد را به بهانه و با توجیه «سرخوشی و فراموشی مصائب» فراهم می‌کند. می‌گویند اعتیاد یک بیمارى است. به نظر من بیکارى ویروس خطرناک ابتلا به بیمارى اعتیاد است.
افزایش سطح تنش و اختلافات خانوادگى
«بیکارى سرپرست خانواده یا جوان یک خانواده کاتالیزور بالارفتن سطح تنش و اختلافات در نهاد خانواده است» این دیدگاه کارشناسانه «علی عابدیان» روانشناس است. وی به «وطن‌امروز» می‌گوید: خانواده‌اى که سرپرست و پدر آن شاغل است، از یک آرامش و طیب خاطر برخوردار است اما خانواده ای که پدر یا جوان آن بیکار است، پا به وادى تنش و اختلاف خواهد گذاشت. در حقیقت در چنین خانواده‌اى آستانه تحمل اعضا بشدت کاهش می‌یابد و به مرور به انبار باروتی شبیه می‌شود که با کوچک‌ترین جرقه‌ای تسلیم انفجار می‌شود.
تولید فقر و افزایش فقرا
کار که نباشد درآمدى هم در کار نخواهد بود؛ درآمد که نباشد با دخل خالى، چگونه می‌توان خرج کرد؟! بنا به گفته «شرف‌نیک» تولید فقر یکی از آسیب‌های سیاه بیکارى است که لطمات جبران‌ناپذیرى را به جاى می‌گذارد. سیاهى فقر تا جایی است که پیامبر اسلام(ص) فرمودند: «کادَ الفَقرُ اَنْ یَکونَ کُفراً، فقر و ندارى هر آن به کفر و بی‌ایمانی منتهی می‌شود».
ام المفاسدى با آسیب‌هاى بی‌شمار
برشمردن آسیب‌هاى اجتماعى بیکاری به طور قطع در بضاعت این نوشتار کوتاه، نخواهد بود اما «آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید!» بنا به اظهارات کارشناسان و جامعه‌شناسان، افزایش آمار طلاق، بالارفتن سطح کیفی و کمی اختلالات و بیمارى‌هاى روانی، رشد مشاغل سوداگرانه، مهاجرت به شهرهاى بزرگ، گسترش زاغه‌نشینی، پایین آمدن سن امید به زندگى، از بین رفتن روحیه جوانمردى و مروت، افزایش ارتکاب به قتل و جنایت، کاهش ازدواج، کاهش زاد و ولد و بسیار موارد دیگر از دیگر آسیب‌ها و عوارض بیکارى به حساب می‌آید.
حتى مجرم زندانى هم باید در زندان کار کند!
حتی در زندان هم، فرد زندانی باید کار کند چه برسد به محیط بیرون! دلیل اینکه در زندان‌ها مشاغل گوناگون برای سلایق متعدد راه‌اندازى می‌شود برای پیشگیری از افسردگى، فساد و اختلالات روانى و رفتاری و نیز برای امیدبخشی و نشاط‌افزایی است. دولت محترم نباید این نکته را از نظر دور بدارد که اشتغالزایی، کاهش آمار بیکارى و یا رفع این معضل از شاخصه‌های «اقتصاد مقاومتى، اقدام و عمل» و اولویت چندفوریتی دولت برای اقدام و عمل است.