شهاب‌الدین سینایی: در تاریخ ایران روزهایی بود که برخی سران آرزو داشتند به هر طریقی که شده پای ایالات متحده را به ایران باز کنند. آن روزها و براساس دکترین «مونروه» ایالات متحده به حیاط خلوت خود بسنده کرده بود و حاضر نبود از قاره آمریکا پا بیرون نهد. در آن برهه تاریخی، ایالات متحده که خود برای مدتی مستعمره انگلستان بود، شعار آزادی ملت‌ها از چنگال استعمار و امپریالیسم را سر می‌داد. بگذریم از اینکه خود در دهه 18 و 19 میلادی در حیاط خلوت خود چه بلاها که بر سر ملل آمریکای لاتین نیاورده بود.
شاهان و رجال سیاسی عصر قاجاریه بی‌خبر از واقعیت‌های سیاسی ایالات متحده و مدهوش سیاست‌های اعلانی این کشور درباره دفاع از ملل تحت استعمار و استثمار دنیا و روایت و خوانش اخلاقی‌ای که آمریکایی‌ها از روابط دولت‌ها در عرصه بین‌الملل ایراد می‌کردند، به تکاپو افتادند تا به هر قیمتی که شده پای این کشور را به ایران باز کنند. هدف آنان آن بود که در مقابل نیروهای روس و انگلیس که ایران را مورد تاراج و غارت خود قرار می‌دادند، نیروی سومی را جهت حفظ تعادل وارد کنند.
آمریکایی‌ها بسیار دیرتر از توقع ایرانیان وارد عرصه سیاست ایران شدند و این زمان تا دوره حکومت «محمدرضا پهلوی» به تأخیر افتاد. اما روابط آنان با محمدرضا آنچنان پیچیده شد که دوگانه استعمار مکمل استبداد برای غارت ثروت ایران شد. آنچنان که مردم ایران همچنان که از شاه منزجر شدند، از آمریکا نیز نفرت یافتند. پروفسور «روح‌الله رمضانی» تاکید می‌کند انقلابیون ایرانی میان آمریکا و شاه هیچ تفاوتی نمی‌دیدند و آن را 2 روی یک سکه می‌دانستند. از همین رو بود که انتظار آمریکایی‌ها برای حضور ایران در زیر لوای ایالات متحده در سال‌های پس از انقلاب را باید خواسته‌ای گزاف و غیرمعقول دانست.
بحران گروگانگیری نشانه‌ای از بی‌اعتمادی ایرانی‌ها به آمریکایی‌ها بود. انقلابیون از آن‌رو پا به سفارت ایالات متحده گذاشتند که بیم آن را داشتند که همچون سال 32 که سفارت آمریکا محل طرح کودتا علیه «محمد مصدق‌السلطنه» شد، این بار کودتایی علیه حکومت انقلابی رقم بخورد.
جالب آنکه آمریکا به جای آنکه تلاش کند این بی‌اعتمادی را از میان بردارد، در همان سال‌ها بر آن افزود. از جمله آنکه پس از امضای قرارداد الجزایر که برای پایان دادن به بحران گروگانگیری منعقد شد، به هیچ یک از تعهدات خود عمل نکرد. براساس این قرارداد، ایران متعهد شد گروگان‌های آمریکایی را به ایالات متحده تحویل دهد. امری که محقق شد و ایران به وعده خود وفا کرد. در مقابل این تعهدات ایران، آمریکا نیز تعهداتی را بر عهده گرفت. از جمله تعهداتی که ایالات متحده پای آن را امضا کرد این بود که از آن پس، در امور داخلی ایران هیچ‌گونه مداخله نظامی و سیاسی نداشته باشد. امری که البته هرگز تحقق پیدا نکرد. در عرصه نظامی آنها تمام همّ خود را صرف تجهیز «صدام» کردند و حتی در مقاطعی از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به ضرر ایران وارد نبرد شدند. شلیک به هواپیمای غیرنظامی ایران از سوی ناو جنگی آمریکا، برای فشار به ایران جهت پذیرش آتش‌بس، نمونه‌ای دردناک در این زمینه است. در عرصه سیاسی نیز وضعیت بهتر از آن نبود. آمریکایی‌ها تا همین امروز از هیچ سیاستی برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی و یا تغییر رفتار آن فروگذار نبوده‌اند. نوع کنش ایالات متحده با همسایگان ایران، تحریم‌های اعمال‌شده علیه کشورمان و جنگ‌های رسانه‌ای که علیه ایران به راه می‌اندازند، از جمله این موارد است.
از جمله تعهدات دیگری که آمریکاییان در برابر ایران در قرارداد «الجزایر» بر عهده گرفتند این بود که اموال ایران را که به‌واسطه بحران گروگانگیری، پس از انقلاب اسلامی بلوکه کرده بودند به کشور ما بازگردانند.
اموالی که بازگشت آنها مشمول اما و اگرهای بسیاری شد و هر بار دادگاه‌ها و طلبکاران آمریکایی(!) به دلایلی تلاش کردند به آن دست‌درازی و مخارج دشمنان جمهوری اسلامی را از آن محل تامین کنند! آنگونه که تاریخ به ما روایت می‌کند مسؤولیت مدیریت قرارداد الجزایر را «بهزاد نبوی» بر عهده داشت؛ فردی از جریانی که بعدها خواستار توسعه رابطه با آمریکا شدند، بدون آنکه تاریخ توافقات خود با آمریکا و بدعهدیهای آمریکایی‌ها را به یاد بیاورند.
حال بر این اساس و با مرور این مورد از بدعهدیهای ایالات متحده بیشتر می‌توان تاکیدات رهبر حکیم انقلاب در این‌باره را درک کرد. سخنان ایشان در اسفند سال گذشته در دیدار مردم آذربایجان‌شرقی بخوبی روشنگر واقعیت‌های سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران است: «سیاستمداران آمریکایی اعتراض می‌کنند که چرا در راهپیمایی‌های ایران و در اجتماعات ایران، مردم می‌گویند «مرگ بر آمریکا». خب! [وقتی] شما اینجوری عمل می‌کنید، می‌خواهید مردم ایران چه بگویند؟.... دشمنی شما حتی بدون پرده‌پوشی است. بله! در دیدارهای خصوصی لبخند می‌زنند، دست می‌دهند، حرف‌های چرب و نرم می‌زنند، زبان خوش به کار می‌برند؛ [اما] این مربوط به دیپلماسی دیدارهای خصوصی است؛ اهمیتی ندارد، ارزشی ندارد، تأثیری در واقعیت ندارد. واقعیت این است که قرارداد را ببندند، مذاکرات را بکنند، 2 سال چک و چانه بزنند، بعد که قضایا تمام شد بگویند حالا ما نمی‌گذاریم و تهدید کنند که می‌خواهیم تحریم جدید بگذاریم برای اینکه سرمایه‌گذار خارجی بترسد، واهمه کند و نزدیک نیاید؛ تصریح هم می‌کنند به این! آمریکا این است؛ در مقابل این دشمن نمی‌شود انسان چشم خود را ببندد، نمی‌شود انسان حمل بر صحت بکند. این [درباره] وفای به عهدشان و قابل اعتماد نبودن‌شان». قطعا رجال سیاسی عصر قاجار اگر اینچنین درک و تصوری از نیروی سوم داشتند، عطای آن را به لقایش می‌بخشیدند.