
مرتضی اسماعیلدوست: عکس، حقیقتی است که ما را به عمق جهانی رویایی، فضایی حقیقی و باوری آن سوتر از خیال میبرد. از این رو موقعیت عکاس هنرمند نهتنها به عنوان یک کاربر صنعتی بلکه همانند کاوشگری حقیقتجو میتواند راهی دیگر را پیش روی مخاطب قرار دهد. از هویداسازی تصویر «آیلان» در کنار دریای بیتفاوتیها تا انواع تصاویری که هر روزه از گوشه و کنار جنگهای مختلف با نمایش چهرههایی دردآلود از طریق قابهای عکاسی به جهان مخابره میشود، هویداگر بخشی از کارکرد متعهدانه عکس در قالب اثری هنری است. در این میان نقش تعهد در تمام سطوح کاری به عنوان امری کاربردی برای هویتیابی آن فعالیت از اهمیت بسزایی برخوردار است، همان مسالهای که در گفتههای رئیس حوزه هنری در نخستین هماندیشی عکاسی متعهد عنوان شد و هنر را در کنار واژههای معناداری چون مسؤولیت، تقوا و تعهد قرار داد؛ گریزی انتقادی به احوال دوربین به دستهایی که تنها از عکاسی، یافتن پرتره را میجویند و لبخند هنگام ثبت عکس را تنها امر ملزم در یافتن قابی شیک و دلنشین میدانند! اما نمیدانند که در کنار همین عکسهای رنگی میتوان تصاویری از غم، حسرت، درد و مرگ را یافت و با آنها هم با زبانی از هنر مواجه شد. سالهاست که ترکیب هنر با تعهد به عنوان مسیری قابل ارزش در مسیر یافتن روح اصیل هنرمندی به میان آمده و بارها شاهد بیتفاوتیهای صورت یافته از به ظاهر هنرمندانی هستیم که نمیدانند هنرمند شدن به ایجاد ظاهری هنری برای اطلاق این واژه نیست بلکه برای قرار گرفتن در قاب هنر باید از طریق یافتن روح آن ورود یافت و تنگنای چنین مسیری مرز میان اصل و فرع کار هنری را حساس میکند. عکس جسد بیجان «آیلان» سوری در ساحل شهر بدروم ترکیه توسط نیلوفر دمیر گرفته شد و جهان را در شوکی عظیم قرار داد اما عکسهای دردآلود شهروندان فلسطینی و قربانیان دستهای خونین داعش را چه کسی به ثبت میرساند؟! چند روز پیش دومین جشن عکاسان سینمای ایران با شور و حالی بسیار و با حضور هنرمندان مطرح و عکسهای سلفی میان آنها برگزار شد و عکسهایی رنگ و وارنگ از این مجلس به بیرون آمد اما هنوز عکسهای بسیاری از مجالس درد و خون و اشک بچههای غزه مانده است که عکاسانی بسیار برای آنها لازم است و افسوس از همه عکسهایی که در میان هیاهوها گم شد! از سویی بسیاری به ظاهر هنرمندان نام گرفته در این وطن به دلایلی مختلف سعی دارند تعهد را به شکلی دردآور به هنر بخیه کنند و نام خود را در صف هنرمندان متعهد قرار دهند که چنین نمیتوان از اصالت هنر کاسبی کرد و باید روح نشسته در حقیقت هنر در هنرمند بدمد و این ترکیب نه در نام بلکه در ذات آدمی جای گیرد که راهی دراز بر آن خواهد بود و این نوع مواجهه مانند گرفتن عکس یادگاری بازدیدکنندگان در غرفه مدافعان حرم نمایشگاه اخیر کتاب بوده که با پوشیدن لباس و تجهیزات نظامی اقدام به گرفتن عکس یادگاری کردند اما خیال را فاصلهای بسیار با حقیقت ماجراست و روح تعهد در آرزومندی است و جستوجوی اصالت، همانطور که سید مرتضی آوینی به توصیف آن پرداخت: «هنر، شیدایی حقیقت است، همراه با قدرت بیان آن شیدایی و هنرمند کسی است که علاوه بر شیدایی حق، قدرت بیان آن را نیز از خداوند متعال گرفته است. هر یک از این دو- شیدایی حق و قدرت بیان- اگر نقص داشته باشد، اثر هنری خلق نمیگردد.» و بیان را میتوان از طریق واژههایی زیبا به نگارش درآورد، در قالب سینمایی راستین به پرده آورد یا با عکسی هویتمند به قلب دیده مخاطب رساند.