سال‌هاست اولویت نخست سیاست خارجی ترکیه را پیوستن به اتحادیه اروپا شکل می‌دهد و تمام دولت‌هایی که در این کشور بر سر کار می‌آیند، آمال خود را در پیوستن به اتحادیه جست‌وجو می‌کنند. نخستین درخواست ترکیه برای عضویت در جامعه اروپا که بعدها تغییر نام داد و به اتحادیه اروپا معروف شد در 14 آوریل 1987 ارائه شد. با این وجود آنکارا از 12 دسامبر 1999 به‌طور رسمی به عنوان کاندیدای پیوستن به اتحادیه اروپا شناخته شده و مذاکرات برای الحاق این کشور به اتحادیه اروپا از 13 اکتبر 2005 آغاز شد. با این حال به نظر می‌رسد پروسه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بسیار بیشتر از حد معمول به طول بینجامد. در ابتدا که آنکار درخواست خود را برای عضویت در جامعه اروپا مطرح کرد، با توجه به اینکه عضو ناتو محسوب می‌شد، تصور نمی‌کرد چنین راه پرفراز و نشیبی برای اروپایی شدن در پیش داشته باشد. اما موانع پیش‌روی ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا بسیار زیاد است. بی‌تردید یکی از دلایل مخالفت اعضای تأثیرگذار اتحادیه اروپا با پیوستن ترکیه، اختلافات فرهنگی موجود در این کشور با اروپاست. در حال حاضر ترکیه از نظر ظواهر تمدنی و همچنین جغرافیایی به کشورهای آسیایی قرابت بیشتری دارد. از سوی دیگر هرچند نظام حکومتی در ترکیه لائیک است اما با این وجود مردم این کشور مسلمان هستند و این خود از موانع اصلی پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. به واقع به نظر می‌رسد کشورهای تأثیرگذار اروپا بیشتر تمایل دارند اتحادیه اروپا، اتحادیه‌ای کاملا مسیحی باشد و کشور مسلمانی به عضویت آن درنیاید. در حال حاضر اروپایی‌ها بر این باورند که پیوستن ترکیه، وضعیت اتحادیه را از هم‌اکنون نیز ناهمگون‌تر خواهد کرد. یکی از ایراداتی که همواره بر اتحادیه وارد بوده، ناظر بر این موضوع است که حضور 27 کشور که در بسیاری موارد از اشتراکات چندانی برخوردار نیستند، سبب شده تعمیق روابط میان اعضا به شکلی نامطلوب و کند پیش برود و مانعی بر سیاستگذاری‌های یکدست در این اتحادیه باشد. این روند بویژه در پنج سال اخیر و با پیوستن برخی از کشورهای اروپای شرقی به اتحادیه تسریع شده است. افزون بر این اتحادیه اروپا ایراداتی نیز بر ترکیه وارد می‌کند. آنها بر دموکراسی ترکیه اشکال می‌گیرند و این کشور را فاقد زیرساخت‌های دموکراتیک می‌دانند. بی‌شک این ایراد به دلیل نفوذ بی‌حد و حصر نظامیان در این کشور طرح شده است. نظامیان در ترکیه نفوذ بسیاری دارند و در طول تاریخ این کشور هر وقت که اراده کرده‌اند با به راه انداختن کودتا عملا قدرت را در دست گرفته‌اند و دموکراسی را در این کشور به نقطه صفر بازگردانده‌اند. از سوی دیگر مسأله برخورد با اقلیت‌ها بویژه کردهای جنوب شرق این کشور از دیگر مسائلی است که اتحادیه اروپا آن را مانع اروپایی شدن ترکیه می‌داند. این اتحادیه بر این باور است که حقوق اقلیت‌ها آن‌طور که باید و شاید رعایت نمی‌شود. البته همین ایراد درباره زنان نیز وجود دارد و اتحادیه اروپا مدعی است حقوق زنان در ترکیه تضییع می‌شود. موضوع مناقشه ترکیه و قبرس نیز یکی دیگر از مخاطرات موجود بر سر پیوستن آنکارا به اتحادیه اروپاست. افزون بر این، موضوع نسل‌کشی ارامنه در سال 1915 نیز یکی از دیگر بهانه‌های اروپا برای ممانعت از پیوستن ترک‌ها به اتحادیه محسوب می‌شود، بویژه که مناقشه ارمنستان و ترکیه کماکان نیز ادامه دارد و ارامنه با استفاده از لابی قدرتمند خود، هر از چند گاهی تحرکاتی وسیعی را علیه ترکیه انجام می‌دهند. پس از پیروزی نیکولا سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه نیز کار ترکیه بیش از پیش سخت شد. سارکوزی به محض آنکه وارد الیزه شد، مخالفت شدید خود را با پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا اعلام کرد. حتی حمایت باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده از پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا نیز تأثیر چندانی بر وضعیت این کشور نداشته و رئیس‌جمهور آمریکا عملا نتوانست مواضع همتای فرانسوی خود در مخالفت با پیوستن آنکارا به اتحادیه را تعدیل کند. سارکوزی پس از حمایت اوباما از پیوستن ترکیه به اتحادیه به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: من شانه به شانه باراک اوباما کار می‌کنم اما درباره اتحادیه اروپا باید بگویم کشورهای عضو آن باید در این‌باره تصمیم بگیرند؛ واکنشی که تا حدی جدی و شدیداللحن به نظر می‌رسید. افزون بر فرانسه، آلمان نیز به عنوان دیگر کشور قدرتمند اتحادیه اروپا که اتفاقا مناسبات اقتصادی بسیار بالایی نیز با آنکارا دارد، مخالف سفت و سخت عضویت ترکیه در اتحادیه محسوب می‌شود. مرکل برخلاف شرودر مخالفت صریح خود را به‌عنوان رهبر حزب دموکرات مسیحی از پیوستن آنکارا به جمع اعضای 25گانه اتحادیه اروپایی اعلام داشته و تأکید کرده که حداقل 15 سال زمان نیاز است تا ترکیه شرایط اولیه برای عضویت را کسب کند. این در حالی است که هرچند رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه نیز با ترمیم کابینه و استفاده کردن از وزیر خارجه‌ای به مراتب پر‌تحرک‌تر تلاش می‌کند فاصله ترکیه با اتحادیه اروپا را بکاهد اما سران ترکیه از پیوستن به اتحادیه اروپا تا حدی ناامید به نظر می‌رسند. چرخش آشکار ترکیه به سمت شرق و برقراری تعامل نزدیک با کشورهایی نظیر ایران و سوریه در همین راستا قابل ارزیابی است. اروپا ازآناپولی فاصله می‌گیرد
سال‌هاست اولویت نخست سیاست خارجی ترکیه را پیوستن به اتحادیه اروپا شکل می‌دهد و تمام دولت‌هایی که در این کشور بر سر کار می‌آیند، آمال خود را در پیوستن به اتحادیه جست‌وجو می‌کنند. نخستین درخواست ترکیه برای عضویت در جامعه اروپا که بعدها تغییر نام داد و به اتحادیه اروپا معروف شد در 14 آوریل 1987 ارائه شد. با این وجود آنکارا از 12 دسامبر 1999 به‌طور رسمی به عنوان کاندیدای پیوستن به اتحادیه اروپا شناخته شده و مذاکرات برای الحاق این کشور به اتحادیه اروپا از 13 اکتبر 2005 آغاز شد. با این حال به نظر می‌رسد پروسه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بسیار بیشتر از حد معمول به طول بینجامد. در ابتدا که آنکار درخواست خود را برای عضویت در جامعه اروپا مطرح کرد، با توجه به اینکه عضو ناتو محسوب می‌شد، تصور نمی‌کرد چنین راه پرفراز و نشیبی برای اروپایی شدن در پیش داشته باشد. اما موانع پیش‌روی ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا بسیار زیاد است. بی‌تردید یکی از دلایل مخالفت اعضای تأثیرگذار اتحادیه اروپا با پیوستن ترکیه، اختلافات فرهنگی موجود در این کشور با اروپاست. در حال حاضر ترکیه از نظر ظواهر تمدنی و همچنین جغرافیایی به کشورهای آسیایی قرابت بیشتری دارد. از سوی دیگر هرچند نظام حکومتی در ترکیه لائیک است اما با این وجود مردم این کشور مسلمان هستند و این خود از موانع اصلی پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. به واقع به نظر می‌رسد کشورهای تأثیرگذار اروپا بیشتر تمایل دارند اتحادیه اروپا، اتحادیه‌ای کاملا مسیحی باشد و کشور مسلمانی به عضویت آن درنیاید. در حال حاضر اروپایی‌ها بر این باورند که پیوستن ترکیه، وضعیت اتحادیه را از هم‌اکنون نیز ناهمگون‌تر خواهد کرد. یکی از ایراداتی که همواره بر اتحادیه وارد بوده، ناظر بر این موضوع است که حضور 27 کشور که در بسیاری موارد از اشتراکات چندانی برخوردار نیستند، سبب شده تعمیق روابط میان اعضا به شکلی نامطلوب و کند پیش برود و مانعی بر سیاستگذاری‌های یکدست در این اتحادیه باشد. این روند بویژه در پنج سال اخیر و با پیوستن برخی از کشورهای اروپای شرقی به اتحادیه تسریع شده است. افزون بر این اتحادیه اروپا ایراداتی نیز بر ترکیه وارد می‌کند. آنها بر دموکراسی ترکیه اشکال می‌گیرند و این کشور را فاقد زیرساخت‌های دموکراتیک می‌دانند. بی‌شک این ایراد به دلیل نفوذ بی‌حد و حصر نظامیان در این کشور طرح شده است. نظامیان در ترکیه نفوذ بسیاری دارند و در طول تاریخ این کشور هر وقت که اراده کرده‌اند با به راه انداختن کودتا عملا قدرت را در دست گرفته‌اند و دموکراسی را در این کشور به نقطه صفر بازگردانده‌اند. از سوی دیگر مسأله برخورد با اقلیت‌ها بویژه کردهای جنوب شرق این کشور از دیگر مسائلی است که اتحادیه اروپا آن را مانع اروپایی شدن ترکیه می‌داند. این اتحادیه بر این باور است که حقوق اقلیت‌ها آن‌طور که باید و شاید رعایت نمی‌شود. البته همین ایراد درباره زنان نیز وجود دارد و اتحادیه اروپا مدعی است حقوق زنان در ترکیه تضییع می‌شود. موضوع مناقشه ترکیه و قبرس نیز یکی دیگر از مخاطرات موجود بر سر پیوستن آنکارا به اتحادیه اروپاست. افزون بر این، موضوع نسل‌کشی ارامنه در سال 1915 نیز یکی از دیگر بهانه‌های اروپا برای ممانعت از پیوستن ترک‌ها به اتحادیه محسوب می‌شود، بویژه که مناقشه ارمنستان و ترکیه کماکان نیز ادامه دارد و ارامنه با استفاده از لابی قدرتمند خود، هر از چند گاهی تحرکاتی وسیعی را علیه ترکیه انجام می‌دهند. پس از پیروزی نیکولا سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه نیز کار ترکیه بیش از پیش سخت شد. سارکوزی به محض آنکه وارد الیزه شد، مخالفت شدید خود را با پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا اعلام کرد. حتی حمایت باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده از پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا نیز تأثیر چندانی بر وضعیت این کشور نداشته و رئیس‌جمهور آمریکا عملا نتوانست مواضع همتای فرانسوی خود در مخالفت با پیوستن آنکارا به اتحادیه را تعدیل کند. سارکوزی پس از حمایت اوباما از پیوستن ترکیه به اتحادیه به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: من شانه به شانه باراک اوباما کار می‌کنم اما درباره اتحادیه اروپا باید بگویم کشورهای عضو آن باید در این‌باره تصمیم بگیرند؛ واکنشی که تا حدی جدی و شدیداللحن به نظر می‌رسید. افزون بر فرانسه، آلمان نیز به عنوان دیگر کشور قدرتمند اتحادیه اروپا که اتفاقا مناسبات اقتصادی بسیار بالایی نیز با آنکارا دارد، مخالف سفت و سخت عضویت ترکیه در اتحادیه محسوب می‌شود. مرکل برخلاف شرودر مخالفت صریح خود را به‌عنوان رهبر حزب دموکرات مسیحی از پیوستن آنکارا به جمع اعضای 25گانه اتحادیه اروپایی اعلام داشته و تأکید کرده که حداقل 15 سال زمان نیاز است تا ترکیه شرایط اولیه برای عضویت را کسب کند. این در حالی است که هرچند رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه نیز با ترمیم کابینه و استفاده کردن از وزیر خارجه‌ای به مراتب پر‌تحرک‌تر تلاش می‌کند فاصله ترکیه با اتحادیه اروپا را بکاهد اما سران ترکیه از پیوستن به اتحادیه اروپا تا حدی ناامید به نظر می‌رسند. چرخش آشکار ترکیه به سمت شرق و برقراری تعامل نزدیک با کشورهایی نظیر ایران و سوریه در همین راستا قابل ارزیابی است. ارسال نظر
پربیننده