گروه سیاسی: اگر ماجرای قطع روابط دیپلماتیک جیبوتی با ایران با لطیفه و فکاهی همراه شد و در ایران افکار عمومی اقدام خصمانه این کشور را با تحقیر و تمسخر پاسخ دادند اما روز گذشته و با اعلام خبر تصمیم مالدیو برای قطع روابط دیپلماتیک با ایران، ماجرای قطع روابط دیپلماتیک لی‌لی‌پوت‌ها با ایران تبدیل به یک مساله در حوزه مناسبات دیپلماتیک دولت ایران شده است.
به گزارش «وطن امروز»، وزارت خارجه مالدیو، بامداد چهارشنبه در بیانیه‌ای ضمن تکرار اتهامات عربستان‌سعودی علیه ایران، اعلام کرد روابط دیپلماتیک با تهران را قطع کرده است. وزارت خارجه مجمع الجزایر مالدیو، «سیاست‌های ایران در خاورمیانه و بویژه در منطقه خلیج‌فارس» را برای استقرار صلح، امنیت و ثبات در این منطقه مخرب توصیف کرد. دولت مالدیو ادعا کرده «سیاست‌های مخرب ایران در منطقه» می‌تواند بر صلح و ثبات در این کشور جنوب شرقی آسیا هم تاثیر منفی بگذارد. وزارت خارجه مالدیو همچنین در این بیانیه با یادآوری محکومیت ایران در نشست اخیر سران سازمان همکاری اسلامی در ترکیه، از ایران خواسته است پایبندی بیشتری به توصیه‌های این سازمان و همچنین میثاق سازمان ملل متحد از خود نشان دهد. خبرگزاری آسوشیتدپرس در همین رابطه نوشته است این اقدام مالدیو، نزدیکی این کشور جزیره‌ای به عربستان‌سعودی را نشان می‌دهد. عربستان‌سعودی طی ماه‌های اخیر توانسته است 5 کشور آسیایی و آفریقایی را برای قطع رابطه با ایران متقاعد کند. علاوه بر عربستان‌سعودی؛ بحرین، جیبوتی، سودان، سومالی و اینک مالدیو روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کردند تا در مدت چند ماه، دستگاه دیپلماسی ایران با قطع روابط 6 کشور منطقه مواجه شود. فعالیت دستگاه دیپلماسی سعودی طی ماه‌های اخیر البته محدود به راضی کردن برخی کشورها به قطع رابطه با ایران نیست. در کنار این ماجرا، سعودی‌ها برخی کشورها مانند کویت و مصر را نیز متقاعد به کاهش روابط دیپلماتیک خود با ایران کردند. آنها همچنین با رایزنی‌های گسترده توانستند در بیانیه پایانی سازمان همکاری اسلامی، چند بند ضدایرانی بگنجانند. البته دستگاه دیپلماسی سعودی‌ها تحت مدیریت عادل الجبیر توانست در این مدت در بیانیه‌های شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب نیز ایران را محکوم کند.
در این سو اما دستگاه دیپلماسی ایران همچنان نسبت به عربستان‌سعودی راهبرد سکوت و مماشات را دنبال می‌کند. پس از حمله تروریستی ماموران سعودی به سفارت ایران در بیروت، آزار جنسی نوجوانان ایرانی در فرودگاه جده، کشتار زائران ایرانی در منا و بی‌حرمتی به جانباختگان، مسؤولیت ناپذیری درباره فاجعه منا و رفتار غیرانسانی با دیپلمات‌های ایرانی، طی روزهای گذشته مشخص شد ماموران سعودی از مسؤولان سازمان حج و زیارت ایران نیز انگشت‌نگاری کرده و برخورد بسیار زشتی با آنها انجام داده‌اند به گونه‌ای که علی جنتی وزیر ارشاد نیز به این موضوع واکنش نشان داد. انفعال دیپلماتیک در برابر عربستان در ماجرای حج، البته باعث انتقاد صریح مراجع و علما نیز شد و آیت‌الله‌العظمی مکارم‌شیرازی از انفعال وزارت امور خارجه در ماجرای حج صراحتا انتقاد کرد.
حالا درست در روزهایی که مسؤولان ذی‌ربط در امور حج، به خاطر رفتارهای توهین‌آمیز سعودی‌ها از احتمال منتفی شدن این فریضه در حج امسال خبر می‌دهند؛ قطع رابطه مالدیو با ایران نیز ضربه دیگری از آل‌سعود به جمهوری اسلامی ایران در حوزه دیپلماسی است و نشان می‌دهد دستگاه آل‌سعود به‌رغم اقدامات خصمانه پیاپی علیه ایران، همچنان این راهبرد فشار و ضربه به جمهوری اسلامی ایران را دنبال می‌کند. این در حالی است که محمدجواد ظریف طی این مدت بارها تلاش کرده است از طرف سعودی دلجویی کند. او حتی پس از فاجعه منا و بی‌حرمتی مسؤولان سعودی به جانباختگان ایرانی، مقامات عربستان را «برادران سعودی» نامید و عادل الجبیر را «دوست خوب من» خطاب کرد! البته این ادبیات منفعلانه ظریف در مقابل با توهین‌های مکرر سعودی‌ها مواجه شد.
ماجرای رایزنی‌های پنهان!
پس از سفر فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان به ایران و عربستان برای میانجیگری میان 2 کشور که با پاسخ منفی سعودی‌ها ناکام ماند؛ دی‌ماه سال گذشته نواز شریف، نخست‌وزیر پاکستان سفر یک‌روزه‌ای به ایران داشت؛ سفری که همه رسانه‌ها هدف اصلی آن را میانجیگری میان ایران و عربستان دانستند. با این حال و به‌رغم ادبیات مساعد دولت ایران برای وساطت نواز شریف، اما او در ریاض با استقبال مواجه نشد و مقامات سعودی ازسرگیری مناسبات با ایران را مشروط به مواردی کردند که برخی از آنها در شمار اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی است. ماجرای میانجیگری البته به اینجا ختم نشد.
فروردین ماه امسال برخی رسانه‌های منطقه‌ای از برگزاری مذاکرات پنهان میان ایران و عربستان در عمان خبر دادند. این رسانه‌ها مدعی شدند این مذاکرات با هدف بهبود مناسبات 2 کشور انجام می‌شود. البته در کنار تکذیب مذاکرات محرمانه توسط دولت ایران، تداوم ستیزه‌جویی سعودی‌ها با ایران نشان داد اگر مذاکراتی هم در میان بوده باشد؛ بدون نتیجه بوده است.
با این حال اما در مجموع رفتار دیپلماتیک ایران نسبت به سعودی‌ها بسیار ملایم و منفعلانه بود به گونه‌ای که در برخی مقاطع، حامیان داخلی دولت روحانی نیز نسبت به این انفعال اعتراض کردند و خواستار اتخاذ مواضع عزتمندانه از سوی وزیر امور خارجه نسبت به آل‌سعود شدند.
لی‌لی‌پوتی‌ها گالیور می‌شوند!
اگرچه قطع روابط دیپلماتیک کشورهایی نظیر جیبوتی و مالدیو با ایران نمی‌تواند ضربه بزرگی به اقتصاد یا جایگاه هژمونیک ایران وارد کند اما به اعتقاد کارشناسان این قبیل اقدامات همانند آلارم‌هایی است که یک ناتوانی یا به عبارت درست‌تر، یک بیماری را در راهبرد دیپلماتیک ایران در منطقه هشدار می‌دهد. کارشناسان مسائل بین‌الملل معتقدند عربستان‌سعودی عامدانه به دنبال راضی کردن کشورهای کوچک برای قطع روابط دیپلماتیک با ایران است تا با این اقدام نوعی تحقیر دیپلماتیک را محقق کند. از سوی دیگر راضی شدن لی‌لی‌پوت‌های منطقه به همنوایی با آل‌سعود و ضدیت با ایران نیز نگران‌کننده است، چرا که این کشورهای کوچک گویا به این برآورد رسیده‌اند که در همنوایی با آل‌سعود منتفع خواهند شد و در ضدیت با ایران هزینه چندانی نخواهند داد. بر همین اساس کارشناسان می‌گویند انفعال دیپلماتیک به مرور می‌تواند هیبت و عظمت هژمونیک ایران در منطقه را مخدوش کند و این موضوع در تقویت جبهه مقابل بسیار اثرگذار خواهد بود. این موضوع از یک سو نیز بسیار تاسف‌آور است و آن اینکه در واقعیت و در عرصه میدانی، گزاره‌های قدرت‌زای ایران بسیار فراتر از آن هستند که فکر قطع رابطه با ایران به ذهن کشورهای کوچک منطقه‌ای خطور کند. در واقع در عرصه میدانی جمهوری اسلامی ایران به منطقه ثابت کرده است حامی دوستان خود خواهد ماند و ایران تکیه‌گاه دوستان خود خواهد بود. در بحران‌های سال‌های اخیر منطقه، دفاع از حکومت سوریه و همچنین تامین امنیت عراق نشان داد این ایران است که کشورهای منطقه در تندبادهای مختلف می‌توانند به آن تکیه کنند.
این پیام بزرگ و سودمند برای ایران، اکنون به دلیل انفعال دیپلماتیک در مقابل سعودی‌ها در سایه قرار گرفته است و آل‌سعود با راضی کردن امثال جیبوتی و مالدیو به دنبال آن است تا این پیام مهم در منطقه دیده و شنیده نشود.