دنیای ما از آنچه می‌پنداریم استوارتر است. وقایع رخ داده مطمئناً اشک تمساح را تداعی می‌کند. پس از آنکه خود را برای یک اپیدمی جهانی آماده کردیم، به نظر می‌رسد تنها دچار یک آنفلوآنزای فصلی مختصر شده‌ایم. سه هفته پیش سازمان بهداشت جهانی با اعلام وضعیت فوق‌العاده سلامت همگانی به تمامی کشورها اخطار داد که خود را برای شیوع یک بیماری همه‌گیر آماده کنند و اظهار کرد تنها پرسشی که می‌تواند درباره این بیماری مطرح کرد، میزان تلفات جهانی آن است. مقامات باسابقه این سازمان اعلام کردند میلیون‌ها نفر ممکن است دچار این بیماری شوند اما تا هفته گذشته این سازمان تنها چهارهزار و 800 مورد آنفلوآنزای خوکی را گزارش داده که 61 نفر از مبتلایان آن جان خود را از دست داده‌اند. بدیهی است آمار محدود مرگ و میر اتفاق غیرمنتظره و خوشایندی بوده اما این پرسش را مطرح می‌کند که در چه موردی دچار اشتباه شدیم و چه دلیلی باعث شد پیش‌بینی‌ها درباره این بیماری همه‌گیر اینگونه اغراق‌آمیز باشد؟ برخی از مردم، رسانه‌ها را در این میان مقصر می‌دانند اما مشکل اینجاست که نمی‌توان نقش سازمان‌های بهداشتی مهم بین‌المللی و دولت‌ها را در زمان اخطار درباره این بحران نادیده گرفت. شاید مشکل مهم‌تر شیوه نگرش ما به جهان باشد. ما به محض مواجهه با مشکلات، آنها را با جزئیات توصیف و پیامدهای احتمالی آنها را بررسی می‌کنیم اما به سختی می‌توان واکنش انسان‌ها را در مواجهه با بحران پیش‌بینی کرد. به‌عنوان مثال آنفلوآنزای خوکی را در نظر بگیرید. مشخصات این ویروس دانشمندان را بر آن داشت که بپندارند این ویروس می‌تواند به سرعت و در مقیاس وسیع گسترش یابد. طبق اعلام رسانه‌ها، این دانشمندان اتفاقاتی را که در اثر عدم کنترل مبتلایان می‌توانست رخ دهد توصیف کرده بودند اما این بیماری در کانون خود یعنی مکزیک با برخورد شدیدی رو‌به‌رو شد و دولت مکزیک به سرعت و شدت در برابر آن واکنش نشان داد؛ جمعیت مبتلا شده را قرنطینه و دیگران را آزمایش کرد و داروهای لازم را در اختیار نیازمندان قرار داد. لوری گارت، یکی از متخصصان این مسأله اظهار می‌کند:«ما همه باید فریاد سپاس از مکزیک را سردهیم، چرا که مردم و دولت این کشور در این ماجرا چنان از خودگذشتگی نشان دادند که گمان نمی‌کنم ما به عنوان مردم آمریکا قابلیت انجام آن را در شرایط مشابه داشته باشیم. آنها مدارس، رستوران‌ها، کلیساها، مغازه‌ها و ورزشگاه‌های خود را تعطیل و عملاً اقتصادشان را فلج کردند. مکزیک در این ماجرا چندین میلیارد دلار که هنوز هم بر میزان آن افزوده می‌شود ضرر کرد اما موفق شد جریان بیماری را متوقف کند».
هرگاه که چنین ویروس‌هایی شناسایی می‌شوند، نویسندگان و مقامات رسمی آنفلوآنزای اسپانیایی 1918 را به یاد می‌آورند که میلیون‌ها نفر را از پای درآورد. در واقع در زمان آخرین وحشت عمومی از شیوع یک بیماری همه‌گیر در سال 2005 جورج بوش اظهار کرد به مطالعه کتابی درباره تاریخ آنفلوآنزای اسپانیایی پرداخته تا بتواند با چنین مواضعی بهتر مواجه شود، اما دنیای امروز ما هیچ شباهتی به آنچه در سال 1918 بود، ندارد. نظام‌های امداد و بهداشت عمومی بسیار بهتر و گسترده‌تر از خدماتی شده‌اند که در زمان وقوع جنگ جهانی اول وجود داشت. حتی مکزیک که کشوری در حال توسعه است از خدمات بهداشتی و امداد با کیفیتی بالا برخوردار است که از آنچه انگلیس و فرانسه در اوایل قرن 20 داشتند بسیار بهتر است. ایرادات مشابهی را می‌توان به بحث و گفت‌وگو درباره بحران اقتصاد جهانی وارد کرد. در شش ماه گذشته فرارسیدن «آخرالزمان صنایع» سرعت کندتری به خود گرفته است. اقتصاددانان و متخصصان امور تجارت در توصیف بحران 1929 گوی سبقت را از یکدیگر ربوده‌اند، فارغ از آنکه دنیایی که ما در آن زندگی می‌کنیم شباهت اندکی با دنیای دهه 30 میلادی دارد. کشورهای غربی اکنون ثروت بیشتری را در مقیاس وسیع‌تری در اختیار دارند به طوری که طبقه متوسط جامعه می‌تواند از دست دادن شغل خود را به گونه‌هایی تحمل کند که برای همتایانش در دهه 30 میلادی امکانپذیر نبود. با این حال مهم‌ترین تفاوت بین سال‌های 1930 و امروز، در مواجهه مردم با این بحران است. در مجموع منابع مالی حاصل از این اقدامات به حدود 2 تریلیون دلار می‌رسد و بانک‌ها – بویژه بانک فدرال رزرو آمریکا- میزان نقدینگی هنگفتی را در اقتصاد به جریان انداخته‌اند. در حالی که بحث درباره وضعیت بغرنج یکایک این اقدامات ادامه دارد، واقعیت این است که دولت‌ها هر چه در توان داشته‌اند برای مقابله با این بحران انجام داده و با احتساب زمان از دست رفته و جبران‌ناپذیر باید اظهار کرد که تلاش‌هایشان ثمربخش بوده است. این موضوع به معنی بازگشت بی‌چون و چرای وضعیت به حالت قبل و بازگشت به نرخ رشد بالا نیست اما این معنی را می‌دهد که دیگر باید مقایسه با بحران 1929 را که همه بویژه بانک‌های مرکزی در آن دچار اشتباهات کلان شدند، کنار گذاشت. ما در دنیای خطرناکی زندگی می‌کنیم اما در همین دنیا نیروهای بنیادی نوعی ثبات به وجود می‌آورند. ما از تاریخ عبرت آموخته و ساز و کارهای مؤثری را برای مدیریت بحران ایجاد کرده‌ایم. آیا این بدان معناست که باید از وضعیت موجود واهمه داشت؟ مگر غیر از آن است که حس ضرورت، انسان را وادار به واکنش در برابر بحران می‌کند و مانع تبدیل آن به یک فاجعه می‌شود؟! بخش متناقض مسأله نیز در همین‌جاست که در صورت عدم واهمه سیاستگذاران از وقوع یک بحران بزرگ دیگر مانند بحران 1929، آنفلوآنزای خوکی می‌توانست منجر به فاجعه‌ای مانند آن شود.
ترجمه: سيدبهزاد اخلاقي آسمان به زمین نمی‌رسد!
دنیای ما از آنچه می‌پنداریم استوارتر است. وقایع رخ داده مطمئناً اشک تمساح را تداعی می‌کند. پس از آنکه خود را برای یک اپیدمی جهانی آماده کردیم، به نظر می‌رسد تنها دچار یک آنفلوآنزای فصلی مختصر شده‌ایم. سه هفته پیش سازمان بهداشت جهانی با اعلام وضعیت فوق‌العاده سلامت همگانی به تمامی کشورها اخطار داد که خود را برای شیوع یک بیماری همه‌گیر آماده کنند و اظهار کرد تنها پرسشی که می‌تواند درباره این بیماری مطرح کرد، میزان تلفات جهانی آن است. مقامات باسابقه این سازمان اعلام کردند میلیون‌ها نفر ممکن است دچار این بیماری شوند اما تا هفته گذشته این سازمان تنها چهارهزار و 800 مورد آنفلوآنزای خوکی را گزارش داده که 61 نفر از مبتلایان آن جان خود را از دست داده‌اند. بدیهی است آمار محدود مرگ و میر اتفاق غیرمنتظره و خوشایندی بوده اما این پرسش را مطرح می‌کند که در چه موردی دچار اشتباه شدیم و چه دلیلی باعث شد پیش‌بینی‌ها درباره این بیماری همه‌گیر اینگونه اغراق‌آمیز باشد؟ برخی از مردم، رسانه‌ها را در این میان مقصر می‌دانند اما مشکل اینجاست که نمی‌توان نقش سازمان‌های بهداشتی مهم بین‌المللی و دولت‌ها را در زمان اخطار درباره این بحران نادیده گرفت. شاید مشکل مهم‌تر شیوه نگرش ما به جهان باشد. ما به محض مواجهه با مشکلات، آنها را با جزئیات توصیف و پیامدهای احتمالی آنها را بررسی می‌کنیم اما به سختی می‌توان واکنش انسان‌ها را در مواجهه با بحران پیش‌بینی کرد. به‌عنوان مثال آنفلوآنزای خوکی را در نظر بگیرید. مشخصات این ویروس دانشمندان را بر آن داشت که بپندارند این ویروس می‌تواند به سرعت و در مقیاس وسیع گسترش یابد. طبق اعلام رسانه‌ها، این دانشمندان اتفاقاتی را که در اثر عدم کنترل مبتلایان می‌توانست رخ دهد توصیف کرده بودند اما این بیماری در کانون خود یعنی مکزیک با برخورد شدیدی رو‌به‌رو شد و دولت مکزیک به سرعت و شدت در برابر آن واکنش نشان داد؛ جمعیت مبتلا شده را قرنطینه و دیگران را آزمایش کرد و داروهای لازم را در اختیار نیازمندان قرار داد. لوری گارت، یکی از متخصصان این مسأله اظهار می‌کند:«ما همه باید فریاد سپاس از مکزیک را سردهیم، چرا که مردم و دولت این کشور در این ماجرا چنان از خودگذشتگی نشان دادند که گمان نمی‌کنم ما به عنوان مردم آمریکا قابلیت انجام آن را در شرایط مشابه داشته باشیم. آنها مدارس، رستوران‌ها، کلیساها، مغازه‌ها و ورزشگاه‌های خود را تعطیل و عملاً اقتصادشان را فلج کردند. مکزیک در این ماجرا چندین میلیارد دلار که هنوز هم بر میزان آن افزوده می‌شود ضرر کرد اما موفق شد جریان بیماری را متوقف کند».
هرگاه که چنین ویروس‌هایی شناسایی می‌شوند، نویسندگان و مقامات رسمی آنفلوآنزای اسپانیایی 1918 را به یاد می‌آورند که میلیون‌ها نفر را از پای درآورد. در واقع در زمان آخرین وحشت عمومی از شیوع یک بیماری همه‌گیر در سال 2005 جورج بوش اظهار کرد به مطالعه کتابی درباره تاریخ آنفلوآنزای اسپانیایی پرداخته تا بتواند با چنین مواضعی بهتر مواجه شود، اما دنیای امروز ما هیچ شباهتی به آنچه در سال 1918 بود، ندارد. نظام‌های امداد و بهداشت عمومی بسیار بهتر و گسترده‌تر از خدماتی شده‌اند که در زمان وقوع جنگ جهانی اول وجود داشت. حتی مکزیک که کشوری در حال توسعه است از خدمات بهداشتی و امداد با کیفیتی بالا برخوردار است که از آنچه انگلیس و فرانسه در اوایل قرن 20 داشتند بسیار بهتر است. ایرادات مشابهی را می‌توان به بحث و گفت‌وگو درباره بحران اقتصاد جهانی وارد کرد. در شش ماه گذشته فرارسیدن «آخرالزمان صنایع» سرعت کندتری به خود گرفته است. اقتصاددانان و متخصصان امور تجارت در توصیف بحران 1929 گوی سبقت را از یکدیگر ربوده‌اند، فارغ از آنکه دنیایی که ما در آن زندگی می‌کنیم شباهت اندکی با دنیای دهه 30 میلادی دارد. کشورهای غربی اکنون ثروت بیشتری را در مقیاس وسیع‌تری در اختیار دارند به طوری که طبقه متوسط جامعه می‌تواند از دست دادن شغل خود را به گونه‌هایی تحمل کند که برای همتایانش در دهه 30 میلادی امکانپذیر نبود. با این حال مهم‌ترین تفاوت بین سال‌های 1930 و امروز، در مواجهه مردم با این بحران است. در مجموع منابع مالی حاصل از این اقدامات به حدود 2 تریلیون دلار می‌رسد و بانک‌ها – بویژه بانک فدرال رزرو آمریکا- میزان نقدینگی هنگفتی را در اقتصاد به جریان انداخته‌اند. در حالی که بحث درباره وضعیت بغرنج یکایک این اقدامات ادامه دارد، واقعیت این است که دولت‌ها هر چه در توان داشته‌اند برای مقابله با این بحران انجام داده و با احتساب زمان از دست رفته و جبران‌ناپذیر باید اظهار کرد که تلاش‌هایشان ثمربخش بوده است. این موضوع به معنی بازگشت بی‌چون و چرای وضعیت به حالت قبل و بازگشت به نرخ رشد بالا نیست اما این معنی را می‌دهد که دیگر باید مقایسه با بحران 1929 را که همه بویژه بانک‌های مرکزی در آن دچار اشتباهات کلان شدند، کنار گذاشت. ما در دنیای خطرناکی زندگی می‌کنیم اما در همین دنیا نیروهای بنیادی نوعی ثبات به وجود می‌آورند. ما از تاریخ عبرت آموخته و ساز و کارهای مؤثری را برای مدیریت بحران ایجاد کرده‌ایم. آیا این بدان معناست که باید از وضعیت موجود واهمه داشت؟ مگر غیر از آن است که حس ضرورت، انسان را وادار به واکنش در برابر بحران می‌کند و مانع تبدیل آن به یک فاجعه می‌شود؟! بخش متناقض مسأله نیز در همین‌جاست که در صورت عدم واهمه سیاستگذاران از وقوع یک بحران بزرگ دیگر مانند بحران 1929، آنفلوآنزای خوکی می‌توانست منجر به فاجعه‌ای مانند آن شود.
ترجمه: سيدبهزاد اخلاقي ارسال نظر
پربیننده