به بهانه روز جهانی تیروئید
پروانه سلامتي
یک پروانه بزرگ و یک پروانه کوچک در پوستر هفته جهانی تیروئید، نظرم را به خود جلب کرد. کنجکاو شدم که این پروانه‌ها چرا بعنوان علامت این هفته معرفی شده‌اند.
به دنبال این کنجکاوی فهمیدم که تیروئید غده کوچکی شبیه یک پروانه است که در قسمت تحتانی گردن قرار دارد و با دست قابل لمس است. جالب است بدانید، این غده پروانه‌ای شکل وظیفه تولید هورمونی را که در سوخت و ساز، رشد و تکامل مغز و سیستم عصبی ضروری است به عهده دارد. اختلال در کار این غده بیماری‌هایی از جمله کم‌کاری، پرکاری و بزرگی غده تیروئید یا گواتر را به دنبال دارد. همچنین نقش بسیار مهم تیروئید در رشد و تکامل مغز در جریان زندگی جنین و برای چند سال اول زندگی بعد از تولد را نباید نادیده گرفت. در گذشته‌های دور غده‌های بزرگ شده تیروئید را روی گردن بعضی از افراد می‌توانستیم ببینیم و بعد از آن کم‌کاری یا پرکاری تیروئید را کم‌کم شناختیم و با این بیماری‌ها آشنا شدیم و دریافتیم خستگی، افزایش وزن بدون علت، افسردگی، یبوست و خشک و خشن شدن پوست می‌تواند از علائم کم‌کاری تیروئید و عصبی شدن، تحریک‌پذیری، افزایش تعریق، نازک شدن و شکنندگی موها، ضعف عضلانی، بی‌خوابی و کاهش وزن با وجود پرخوری می‌تواند از علائم پرکاری تیروئید باشد. کمابیش با روش‌های پیشگیری و درمان این اختلالات نیز آشنا هستیم. ولی بیماری‌ای که در چند سال اخیر با آن آشنا شدیم و دریافتیم، درصدی از بچه‌های عقب‌افتاده ذهنی که در جامعه با آنها روبه‌رو می‌شویم مبتلا به این بیماری هستند، کم‌کاری تیروئید در نوزادان است. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهای والدین، سالم بودن فرزندانشان است. این عبارتی است که همه پدر و مادرهای دنیا آن را قبول دارند.در سه ماهه اول بارداری، جنین کاملا وابسته به هورمون‌های تیروئید مادر است که از جفت عبور کرده و به جنین می‌رسند. پس از پایان سه ماهه اول بارداری، غده تیروئید جنین فعالیت خود را شروع کرده و هورمون تیروئید تولید می‌کند. از این زمان تا پایان بارداری، جنین برای تولید هورمون تیروئید نیاز به ید دارد که باید از طریق مادر به او برسد. در خانم‌های بارداری که دچار بیماری کم‌کاری تیروئید بوده یا مقادیر کافی ید دریافت نمی‌کنند، غیر از احتمال سقط جنین، زایمان زودرس، مرگ داخل رحمی جنین و تولد نوزاد با وزن کم، جنین آنها با خطر بروز بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید و اختلال در رشد مغز و دستگاه عصبی روبه‌رو است. نوزادان مبتلا به این بیماری ممکن است هنگام تولد ظاهر کاملا طبیعی داشته باشند اما به تدریج علائم بیماری بروز می‌کند و زمانی در ظاهر نوزاد تشخیص داده می‌شود که برای درمان بسیار دیر و کودک دچار درجاتی از عقب‌ماندگی ذهنی شده است. تنها راه تشخیص زودهنگام بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید، انجام بموقع آزمایش، تشخیص و درمان آن است. با تلاش مجدد همه مسؤولان از سال 84 برنامه کشوری غربالگری بیماری کم‌کاری تیروئید نوزادان در کشور به اجرا درآمده است و با اجرای این برنامه در همه روستاها و شهرها، تاکنون تعداد زیادی نوزاد بیمار تشخیص داده شده و با درمان مناسب از عقب‌ماندگی ذهنی نجات یافته‌اند. در این برنامه، همه نوزادان در 3 تا 5 روز بعد از تولد، در مراکز نمونه‌گیری معرفی شده از سوی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی سراسر کشور، با انجام آزمایش نمونه‌گیری از پاشنه پا غربالگری می‌شوند. در این آزمایش از پاشنه پای نوزاد با رعایت همه نکات بهداشتی چند قطره خون روی کاغذهای ویژه گرفته می‌شود و پس از انجام مراحل آزمایش، در صورت تایید تشخیص بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید در نوزاد، درمان در اسرع وقت شروع می‌شود. درمان باید قبل از 28 روزگی شروع شود تا به توان هوشی نوزاد لطمه‌ای وارد نشود. درمان مناسب و بموقع کاملا موثر است و از بروز عقب‌ماندگی ذهنی و دیگر عوارض بیماری پیشگیری می‌کند. به همین سادگی می‌توان از بروز این بیماری در نوزادان و لطمات آن یعنی عقب‌ماندگی ذهنی،کوتاهی قد، کم‌شنوایی و لالی پیشگیری کرد. البته در گفت‌وگو با رئیس اداره غدد و متابولیک وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سرکار خانم دکتر شهین یاراحمدی، دریافتیم که تا پنج روزگی نوزاد، روزهای طلایی نام گرفته و رعایت چند نکته الزامی است:
- حتما باید این آزمایش در 3 تا 5 روزگی نوزاد انجام شود.
- لازم است والدین هنگام غربالگری نشانی و شماره تلفن دقیق خود را در اختیار کارکنان مرکز نمونه‌گیری قرار دهند تا امکان فراخوان نوزاد مشکوک به بیماری براحتی فراهم باشد.
- در صورت تشخیص ابتلاي نوزاد به بیماری کم‌کاری تیروئید، شروع سریع درمان و همکاری والدین با پزشک معالج توصیه می‌شود چرا که مراقبت‌های مستمر پزشکی ضامن سلامتی کودک خواهد بود.
- حتما نوزاد را در مراکز نمونه‌گیری دولتی غربالگری کنید.
گفتنی است، تغذیه مناسب با میزان کافی ید که می‌تواند با مصرف انواع ماهی‌ها، میگو و دیگر آبزیان و همچنین مقدار توصیه شده نمک یددار تامین شود، ضامن سلامت جنین و مادر باردار است. دریچه
به بهانه روز جهانی تیروئید
پروانه سلامتي
یک پروانه بزرگ و یک پروانه کوچک در پوستر هفته جهانی تیروئید، نظرم را به خود جلب کرد. کنجکاو شدم که این پروانه‌ها چرا بعنوان علامت این هفته معرفی شده‌اند.
به دنبال این کنجکاوی فهمیدم که تیروئید غده کوچکی شبیه یک پروانه است که در قسمت تحتانی گردن قرار دارد و با دست قابل لمس است. جالب است بدانید، این غده پروانه‌ای شکل وظیفه تولید هورمونی را که در سوخت و ساز، رشد و تکامل مغز و سیستم عصبی ضروری است به عهده دارد. اختلال در کار این غده بیماری‌هایی از جمله کم‌کاری، پرکاری و بزرگی غده تیروئید یا گواتر را به دنبال دارد. همچنین نقش بسیار مهم تیروئید در رشد و تکامل مغز در جریان زندگی جنین و برای چند سال اول زندگی بعد از تولد را نباید نادیده گرفت. در گذشته‌های دور غده‌های بزرگ شده تیروئید را روی گردن بعضی از افراد می‌توانستیم ببینیم و بعد از آن کم‌کاری یا پرکاری تیروئید را کم‌کم شناختیم و با این بیماری‌ها آشنا شدیم و دریافتیم خستگی، افزایش وزن بدون علت، افسردگی، یبوست و خشک و خشن شدن پوست می‌تواند از علائم کم‌کاری تیروئید و عصبی شدن، تحریک‌پذیری، افزایش تعریق، نازک شدن و شکنندگی موها، ضعف عضلانی، بی‌خوابی و کاهش وزن با وجود پرخوری می‌تواند از علائم پرکاری تیروئید باشد. کمابیش با روش‌های پیشگیری و درمان این اختلالات نیز آشنا هستیم. ولی بیماری‌ای که در چند سال اخیر با آن آشنا شدیم و دریافتیم، درصدی از بچه‌های عقب‌افتاده ذهنی که در جامعه با آنها روبه‌رو می‌شویم مبتلا به این بیماری هستند، کم‌کاری تیروئید در نوزادان است. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهای والدین، سالم بودن فرزندانشان است. این عبارتی است که همه پدر و مادرهای دنیا آن را قبول دارند.در سه ماهه اول بارداری، جنین کاملا وابسته به هورمون‌های تیروئید مادر است که از جفت عبور کرده و به جنین می‌رسند. پس از پایان سه ماهه اول بارداری، غده تیروئید جنین فعالیت خود را شروع کرده و هورمون تیروئید تولید می‌کند. از این زمان تا پایان بارداری، جنین برای تولید هورمون تیروئید نیاز به ید دارد که باید از طریق مادر به او برسد. در خانم‌های بارداری که دچار بیماری کم‌کاری تیروئید بوده یا مقادیر کافی ید دریافت نمی‌کنند، غیر از احتمال سقط جنین، زایمان زودرس، مرگ داخل رحمی جنین و تولد نوزاد با وزن کم، جنین آنها با خطر بروز بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید و اختلال در رشد مغز و دستگاه عصبی روبه‌رو است. نوزادان مبتلا به این بیماری ممکن است هنگام تولد ظاهر کاملا طبیعی داشته باشند اما به تدریج علائم بیماری بروز می‌کند و زمانی در ظاهر نوزاد تشخیص داده می‌شود که برای درمان بسیار دیر و کودک دچار درجاتی از عقب‌ماندگی ذهنی شده است. تنها راه تشخیص زودهنگام بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید، انجام بموقع آزمایش، تشخیص و درمان آن است. با تلاش مجدد همه مسؤولان از سال 84 برنامه کشوری غربالگری بیماری کم‌کاری تیروئید نوزادان در کشور به اجرا درآمده است و با اجرای این برنامه در همه روستاها و شهرها، تاکنون تعداد زیادی نوزاد بیمار تشخیص داده شده و با درمان مناسب از عقب‌ماندگی ذهنی نجات یافته‌اند. در این برنامه، همه نوزادان در 3 تا 5 روز بعد از تولد، در مراکز نمونه‌گیری معرفی شده از سوی دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی سراسر کشور، با انجام آزمایش نمونه‌گیری از پاشنه پا غربالگری می‌شوند. در این آزمایش از پاشنه پای نوزاد با رعایت همه نکات بهداشتی چند قطره خون روی کاغذهای ویژه گرفته می‌شود و پس از انجام مراحل آزمایش، در صورت تایید تشخیص بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید در نوزاد، درمان در اسرع وقت شروع می‌شود. درمان باید قبل از 28 روزگی شروع شود تا به توان هوشی نوزاد لطمه‌ای وارد نشود. درمان مناسب و بموقع کاملا موثر است و از بروز عقب‌ماندگی ذهنی و دیگر عوارض بیماری پیشگیری می‌کند. به همین سادگی می‌توان از بروز این بیماری در نوزادان و لطمات آن یعنی عقب‌ماندگی ذهنی،کوتاهی قد، کم‌شنوایی و لالی پیشگیری کرد. البته در گفت‌وگو با رئیس اداره غدد و متابولیک وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سرکار خانم دکتر شهین یاراحمدی، دریافتیم که تا پنج روزگی نوزاد، روزهای طلایی نام گرفته و رعایت چند نکته الزامی است:
- حتما باید این آزمایش در 3 تا 5 روزگی نوزاد انجام شود.
- لازم است والدین هنگام غربالگری نشانی و شماره تلفن دقیق خود را در اختیار کارکنان مرکز نمونه‌گیری قرار دهند تا امکان فراخوان نوزاد مشکوک به بیماری براحتی فراهم باشد.
- در صورت تشخیص ابتلاي نوزاد به بیماری کم‌کاری تیروئید، شروع سریع درمان و همکاری والدین با پزشک معالج توصیه می‌شود چرا که مراقبت‌های مستمر پزشکی ضامن سلامتی کودک خواهد بود.
- حتما نوزاد را در مراکز نمونه‌گیری دولتی غربالگری کنید.
گفتنی است، تغذیه مناسب با میزان کافی ید که می‌تواند با مصرف انواع ماهی‌ها، میگو و دیگر آبزیان و همچنین مقدار توصیه شده نمک یددار تامین شود، ضامن سلامت جنین و مادر باردار است. ارسال نظر
پربیننده