آ.زد. آلکمار در یک فصل رویایی، اری دیویزیه یا همان نسخه هلندی لیگ برتر را فتح کرد ولی آیا می‌توان ادعا کرد تیم عجیب و غریب لوئیس ونگال قهرمان هلند شد، تنها به این خاطر که هر سه قطب پی‌اس‌وی آیندهوون، آژاکس و فاینورد سال بدی را پشت سر گذاشتند؟
هرگز! و اگر دنبال چرایی‌اش هستید این کلمات را دنبال کنید تا به راز بازگشت دوباره ونگال به اوج پی ببرید. مردی که همه اروپا طردش کرده بودند و به خودشیفتگی و ایده‌آل‌گرایی افراطی متهمش می‌کردند، با یک تیم بسیار معمولی به صحنه بازگشته و مدعی است که تیم او ویرایش متکامل‌تری از فوتبال کامل رینوس میشل را به دنیا معرفی کرده است یا اگر به اظهارنظر خودش وفادار بمانیم«0/2 Total Footbal» ، ورژن دوم فوتبال کامل! ریشه فوتبال کامل که بعضی آن را فوتبال همه‌جانبه معنا کرده‌اند به آژاکس اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 بازمی‌گردد و بعد طیف نارنجی با بهره بردن از شناورترین فوتبالی که تا آن روزگار مشاهده شده بود با هدایت رینوس میشل دو بار پیاپی (1974 و 1978) تا یک قدمی فتح جهان رفت و آنقدر محبوب شد که حتی نایب قهرمانی‌هایش ارج و قرب پیدا کردند.
ولی با رشد روزافزون سرعت و مهارت در فوتبال مدرن، فوتبال شناور تا حد زیادی غیرکاربردی به نظر می‌رسید، گرچه فوتبال کامل در زمان خودش بسیار موثر بود چون سرعت و مالکیتی را به بازی تحمیل می‌کرد که تیم بهت‌زده حریف از آن بی‌بهره بود اما حالا دیگر تیم‌ها کند و ایستا نیستند و می‌دانند آسوده رها کردن بازیکنان رقیب با توپ، چه عواقبی در پی دارد.
پرس دیوانه‌وار و خط آفسایدی که بسیار جلو تشکیل می‌شد اصولی بودند که فوتبال کامل در مواقعی که مالکیت توپ را نداشت تجویز می‌کرد تا زمین بازی را کوچک نگاه دارد و هر چه سریع‌تر توپ را بازپس گیرد، آنوقت بود که با به جریان درآوردن دوباره توپ، فوتبال کامل تا می‌توانست به بازی عرض می‌داد و هر لحظه را با اندیشه تجدید و ادامه مالکیت بر توپ و زمین پشت سر می‌گذاشت؛ چیزی که امروز دیگر عملی نیست. تعدد مسابقات و سرعت آنها از پیاده کردن اصول مذکور جلوگیری میکند، چنانکه جاناتان ویلسون، مولف انگلیسی در کتابش با عنوان: «وارونه کردن هرم: تاریخ تاکتیک‌های فوتبال» اشاره کرده که حتی آژاکس بزرگ دهه 70 نیز نمی‌توانست از عهده اجرای کامل اصول فوتبال کامل برآید. پزشک آن تیم اجباراً بازیکنان را تحت رژیم آنفتامین‌ها، دردکش‌ها و شل‌کننده‌های عضلانی قرار می‌داد. آژاکس اواسط دهه 90 لوئیس ونگال هم صرفا به لطف بهره‌مندی از بازیکنان جوانی در فاصله سنی 18 تا 22 به این مهم دست یافت.
جلوتر که برویم می‌بینیم بسیاری از بازیکنان دوران اخیر تخصصی بازی می‌کنند و آمادگی نمایش بالاترین قابلیت‌های خود در هر پستی را ندارند، چیزی که تعویض پست های خلق‌الساعه فوتبال کامل طلب میکند. امروزه، چرخه شتابان و در حال تغییر بازیکنان در باشگاه‌ها، مجال کافی نمی‌دهد تا سیستمی در تیم‌ها حکمفرما شود و پا بگیرد، در عوض آژاکس فاصله دهه 70 تا 90 واقعا از درون می‌جوشید و بازیکنان و مربیان از آکادمی باشگاه با هم تحت سیستمی واحد می‌بالیدند. علاوه بر این بازیکنان امروزی می‌دانند که اگر به خوبی در قالب یک پست تخصصی فروبروند خیلی بیشتر می‌ارزند تااینکه بین دو یا سه پست سرگردان باشند.
در فوتبال کامل، هر فرد به مثابه چرخ‌دنده‌ای از یک مکانیزم کارا و بزرگ‌تر است اما فداکاری با فوتبال مدرن سازگاری ندارد. طعنه‌آمیز اینکه یوهان کرویف مغز درون زمین هلند و آژاکس در روزگار باشکوه فوتبال کامل دهه 1970، نخستین ستاره‌ای بود که با عبور از مرز فوتبال به سوی فرهنگ پاپ، ملامت‌ها را بابت فردگرایی‌اش به جان خرید و اگرچه فوتبالیست‌ها کم‌کم راه او را الگو قرار دادند ولی باز هم کرویف یک چهره برجسته ماند که تحلیل شخصی خودش را داشت که دیگران فاقد آن بودند.
در نگاه اول راه و رسم نظام‌مند تازه باب شده AZ به خاطر سبک اکراه‌آمیزش دشمن ابدی مدرسه فوتبال هلند به نظر می‌آید اما بعد که بیشتر عمیق می‌شوید، مقدم بر تفاوت‌ها متوجه شباهت‌هایی می‌شوید.
AZ در روش بازی تازه‌اش با اینکه بر بنیان فوتبال کامل بنا شده اما عقب می‌نشیند و صبر میکند تا رقبایش تا جایی که می‌توانند ساختار تیمی‌شان را کش بدهند و بعد ناگهان به آنها ضربه می‌زند. مهاجمان ماهرشان که مثل برق سریع هستند به شکلی موثر بر مدافعان مستقیم‌شان برتری دارند چنانکه می‌توانند یک عالمه موقعیت پدید آورند.
سیستم ونگال با هدیه کردن فضایی بیشتر برای بداهه‌نوازی در فوتبال، اجازه خلاقیت بیشتری می‌دهد. او در فصلی که گذشت دست‌کم با چهار چیدمان مختلف بازی کرد. هنوز هم تیم‌های او فشاری در حد خفقان بر رقبایشان وارد می‌کنند اما این‌بار بخش اعظم فشار‌ها در نیمه خودی وارد می‌شود تا اینکه به سراسر زمین تسری پیدا کند و بعد وقتی آنها مالکیت توپ را به دست آورند سعی می‌کنند بلافاصله زمین را با سه پاس یا کمتر طی کنند که معمولا به یک پاس تودر برای مهاجمانی که به پشت درها فرار می‌کنند می‌انجامد. به کلام دیگر آنها با شعله‌هایی تیز و کوتاه انفجار ایجاد می‌کنند و بعد خودشان را وقف این می‌کنند که بگذارند حریف کاری را بکند که آنها می‌خواهند.
خبرنگار بخش فوتبال هلند در روزنامه گاردین، «لئاندر شائرلاینک»، که از نزدیک شاهد دیدار آلکمار برابر آیندهوون در یکی از بازی‌های نزدیک به آخر فصل بوده است، چنین توصیفی از «فوتبال کامل 0/2» ونگال دارد: «بزرگ‌ترین آزمون سیستم جدید او می‌توانست در مقابل پی‌اس‌وی دوباره به خود آمده باشد، حداقل برای یک نیمه. بازیکنان AZ هر وقت که پی‌اس‌وی توپ داشت طوری به پر و پای آنها می‌پیچیدند که براحتی مي‌توانستند مالکیت را در نیمه اول مال خود کنند و به دو گل برسند؛ گیل سوورتز ابتدا روی ضربه کرنر استین شارز گل زد و بعد یکی از حملات کلاسیک AZ به پنالتی منجر شد. پس از آنکه سرخیو رومرو با دستان مطمئن خود موقعیتی را دفع کرد، سوورتز توپ برگشتی را برای «موسی دمبله» فرستاد که او هم با یک دریبل کامل یک پاس تودر را برای «دمی دی زیوو» پرداخت و این آخری در محوطه جریمه سرنگون شد و خودش پنالتی را زد که گل نشد و در عوض «مارتن مارتنس» ضربه برگشتی را گل کرد. البته در نیمه دوم AZ با شلختگی مشهودی کاملا عقب نشست و شاهد بود که پی‌اس‌وی چطور دو گل خورده را جبران کرد و هر دو گل را هم «دنی کوئورمانس» بازیکن رانده شده دو فصل پیش ونگال زد. با این وجود باید اعتراف کنم که AZ از نظر ایدئولوژیکی (اگر بتوان چیزی به نام ایدئولوژی فوتبال تعریف کرد) برتری روشنی داشت». دیگر نمی‌توان پای این ادعا نشست که پیشتازی AZ در «اری دیویزیه» حاصل سال بدی است که پی‌اس‌وی، آژاکس و فاینورد داشته‌اند چون آلکمار تا دو هفته پیش که قهرمان شد، پنج ماه بود که نباخته بود و وقتی باخت که دیگر قهرمان شده بود، در حالی که نخستین‌بار در مدت سه ماه بود که آنها یک بازی را نمی‌بردند. ونگال پس از آن مسابقه مقابل پی‌اس‌وی گفت: «من ناراحتم که چرا پیش از بازی روی پی‌اس‌وی بیش از تیم خودم حساب باز کرده بودم. یک‌بار با بارسلونا مقابل والنسیا 3 بر صفر جلو بودیم و آخرش در نوکمپ 4 بر 3 باختیم. این در فوتبال ممکن است. یک مسابقه واقعی بود با یک عالمه مبارزه و در عین حال یک عالمه اشتباه». طبیعی است که ونگال هر دوباری که از بارسا اخراج شد به‌خاطر چربش اشتباهاتش بر مزیت‌هایش بود و شاید بهتر بود که او راهش را با تیمی کم‌توقع مثل آلکمار ادامه می‌داد تا نرخ اشتباهات و انتظارات گلویش را نفشارد. اتفاقاتی که بعید نیست فصل آینده در راه جهانی ساختن «فوتبال کامل 0/2» در آلیانس آرنای مونیخ برایش بیفتد، جایی که یک انقلابی فوتبال، یورگن کلینزمن پیش از او دفن شده است. جهاني سازي «فوتبال کامل 0/2»
ونگال باز شناور و شعله ور
آ.زد. آلکمار در یک فصل رویایی، اری دیویزیه یا همان نسخه هلندی لیگ برتر را فتح کرد ولی آیا می‌توان ادعا کرد تیم عجیب و غریب لوئیس ونگال قهرمان هلند شد، تنها به این خاطر که هر سه قطب پی‌اس‌وی آیندهوون، آژاکس و فاینورد سال بدی را پشت سر گذاشتند؟
هرگز! و اگر دنبال چرایی‌اش هستید این کلمات را دنبال کنید تا به راز بازگشت دوباره ونگال به اوج پی ببرید. مردی که همه اروپا طردش کرده بودند و به خودشیفتگی و ایده‌آل‌گرایی افراطی متهمش می‌کردند، با یک تیم بسیار معمولی به صحنه بازگشته و مدعی است که تیم او ویرایش متکامل‌تری از فوتبال کامل رینوس میشل را به دنیا معرفی کرده است یا اگر به اظهارنظر خودش وفادار بمانیم«0/2 Total Footbal» ، ورژن دوم فوتبال کامل! ریشه فوتبال کامل که بعضی آن را فوتبال همه‌جانبه معنا کرده‌اند به آژاکس اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 بازمی‌گردد و بعد طیف نارنجی با بهره بردن از شناورترین فوتبالی که تا آن روزگار مشاهده شده بود با هدایت رینوس میشل دو بار پیاپی (1974 و 1978) تا یک قدمی فتح جهان رفت و آنقدر محبوب شد که حتی نایب قهرمانی‌هایش ارج و قرب پیدا کردند.
ولی با رشد روزافزون سرعت و مهارت در فوتبال مدرن، فوتبال شناور تا حد زیادی غیرکاربردی به نظر می‌رسید، گرچه فوتبال کامل در زمان خودش بسیار موثر بود چون سرعت و مالکیتی را به بازی تحمیل می‌کرد که تیم بهت‌زده حریف از آن بی‌بهره بود اما حالا دیگر تیم‌ها کند و ایستا نیستند و می‌دانند آسوده رها کردن بازیکنان رقیب با توپ، چه عواقبی در پی دارد.
پرس دیوانه‌وار و خط آفسایدی که بسیار جلو تشکیل می‌شد اصولی بودند که فوتبال کامل در مواقعی که مالکیت توپ را نداشت تجویز می‌کرد تا زمین بازی را کوچک نگاه دارد و هر چه سریع‌تر توپ را بازپس گیرد، آنوقت بود که با به جریان درآوردن دوباره توپ، فوتبال کامل تا می‌توانست به بازی عرض می‌داد و هر لحظه را با اندیشه تجدید و ادامه مالکیت بر توپ و زمین پشت سر می‌گذاشت؛ چیزی که امروز دیگر عملی نیست. تعدد مسابقات و سرعت آنها از پیاده کردن اصول مذکور جلوگیری میکند، چنانکه جاناتان ویلسون، مولف انگلیسی در کتابش با عنوان: «وارونه کردن هرم: تاریخ تاکتیک‌های فوتبال» اشاره کرده که حتی آژاکس بزرگ دهه 70 نیز نمی‌توانست از عهده اجرای کامل اصول فوتبال کامل برآید. پزشک آن تیم اجباراً بازیکنان را تحت رژیم آنفتامین‌ها، دردکش‌ها و شل‌کننده‌های عضلانی قرار می‌داد. آژاکس اواسط دهه 90 لوئیس ونگال هم صرفا به لطف بهره‌مندی از بازیکنان جوانی در فاصله سنی 18 تا 22 به این مهم دست یافت.
جلوتر که برویم می‌بینیم بسیاری از بازیکنان دوران اخیر تخصصی بازی می‌کنند و آمادگی نمایش بالاترین قابلیت‌های خود در هر پستی را ندارند، چیزی که تعویض پست های خلق‌الساعه فوتبال کامل طلب میکند. امروزه، چرخه شتابان و در حال تغییر بازیکنان در باشگاه‌ها، مجال کافی نمی‌دهد تا سیستمی در تیم‌ها حکمفرما شود و پا بگیرد، در عوض آژاکس فاصله دهه 70 تا 90 واقعا از درون می‌جوشید و بازیکنان و مربیان از آکادمی باشگاه با هم تحت سیستمی واحد می‌بالیدند. علاوه بر این بازیکنان امروزی می‌دانند که اگر به خوبی در قالب یک پست تخصصی فروبروند خیلی بیشتر می‌ارزند تااینکه بین دو یا سه پست سرگردان باشند.
در فوتبال کامل، هر فرد به مثابه چرخ‌دنده‌ای از یک مکانیزم کارا و بزرگ‌تر است اما فداکاری با فوتبال مدرن سازگاری ندارد. طعنه‌آمیز اینکه یوهان کرویف مغز درون زمین هلند و آژاکس در روزگار باشکوه فوتبال کامل دهه 1970، نخستین ستاره‌ای بود که با عبور از مرز فوتبال به سوی فرهنگ پاپ، ملامت‌ها را بابت فردگرایی‌اش به جان خرید و اگرچه فوتبالیست‌ها کم‌کم راه او را الگو قرار دادند ولی باز هم کرویف یک چهره برجسته ماند که تحلیل شخصی خودش را داشت که دیگران فاقد آن بودند.
در نگاه اول راه و رسم نظام‌مند تازه باب شده AZ به خاطر سبک اکراه‌آمیزش دشمن ابدی مدرسه فوتبال هلند به نظر می‌آید اما بعد که بیشتر عمیق می‌شوید، مقدم بر تفاوت‌ها متوجه شباهت‌هایی می‌شوید.
AZ در روش بازی تازه‌اش با اینکه بر بنیان فوتبال کامل بنا شده اما عقب می‌نشیند و صبر میکند تا رقبایش تا جایی که می‌توانند ساختار تیمی‌شان را کش بدهند و بعد ناگهان به آنها ضربه می‌زند. مهاجمان ماهرشان که مثل برق سریع هستند به شکلی موثر بر مدافعان مستقیم‌شان برتری دارند چنانکه می‌توانند یک عالمه موقعیت پدید آورند.
سیستم ونگال با هدیه کردن فضایی بیشتر برای بداهه‌نوازی در فوتبال، اجازه خلاقیت بیشتری می‌دهد. او در فصلی که گذشت دست‌کم با چهار چیدمان مختلف بازی کرد. هنوز هم تیم‌های او فشاری در حد خفقان بر رقبایشان وارد می‌کنند اما این‌بار بخش اعظم فشار‌ها در نیمه خودی وارد می‌شود تا اینکه به سراسر زمین تسری پیدا کند و بعد وقتی آنها مالکیت توپ را به دست آورند سعی می‌کنند بلافاصله زمین را با سه پاس یا کمتر طی کنند که معمولا به یک پاس تودر برای مهاجمانی که به پشت درها فرار می‌کنند می‌انجامد. به کلام دیگر آنها با شعله‌هایی تیز و کوتاه انفجار ایجاد می‌کنند و بعد خودشان را وقف این می‌کنند که بگذارند حریف کاری را بکند که آنها می‌خواهند.
خبرنگار بخش فوتبال هلند در روزنامه گاردین، «لئاندر شائرلاینک»، که از نزدیک شاهد دیدار آلکمار برابر آیندهوون در یکی از بازی‌های نزدیک به آخر فصل بوده است، چنین توصیفی از «فوتبال کامل 0/2» ونگال دارد: «بزرگ‌ترین آزمون سیستم جدید او می‌توانست در مقابل پی‌اس‌وی دوباره به خود آمده باشد، حداقل برای یک نیمه. بازیکنان AZ هر وقت که پی‌اس‌وی توپ داشت طوری به پر و پای آنها می‌پیچیدند که براحتی مي‌توانستند مالکیت را در نیمه اول مال خود کنند و به دو گل برسند؛ گیل سوورتز ابتدا روی ضربه کرنر استین شارز گل زد و بعد یکی از حملات کلاسیک AZ به پنالتی منجر شد. پس از آنکه سرخیو رومرو با دستان مطمئن خود موقعیتی را دفع کرد، سوورتز توپ برگشتی را برای «موسی دمبله» فرستاد که او هم با یک دریبل کامل یک پاس تودر را برای «دمی دی زیوو» پرداخت و این آخری در محوطه جریمه سرنگون شد و خودش پنالتی را زد که گل نشد و در عوض «مارتن مارتنس» ضربه برگشتی را گل کرد. البته در نیمه دوم AZ با شلختگی مشهودی کاملا عقب نشست و شاهد بود که پی‌اس‌وی چطور دو گل خورده را جبران کرد و هر دو گل را هم «دنی کوئورمانس» بازیکن رانده شده دو فصل پیش ونگال زد. با این وجود باید اعتراف کنم که AZ از نظر ایدئولوژیکی (اگر بتوان چیزی به نام ایدئولوژی فوتبال تعریف کرد) برتری روشنی داشت». دیگر نمی‌توان پای این ادعا نشست که پیشتازی AZ در «اری دیویزیه» حاصل سال بدی است که پی‌اس‌وی، آژاکس و فاینورد داشته‌اند چون آلکمار تا دو هفته پیش که قهرمان شد، پنج ماه بود که نباخته بود و وقتی باخت که دیگر قهرمان شده بود، در حالی که نخستین‌بار در مدت سه ماه بود که آنها یک بازی را نمی‌بردند. ونگال پس از آن مسابقه مقابل پی‌اس‌وی گفت: «من ناراحتم که چرا پیش از بازی روی پی‌اس‌وی بیش از تیم خودم حساب باز کرده بودم. یک‌بار با بارسلونا مقابل والنسیا 3 بر صفر جلو بودیم و آخرش در نوکمپ 4 بر 3 باختیم. این در فوتبال ممکن است. یک مسابقه واقعی بود با یک عالمه مبارزه و در عین حال یک عالمه اشتباه». طبیعی است که ونگال هر دوباری که از بارسا اخراج شد به‌خاطر چربش اشتباهاتش بر مزیت‌هایش بود و شاید بهتر بود که او راهش را با تیمی کم‌توقع مثل آلکمار ادامه می‌داد تا نرخ اشتباهات و انتظارات گلویش را نفشارد. اتفاقاتی که بعید نیست فصل آینده در راه جهانی ساختن «فوتبال کامل 0/2» در آلیانس آرنای مونیخ برایش بیفتد، جایی که یک انقلابی فوتبال، یورگن کلینزمن پیش از او دفن شده است. ارسال نظر
پربیننده