نور مریم الزین*: اقدام آل‌خلیفه در سلب تابعیت از شیخ عیسی قاسم، روحانی برجسته این کشور با تحریک سعودی نشان می‌دهد عربستان بازی لبه پرتگاه را پیش گرفته و به دنبال تشدید فتنه‌انگیزی در بحرین بوده و در را به روی هرگونه حل و فصل مسالمت‌آمیز بسته است. آیا آل‌سعود بازی لبه پرتگاه را در پیش گرفته است؟ این سوال نه به دلیل ناکام ماندن گفت‌وگوهای یمن و نه تشدید بحران‌آفرینی ریاض در سوریه، بلکه حضور آن در بحرین و سوق دادن این کشور به سمت فتنه‌ای خونین است. شیخ علی سلمان، دبیر کل جمعیت الوفاق بحرین پیش از دستگیری در تاریخ 28 دسامبر 2014 در یکی از سخنرانی‌های خود گفت: تعرض به آیت‌الله قاسم تصویر کنونی و آینده بحرین را تغییر خواهد داد و ملت بحرین قادر است معادله کنونی را زیر و رو کند. سلمان در آن زمان دستگیری خود را پیش‌بینی و در سخنرانی‌های متعدد به این موضوع اشاره کرد اما تعرض به آیت‌الله قاسم در محاسبات او نبود، زیرا او یک مرجع دینی سرشناس در کشور است. به هر حال نظام حاکم بحرین در برخورد با مخالفان با خواست و انگیزه سعودی پا را از خط قرمزها فراتر گذاشت و فقط به سلب تابعیت آیت‌الله قاسم اکتفا نکرد، بلکه به او دستور داده است کشور را فورا ترک کند. این شدت برخورد سران بحرین ابعاد مختلفی دارد و در درجه نخست نظام سعودی که از زمان اشغال خاک بحرین از سوی نیروهای نظامی‌اش در سال 2011 به حاکم عملی این کشور تبدیل شده است در نظر دارد با این اقدام که پس از دستگیری شیخ علی سلمان و منحل کردن جمعیت الوفاق صورت گرفته است، به زعم خود ضربه‌ای کاری به انتفاضه مسالمت‌آمیز وارد کند. نکته قابل توجه اینکه این اقدام بر به حاشیه راندن حامیان فعالیت سیاسی و کسانی متمرکز است که ضامن جلوگیری از سوق یافتن انتفاضه به سمت گزینه خشونت‌آمیز هستند. علاوه براین نمی‌توان اوضاع جاری در منامه را از اقدامات سران سعودی در عربستان جدا دانست؛ اقداماتی سرکوبگرانه که در گردن زدن یا هر اقدم دیگر علیه مخالفان نمود یافته است که نمونه آن اعدام شیخ نمرالنمر در آغاز سال جاری میلادی و سپس دستگیری الشیخ حسن الراضی بود.
پیام‌های آل‌سعود از فتنه‌انگیزی در بحرین
در سطح خارجی نیز باید گفت نظام آل‌سعود در حال ارسال پیام به نزدیک‌ترین و دورترین نقاط و پیش از همه ایران است و سلب تابعیت از شیخ عیسی قاسم نیز نشان می‌دهد آل‌سعود هیچ دری را برای حل و فصل هیچ یک از موضوعات پرتنش منطقه باز نمی‌کند، بلکه برعکس به دنبال شدت بخشیدن به این تنش‌ها حتی در قالب کاملا مذهبی است. اکنون بار دیگر تجربه مواضع 9 ماه پیش عربستان پس از حادثه منا در حال تکرار است به این معنی که عربستان در آن زمان به جای اعتراف به اشتباه و تلاش برای حل و فصل آن حمله شدیدی را علیه ایران آغاز کرد. نظام حاکم عربستان پیش از یمن در سوریه نیز با هرگونه حل و فصل سیاسی عاقلانه مخالفت کرد حال آنکه در عراق نیز ترجیح می‌دهد داعش در غرب این کشور حضور داشته باشد اما دشمنان عربستان آن را آزاد نکنند. در این میان یکی از روشن‌ترین مواضعی که در محکومیت سلب تابعیت شیخ قاسم و اعلام همبستگی با او اتخاذ شد، اظهارات سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران ایران است. اظهارات و موضع‌گیری سردار سلیمانی به نوبه خود حامل پیام‌های متعدد و روشنی است، زیرا وی تاکید کرد اهانت به شیخ قاسم آغاز انتفاضه خونین خواهد بود و مسؤولیت آن بر عهده کسانی است که سلطه‌جویی حاکمان بحرین را قانونی جلوه می‌دهند. در این میان وزارت کشور بحرین شیخ عیسی قاسم را به «سوءاستفاده» از سخنرانی مذهبی «به نفع منافع خارجی» و تشویق به «طایفه‌گرایی و خشونت» متهم کرد که این موضع در چارچوب حمله شدید نظام آل‌خلیفه و محاکمه سختگیرانه علیه روحانیون و در راس آنان شیخ عیسی قاسم است. با توجه به اینکه نظام آل‌خلیفه در چند روز گذشته شیخ عیسی قاسم را در تنگنا قرار داده و اقامه نماز جمعه در مسجد امام الصادق در منطقه «الدراز» را برای ایشان ممنوع اعلام کرده بود، اتخاذ اقدامی علیه او پیش‌بینی می‌شد اما نه با این شدت. در این میان باید گفت سران بحرین محاسبات خاص خود را دارند و البته برخی عوامل موجب نهایی شدن تصمیم آنان علیه شیخ عیسی قاسم شد از جمله اینکه ایشان مخالفت کامل خود را با تصمیم دولت مبنی بر ممنوعیت جمع آوری خمس اعلام کرد و از آمادگی کامل برای رویارویی با دولت خبر داد.
*ستون نویس روزنامه الاخبار