عرضه سوهان قم در بسته‌بندی‌های چینی و ترکیه‌ای و ضعف صنعت بسته‌بندی در قم موضوعی بود که در جلسه این هفته بنیاد قم‌پژوهی مورد توجه قرار گرفت. سال ۱۲۸۵ هجری وقتی قرار بود صحن عتیق حرم مطهر حضرت معصومه(س) افتتاح شود، بزرگ خاندان قاجار از قم به تهران رفت و تحفه‌ای برای پادشاه وقت برد. آن تحفه که آن روزها در دکان‌های اطراف می‌شد سراغش را گرفت، حلوایی شیرین و مقوی بود که مورد پسند پادشاه قاجار قرار گرفت و پس از آن کارگاه‌هایی مستقل را برای این حلوا که بعدها به شیرینی سفتی تبدیل شد، راه‌اندازی کردند. اینها بخشی از شرحی است که درباره پیشینه سوهان قم در جلسه بنیاد قم‌پژوهی با حضور رئیس و نایب‌رئیس اتحادیه سوهان قم مطرح شد. امیر پوریزدی، رئیس اتحادیه سوهان قم در این جلسه که شامگاه سه‌شنبه در بنیاد قم‌پژوهی برگزار شد، با اشاره به اینکه قدمت سوهان در اسناد تاریخی به یک قرن گذشته و زمان افتتاح صحن عتیق بازمی‌گردد، گفت: شاهد تاریخی نداریم که سوهان در گذشته دورتر نیز در قم طبخ می‌شده است. وی با اشاره به اینکه تاریخ‌شناسان رد پای سوهان قم را در هند و پاکستان دیرین یافته‌اند، ابراز داشت: گفته می‌شود ایرانی‌ها این شیرینی را از این افراد آموخته‌اند. رئیس اتحادیه سوهان قم افزود: در گذشته سوهان قم جایگاهی بسیار بهتر از امروز داشت و اکثر زائران در بازگشت از شهر قم این کالا را خریداری می‌کردند اما در سال‌های گذشته به این صنعت توجه کافی نشده است.
آغاز نگاه صادراتی به سوهان
وی با اشاره به آغاز نگاه صادراتی به عرضه و تولید سوهان در قم ادامه داد: خوشه سوهان به منظور ساماندهی امور مربوط به تجارت خارجی راه‌اندازی شده است و اولین همایش صنعت سوهان هم در قم برگزار شد. پوریزدی با بیان اینکه ما می‌خواهیم سوهان قم را جهانی کنیم، افزود: در این مسیر تحقیقات و مطالعاتی در خوشه سوهان و اتحادیه آغاز شده است. نایب‌رئیس اتحادیه سوهان استان قم هم به سوال یکی از قم‌پژوهان درباره ثبت شدن سوهان به نام زرند اشاره کرد و گفت: ثبت شدن این سوهان در حد حرف است اما در حال پیگیری برای ثبت جغرافیایی سوهان قم هستیم. احداث موزه سوهان یکی دیگر از اقداماتی است که اتحادیه سوهان قم در نظر دارد با همکاری اداره کل میراث فرهنگی و استانداری قم انجام دهد. در این موزه دستگاه‌های قدیمی ساخت سوهان که مردم قم از آن استفاده می‌کرده‌اند به نمایش درخواهد آمد.
نامگذاری یک خیابان به نام سوهان
اصغر جهانگیری با اشاره به اینکه سوهان برند شهر قم و نخستین سوغات آن است، گفت: از شهرداری تقاضا داریم یک خیابان یا میدان را به نام سوهان نامگذاری کند که این البته تقاضای زیادی نیست. وی با اشاره به اینکه سوهان یک شیرینی مقوی و سنتی است، ادامه داد: مواد اولیه این محصول جوانه گندم، آرد، زعفران، شکر، هل، پسته و... است و تنها مواد غیرارگانیکی که ممکن است در آن به کار رود برخی رنگ‌ها و افزودنی‌های شیمیایی است که اتحادیه بشدت با آن مقابله می‌کند. نایب‌رئیس اتحادیه سوهان استان قم افزود: اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها سوهان را نمی‌پسندند چرا که سوهان ۵۰ درصد از کره یا روغن ساخته شده و در این کشورها به کالری مواد غذایی اهمیت فراوان داده می‌شود. با این حال به گفته وی، این شیرینی مناسب پسند غذایی مردم منطقه و عرب‌های حاشیه خلیج‌فارس است و بازارهای خوب صادراتی در این کشورها برای آن وجود دارد. وی به شناور شدن نرخ سوهان در سال‌های گذشته اشاره کرد و گفت: این موضوع موجب تقویت رقابت شده و به همین خاطر در سال‌های اخیر مرتب شاهد بهتر شدن کیفیت سوهان بوده‌ایم.
فعالیت ۳۰ برند معتبر
جهانگیری افزود: در گذشته فقط 2 یا 3 برند معتبر سوهان داشتیم اما امروز حداقل ۳۰ برند معتبر و باکیفیت در این زمینه فعالیت می‌کنند که هر کدام حرفی برای گفتن دارند. وی به اهمیت بسته‌بندی در محصولات صادراتی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر تولیدکنندگان ما بهترین بسته‌بندی‌ها را استفاده می‌کنند که البته از کشورهای ترکیه و چین تأمین می‌شود. نایب‌رئیس اتحادیه سوهان استان قم به تصاویر قدیمی سوهان اشاره کرد و اظهار داشت: درگذشته بسته‌بندی‌های بسیار شکیلی در داخل کشور برای سوهان تهیه می‌شد اما امروز در این عرصه نیاز به کشورهایی از قبیل ترکیه و چین داریم. وی با اشاره به سرطان‌زا بودن استفاده از رنگ‌های شیمیایی در سوهان ادامه داد: این مشکل فقط در کارگاه‌های غیرمجاز و زیرزمینی سوهان وجود دارد که اداره اماکن و مرکز بهداشت به کمک اتحادیه با آنها برخورد می‌کنند. به گفته جهانگیری، این صنعت در قم موجب اشتغال ۶ هزار نفر به طور مستقیم و ۱۵ هزار نفر به طور غیرمستقیم شده است.
لزوم رعایت استانداردهای جهانی
محمد فقیهی، مدیرکل سابق بازرگانی استان قم هم در این جلسه با اشاره به اینکه شاخصه‌های اقتصادی استان قم در فرش ابریشم، فندق و سوهان خلاصه می‌شود، ابراز داشت: تا 40 سال پیش سوهان به صورت کاملاً سنتی تولید می‌شد تا اینکه تراشکاری به نام آقای خازنی یک همزن برقی برای تولید مواد اولیه ساخت که از آن پس این محصول نیمه‌صنعتی تولید می‌شود. وی قلق اصلی برای ترد و باکیفیت شدن سوهان را مشت‌زنی‌هایی می‌داند که سوهان‌پزها با دست انجام می‌دهند. مدیرکل سابق بازرگانی استان قم در پاسخ به جهانگیری که سوهان را بدون اقبال برای کشورهای اروپایی و آمریکایی دانست، گفت: در نمایشگاه مونیخ سوهان را در محل پختیم و به عنوان یک شیرینی که منبع ویتامین‌های گروه B و پروتئین است و خواصی مانند ضدافسردگی و شادی‌آور دارد، روی آن تبلیغ کردیم که مردم برای خرید آن صف کشیده بودند. وی صادرات سوهان را منوط به رعایت استانداردهای جهانی در طبخ آن و تلاش برای اخذ گواهینامه‌های معتبر استاندارد جهانی دانست که تاکنون در قم پیگیری نشده است.
بی‌توجهی به مواریث فرهنگی و ظرفیت‌های اقتصادی
سیدمحسن محسنی، یکی از قم‌پژوهان هم در این جلسه ضمن گلایه از کم‌توجهی به میراث‌ها و نشانه‌های شهر قم ابراز داشت: سوهان از زمان قاجار سوغات استان قم بوده و باید دید چه علت روانشناسانه، جامعه‌شناسانه و اقتصادی و... وجود دارد که هنوز این سوغات ثبت نشده است. وی افزود: آنقدر بی‌همت هستیم که نتوانسته‌ایم سوهان را به عنوان یک شیرینی مقوی و خوشمزه در کشورهای منطقه به مردم معرفی کرده و اقتصاد استان را از این طریق بهبود ببخشیم. وی از اعضای هیات مدیره اتحادیه سوهان خواست روی اسناد قدیمی تولید و توزیع سوهان در قم کار کنند و با گردآوری این اسناد، کاری ماندگار برای آیندگان انجام دهند.