BRT؛ دردسر بزرگ تاکسی‌ها

اوضاع نابسامان تاکسی‌ها در شهر تهران از چشم هیچ‌یک از شهروندان پوشیده نیست. تاکسی‌هایی که هر روز رنگ عوض می‌کنند، اختلاف سلیقه مدیران را به چشم می‌‌آورد و دعوای همیشگی مسافر و راننده این اختلاف را آشکارتر می‌سازد. در این شرایط مدیرعامل سازمان تاکسیرانی، مجموعه تحت مدیریتش را در شرایط پیش آمده چندان موثر نمی‌داند و معتقد است، تا مشکلات صنفی رانندگان تاکسی برطرف نشود، مشکلات این سیستم به قوت خود باقی است. این حرف در شرایطی مطرح می‌شود که به گفته دبیرکل جامعه دارندگان و رانندگان تاکسی استان تهران، هر روز به مشکلات رانندگان افزوده می‌شود. شهروندانی که حتی یک‌بار هم با تاکسی سفر کرده باشند شاهد بگو- مگو و درگیری‌های کوچک و بزرگ میان مسافر و راننده تاکسی هستند. تعیین مسیر، کرایه، دربستی‌و... دلایل این اختلافات است. در این میان مرز باریکی وجود دارد که باید این مرز جایی قرار گیرد تا نه حق راننده ضایع شود و نه مسافر. این موضوع زمانی که لایحه تعیین کرایه تاکسی از شهرداری‌ تهران به شورای شهر می‌آید، آشکار می‌شود. هر سال لایحه شهرداری در این‌باره در کمیسیون عمران سر و صدای زیادی به پا می‌کند و بخش زیادی از افزایش نرخ همان‌‌جا حذف شده و بخش دیگری در صحن علنی شکسته می‌شود. امسال اوضاع قدری متفاوت‌تر مطرح شد به طوری که فرمانداری پس از افزایش 5/12 درصدی نرخ کرایه تاکسی‌ها مخالفت خود را نه‌تنها با این میزان افزایش بلکه با هرگونه افزایش کرایه تاکسی در شهر تهران اعلام کرد، چراکه معتقد بود، تا زمانی که بر طرح حامل‌های سوخت افزوده نشود نباید کرایه‌ها افزایش یابد. هر بار بحث راننده و مسافر به میان می‌آید نگاهي متعادل در این زمینه وجود ندارد چون عده‌ای بشدت از مواضع رانندگان حمایت کرده و گروهی دیگر مدافع حقوق شهروندان می‌شوند. علی‌حسین غلامی، دبیرکل جامعه دارندگان و رانندگان تاکسی استان تهران موضوعاتی را مطرح می‌کند که همیشه از دید مسؤولان پنهان مانده و بسیار فراتر از بحث کرایه، لوازم یدکی و دربستی است. غلامی به «وطن‌امروز»‌می‌گوید:‌ «به استناد ماده (3) شورای انقلاب مورخ 28 خرداد 1359 از این تاریخ شهرداری می‌تواند در سیستم حمل و نقل درون‌شهری نظارت کند نه دخالت، اما سازمان تاکسیرانی بیش از آنکه نقش نظارتی داشته باشد، نقش دخالتی دارد». حسین تیموری کرمانی، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی ضعف نظارت سازمان تحت مدیریتش را می‌پذیرد و می‌گوید:«چون 49‌نهاد و ارگان به تاکسیرانی دستور می‌دهند توان و انرژی ما که باید صرف نظارت شود، در رایزنی‌ها، جلسات و مذاکرات هزینه می‌شود». بحث نظارت بر تاکسی‌ها یکی از شدید‌ترین انتقادات اعضای شورای شهر به مجموعه شهرداری تهران بوده است. بارها کمیسیون عمران در این‌باره از تاکسیرانی پاسخ خواسته ولی همواره تیموری موضع سکوت پیش می‌گیرد. او در این‌باره به «وطن‌امروز» می‌گوید: «روزانه 5/4 میلیون مسافر با تاکسی رفت و آمد می‌کنند. اگر کمتر از نیم درصد این افراد، از رانندگان تاکسی ناراضی باشند، با 2/2 میلیون نفر شاکی روبه‌رو هستیم و اگر کمتر از نیم درصد این افراد هم شکایت خود را پیگیری کنند، روزی 112 شاکی سرسخت داریم که جمع آنها در سال آمار قابل توجهی است». تیموری اضافه می‌کند: «موضوع دیگری که در این میان مطرح است، قشری هستند که از تاکسی استفاده می‌کنند. 70درصد مسافران تاکسی تحصیلات بالای دیپلم دارند و از حقوق خود باخبرند». او این آمارها را که برای پاسخگویی به شورای شهر مطرح کرده است در پاسخ به انتقادات ما مطرح می‌کند اما دبیرکل جامعه تاکسیداران معتقد است، نظارت‌ درست در شرایطی می‌تواند صورت گیرد که راننده تاکسی از حداقل حقوق صنفی برخوردار باشد. او ابهامی که 30 سال است خود و هم‌صنفانش با آن روبه‌رو هستند را بر زبان می‌آورد: «پس از گذشت ده‌ها سال هنوز معلوم نشده است، رانندگی تاکسی شغل است یا صنف. شورای انقلاب در تاریخ 28 خرداد 1359 ما را به عنوان صنف خاص معرفی کرد و این در حالی است که از رانندگان تاکسی مالیات به مشاغل آزاد می‌گیرند. می‌گوییم، حالا که مالیات به مشاغل آزاد از ما گرفته می‌شود باید زیر نظر قانون نظام صنفی انجام وظیفه کنیم و این قانون اعلام می‌کند، هر صنف باید دارای اتحادیه صنف خودش باشد پس به چه دلیل اتحادیه تاکسیدار‌های تهران را منحل کردند؟!» با انحلال‌ اتحادیه تاکسیدارها، جامعه دارندگان و رانندگان تاکسی جانشین شد ولی مجالی برای پیگیری حقوق صنفی تاکسیدار‌ها نیافته است اما در این مجال اندک آنها توانسته‌اند مالیات 500 هزار تومانی تمام رانندگان تاکسی را حذف کنند.غلامی در این‌‌باره می‌گوید: «این اتفاق هم با همکاری رئیس‌جمهور محقق شد. چند‌بار با مسؤولان نامه‌نگاری کردیم اما به نتیجه‌ای نرسیدیم که در نهایت آقای احمدی‌نژاد شخصا پاسخ نامه ما را دادند و یکی از مشکلات این صنف حل شد كه از ایشان تشکر می‌کنم». رانندگان تاکسی دغدغه‌های زیادی دارند که گهگاه وقتی روی صندلی عقب تکیه زده‌ایم سر درد دل آنها باز شده و رو به آینه آنها را با عصبانیت بر زبان می‌آورند ولی بعید است مسافری انتهای درد‌دل‌های راننده‌ای را شنیده باشد. مسیر‌ها کوتاه است و مشکلات تاکسیران‌ها طولانی. این رانندگان که ما درد دل آنها را می‌شنویم جزو خوش‌شانس‌ها هستند. تیموری در این‌باره می‌گوید، بسیاری از طرح‌های غیرکارشناسی در این حوزه بیکاری رانندگان را به دنبال داشته است: «الان چهار هزار نفر برای نوسازی تاکسی خود در نوبت هستند. اینگونه اختلاف‌نظر‌ها و موازی‌کاری‌ها که یکباره به اجرا درمی‌آید مشکلات زیادی را مثل بیکاری ایجاد می‌کند و ما هم نمی‌توانیم پاسخگوی رانندگان باشیم». تیموری آماری از بیکاری رانندگان تاکسی اعلام نمی‌کند، ولی می‌گوید: «هر روز به این آمار افزوده می‌شود». هنگامی که این بحث به میان آمد تیموری ماجرای راننده‌ای را تعریف می‌کند که به علت بیماری و بیکاری در شرایط وخیمی قرار گرفته بود. او اتومبیلش را در طرح نوسازی ناوگان تاکسیرانی مدت‌ها از دست داده بود. مدیرعامل سازمان تاکسیرانی گفت: «هنگامی که ما توانستیم مشکل او را حل کنیم، به رحمت خدا رفته بود». تیموری این را تعریف کرد تا بگوید: «تا مشکلات رانندگان تاکسی حل نشود، مشکلات تاکسیرانی حل شدنی نیست». او اعتقاد دارد، رانندگان تاکسی «گنجشک روزی» هستند و درآمد روزانه خود را صرف مخارج همان روز می‌کنند، بنابراین بیکاری و بحران‌های کاری برای این قشر خطرناک است. غلامی از ون‌ها گلایه دارد و می‌گوید: «امکان مانور تاکسی‌ها با ورود ون‌ها محدود شده است». او از تاکسی‌های خصوصی و ساماندهی شده هم شاکی است چون بیشتر تخلفات را رانندگان این تاکسی‌ها مرتکب می‌شوند. غلامی انتقاد از مسافربران شخصی و ون‌ها را تا جایی پیش می‌برد که می‌گوید: «آنها تاکسی نیستند و در جامعه ما جایی ندارند». جالب اینکه تیموری هم ون‌ها را تاکسی نمی‌داند و با آمار اعلام می‌کند، بیشتر تخلفات از سوی رانندگان خودرو‌های ساماندهی شده سر می‌زند. چرا؟ پاسخ مدیرعامل تاکسیرانی را بخوانید: «خودروهای ساماندهی شده به ما تحمیل شدند و چون بدون ضابطه به سیستم تاکسیرانی آمدند و از فیلتر‌های لازم عبور نکردند، دست به انواع تخلفات می‌زنند». دبیرکل جامعه تاکسیداران به موارد زیادی اشاره می‌کند و با زیر‌ و رو کردن کیف بزرگی پر از نامه‌ها، اسناد و اوراق یکی-‌یکی آنها را به زبان می‌آورد: «پس از ساخت B.R.T دردسر‌های صنف ما بیشتر شد و در ترافیک ماندیم. مسؤولان شهرداری عقیده دارند با ساخت B.R.T حمل و نقل عمومی را سرعت بخشیده‌اند. در ترافیک ماندن اتومبیل‌های شخصی كه برای‌شان اهمیتی ندارد، اما تاکسی را نيز فراموش کرده‌اند. تاکسی اتومبیل شخصی نیست ولی شرایطی را ایجاد کرده‌اند که ما هم میان اتومبیل‌های شخصی در ترافیک می‌مانیم». غلامی می‌گوید: «هر سال بحث افزایش میزان کرایه است ولی افزایش کرایه دردی را از راننده تاکسی دوا نمی‌کند و اگر به فکر رفاه ما هستند باید کاری کنند که در حمل و نقل مسافر کمتر در ترافیک بمانیم. این اتفاق نه‌تنها رفاه ما بلکه آسودگی مسافر را هم به دنبال دارد». آمارها نشان می‌دهد، در کلانشهر‌های کشور‌های بزرگ دنیا 3/1 درصد جابه‌جایی با تاکسی صورت می‌گیرد و این در حالی است که در تهران این آمار به 21درصد رسیده است. تاکسی که در دنیا وسیله نقلیه‌ای لوکس است در تهران مثل یک مینی‌بوس عمل می‌کند و تا تغییر نکردن این تعریف از تاکسی مشکلات صنفی رانندگان و دردسر‌های مسافران، «حل‌شدنی نیست».