می‌گویند ژانر وحشت در ایران مهجور است و چرا فیلمسازان ایرانی کمتر فیلم ترسناک می‌سازند یا اینکه چندان علاقه‌ای به ساخت چنین فیلم‌هایی ندارند یا اینکه چرا همیشه فیلم‌های ترسناک را باید در سینمای هالیوود خلاصه کرد و از این قبیل بحث‌ها سال‌هاست درباره ساخت فیلم‌های ترسناک در سینمای ایران مطرح بوده است.
با دیدن فیلم کلبه می‌توان بیشتر به این مشکل ریشه‌دار سینمای ایران پی برد؛ موقعی که به تماشای این فیلم می‌نشینید و نه‌تنها حتی یکبار هم نمی‌ترسید که بیشتر خنده‌تان می‌گیرد. از بازی‌های بد، کارگردانی بد و هزار چیز بد و ضعیف که در این فیلم وجود دارد، بیشتر به این نتیجه می‌رسید که در سینمای ایران ژانر وحشت معنایی ندارد و می‌توان از فیلم‌های مثلاً ترسناک این سینما برای خندیدن استفاده کرد! حتی حضور بازیگرانی چون کامبیز دیرباز و جمشید هاشم‌پور هم نمی‌تواند مانع خندیدن و قهقهه شما به گاف‌های فیلم «کلبه» شود. کامبیز دیرباز با انتخاب‌هایی که در چند سال اخیر داشته، ثابت کرده است فیلم «دوئل» برایش یک اتفاق خوب بود و متأسفانه آن‌طور که باید قدر خود را نمی‌داند و در هر فیلمی بازی می‌کند؛ از سریال‌های بی‌کیفیت گرفته تا تله فیلم‌های درجه چندم و البته در سینما هم شاهکارهایی مثل «کلبه»! ولی درباره بازیگر بزرگی چون جمشید هاشم‌پور که بیش از یک‌دهه است بسیار گزیده‌کار شده و در آثار درخشان و بسیار خوبی هم حضور داشته است، بازی در چنین فیلمی موجب تأسف می‌شود.
سوای از این، کلبه واقعاً فیلمی نیست که بتوان نقدی بر آن نوشت. این موضوع که چرا ژانر وحشت در سینمای ایران نتوانسته موفق عمل کند و در کل در این ژانر فیلم ساختن برای فیلمسازان ما تا این اندازه مشکل است خود سوالی اساسی است که نیاز به بررسی دارد. فریدون جیرانی به عنوان نویسنده و محقق تحقیقات زیادی در زمینه فیلم‌های در ژانر وحشت انجام داده است و همین علایقش به ساخت فیلم در ژانر وحشت موجب شد زمانی هم که به‌عنوان یک فیلمساز مشغول به کار شد بیشتر به سمت ژانر وحشت گرایش پیدا کند. نتیجه این شد که در فیلم «پارک وی» شاهد ملغمه‌ای از تعداد زیادی سکانس‌های فیلم‌های معروف ترسناک ایرانی و غربی بودیم. از صحنه معروفی که جک تورنس با تبر می‌خواهد همسر و پسرش را در فیلم «درخشش» به قتل برساند و تا صحنه کوبیدن چاقو در فیلم مرحوم خاچیکیان همگی جمع شدند و فیلم پارک وی را به وجود آوردند. هر چند در مقایسه با بسیاری از فیلم‌هایی که در این ژانر ساخته می‌شود پارک وی از حیث جلوه‌های ویژه کار بهتری به شمار می‌رفت اما باز هم یک فیلم ترسناک تمام‌عیار نبود که به ساختش در سینمای ایران بتوان افتخار کرد و از سوی منتقدان هم با دید چندان مثبتی دنبال نشد.
درباره فیلم‌های ژانر وحشت اگر بیشتر به عقب برگردیم به فیلمی چون «شب بیست و نهم» برمی‌خوریم که با توجه به شرایط امروز بیش از گذشته به این فیلم به اصطلاح ترسناک با دید انتقادی خواهیم نگریست؛ فیلمی که در زمان خود بسیار فروش داشت و بسیاری در آن زمان آن را فیلمی ترسناک می‌دانستند.
دیگر فیلم ژانر وحشت که در چند سال اخیر توانست پرفروش هم باشد، فیلم «خوابگاه دختران» بود که بیش از اینکه در ژانر وحشت بودن به فروش آن کمک کند، حضور بازیگرانی چون مجید صالحی و باران کوثری در این‌باره موثر بود و جالب‌تر اینکه شوخی‌های مجید صالحی عامل مهمی در فروش یک فیلم از ژانر وحشت بود که در نوع خودش جالب توجه بود، بنابراین چنین فیلمی را نمی‌توان چندان در ژانر فیلم‌های ترسناک دانست.
اما در کنار این آثار ضعیف گاهی هم نقاط امیدی پیدا می‌شود و فیلم «حریم» یکی از نقاط امید در این ژانر فقیر در سینمای ایران است که اتفاقا در حال حاضر نیز در حال اکران است. با مقایسه‌ای میان 2 فیلم «حریم» و «کلبه» که تقریبا اکرانشان همزمان بوده است، می‌توان به این نتیجه رسید که 2 کارگردان با سابقه‌ای متفاوت چطور می‌توانند در یک ژانر دو اثر بسیار متفاوت خلق کنند؛ 2 اثری که یکی می‌تواند سرآغاز خیلی چیزها باشد و دیگری بسیار ناامید کننده است. رضا خطیبی کارگردانی است که سینما را در خارج از ایران آموخته و بخوبی در ژانر بودن یک فیلم برایش توجیه شده است به طوری که با امکانات محدودتر هم می‌تواند با استفاده از خلاقیت و نوآوری‌های خود این مسائل را جبران کند، به طور مثال این کارگردان در فیلم حریم برای خلق صحنه‌های ترسناک کمتر به جلوه‌های ویژه اتکا کرده و بیشتر با استفاده از قاب‌بندی و حرکت دوربین سعی در خلق موقعیت‌های ترسناک داشته است.
در مقابل، کارگردان فیلم کلبه با سابقه‌ای از تلویزیون پا به سینما گذاشته است. در تلویزیون همان فیلم‌های ساده خانوادگی آنقدر مشکلات فنی و ... دارد چه برسد به اینکه قرار باشد فیلمی مبتنی بر ژانر در تلویزیون ساخت. همین موضوع نیز مهم‌ترین مشکل فیلمی چون کلبه است. کارگردانی ساخت چنین فیلمی را به عهده گرفته است که چندان با ایده‌های ساخت یک فیلم در ژانر وحشت آشنایی ندارد و همین موجب می‌شود در سینما به جای اینکه بترسیم، بخندیم و این بدترین حالت برای یک فیلم در ژانر وحشت می‌تواند باشد. نگاهی به نخستین تجربه سینمایی جواد افشار
« کلبه» خالی
می‌گویند ژانر وحشت در ایران مهجور است و چرا فیلمسازان ایرانی کمتر فیلم ترسناک می‌سازند یا اینکه چندان علاقه‌ای به ساخت چنین فیلم‌هایی ندارند یا اینکه چرا همیشه فیلم‌های ترسناک را باید در سینمای هالیوود خلاصه کرد و از این قبیل بحث‌ها سال‌هاست درباره ساخت فیلم‌های ترسناک در سینمای ایران مطرح بوده است.
با دیدن فیلم کلبه می‌توان بیشتر به این مشکل ریشه‌دار سینمای ایران پی برد؛ موقعی که به تماشای این فیلم می‌نشینید و نه‌تنها حتی یکبار هم نمی‌ترسید که بیشتر خنده‌تان می‌گیرد. از بازی‌های بد، کارگردانی بد و هزار چیز بد و ضعیف که در این فیلم وجود دارد، بیشتر به این نتیجه می‌رسید که در سینمای ایران ژانر وحشت معنایی ندارد و می‌توان از فیلم‌های مثلاً ترسناک این سینما برای خندیدن استفاده کرد! حتی حضور بازیگرانی چون کامبیز دیرباز و جمشید هاشم‌پور هم نمی‌تواند مانع خندیدن و قهقهه شما به گاف‌های فیلم «کلبه» شود. کامبیز دیرباز با انتخاب‌هایی که در چند سال اخیر داشته، ثابت کرده است فیلم «دوئل» برایش یک اتفاق خوب بود و متأسفانه آن‌طور که باید قدر خود را نمی‌داند و در هر فیلمی بازی می‌کند؛ از سریال‌های بی‌کیفیت گرفته تا تله فیلم‌های درجه چندم و البته در سینما هم شاهکارهایی مثل «کلبه»! ولی درباره بازیگر بزرگی چون جمشید هاشم‌پور که بیش از یک‌دهه است بسیار گزیده‌کار شده و در آثار درخشان و بسیار خوبی هم حضور داشته است، بازی در چنین فیلمی موجب تأسف می‌شود.
سوای از این، کلبه واقعاً فیلمی نیست که بتوان نقدی بر آن نوشت. این موضوع که چرا ژانر وحشت در سینمای ایران نتوانسته موفق عمل کند و در کل در این ژانر فیلم ساختن برای فیلمسازان ما تا این اندازه مشکل است خود سوالی اساسی است که نیاز به بررسی دارد. فریدون جیرانی به عنوان نویسنده و محقق تحقیقات زیادی در زمینه فیلم‌های در ژانر وحشت انجام داده است و همین علایقش به ساخت فیلم در ژانر وحشت موجب شد زمانی هم که به‌عنوان یک فیلمساز مشغول به کار شد بیشتر به سمت ژانر وحشت گرایش پیدا کند. نتیجه این شد که در فیلم «پارک وی» شاهد ملغمه‌ای از تعداد زیادی سکانس‌های فیلم‌های معروف ترسناک ایرانی و غربی بودیم. از صحنه معروفی که جک تورنس با تبر می‌خواهد همسر و پسرش را در فیلم «درخشش» به قتل برساند و تا صحنه کوبیدن چاقو در فیلم مرحوم خاچیکیان همگی جمع شدند و فیلم پارک وی را به وجود آوردند. هر چند در مقایسه با بسیاری از فیلم‌هایی که در این ژانر ساخته می‌شود پارک وی از حیث جلوه‌های ویژه کار بهتری به شمار می‌رفت اما باز هم یک فیلم ترسناک تمام‌عیار نبود که به ساختش در سینمای ایران بتوان افتخار کرد و از سوی منتقدان هم با دید چندان مثبتی دنبال نشد.
درباره فیلم‌های ژانر وحشت اگر بیشتر به عقب برگردیم به فیلمی چون «شب بیست و نهم» برمی‌خوریم که با توجه به شرایط امروز بیش از گذشته به این فیلم به اصطلاح ترسناک با دید انتقادی خواهیم نگریست؛ فیلمی که در زمان خود بسیار فروش داشت و بسیاری در آن زمان آن را فیلمی ترسناک می‌دانستند.
دیگر فیلم ژانر وحشت که در چند سال اخیر توانست پرفروش هم باشد، فیلم «خوابگاه دختران» بود که بیش از اینکه در ژانر وحشت بودن به فروش آن کمک کند، حضور بازیگرانی چون مجید صالحی و باران کوثری در این‌باره موثر بود و جالب‌تر اینکه شوخی‌های مجید صالحی عامل مهمی در فروش یک فیلم از ژانر وحشت بود که در نوع خودش جالب توجه بود، بنابراین چنین فیلمی را نمی‌توان چندان در ژانر فیلم‌های ترسناک دانست.
اما در کنار این آثار ضعیف گاهی هم نقاط امیدی پیدا می‌شود و فیلم «حریم» یکی از نقاط امید در این ژانر فقیر در سینمای ایران است که اتفاقا در حال حاضر نیز در حال اکران است. با مقایسه‌ای میان 2 فیلم «حریم» و «کلبه» که تقریبا اکرانشان همزمان بوده است، می‌توان به این نتیجه رسید که 2 کارگردان با سابقه‌ای متفاوت چطور می‌توانند در یک ژانر دو اثر بسیار متفاوت خلق کنند؛ 2 اثری که یکی می‌تواند سرآغاز خیلی چیزها باشد و دیگری بسیار ناامید کننده است. رضا خطیبی کارگردانی است که سینما را در خارج از ایران آموخته و بخوبی در ژانر بودن یک فیلم برایش توجیه شده است به طوری که با امکانات محدودتر هم می‌تواند با استفاده از خلاقیت و نوآوری‌های خود این مسائل را جبران کند، به طور مثال این کارگردان در فیلم حریم برای خلق صحنه‌های ترسناک کمتر به جلوه‌های ویژه اتکا کرده و بیشتر با استفاده از قاب‌بندی و حرکت دوربین سعی در خلق موقعیت‌های ترسناک داشته است.
در مقابل، کارگردان فیلم کلبه با سابقه‌ای از تلویزیون پا به سینما گذاشته است. در تلویزیون همان فیلم‌های ساده خانوادگی آنقدر مشکلات فنی و ... دارد چه برسد به اینکه قرار باشد فیلمی مبتنی بر ژانر در تلویزیون ساخت. همین موضوع نیز مهم‌ترین مشکل فیلمی چون کلبه است. کارگردانی ساخت چنین فیلمی را به عهده گرفته است که چندان با ایده‌های ساخت یک فیلم در ژانر وحشت آشنایی ندارد و همین موجب می‌شود در سینما به جای اینکه بترسیم، بخندیم و این بدترین حالت برای یک فیلم در ژانر وحشت می‌تواند باشد. ارسال نظر
پربیننده