حسین بیانی*: امروز به برکت تکثر و تنوع در عرصه ابزار رسانه‌ای، اطلاع‌رسانی از تغییر و تحولات در کسری از ثانیه و حجمی انبوه انجام می‌گیرد. کاهش فاصله زمانی و افزایش حجم مخاطبان و همچنین فضای تعامل دوطرفه از ویژگی‌های بارز رسانه در عصر کنونی است. چنانچه در ادوار پیشین تنها روزنامه‌ها و رسانه‌های جمعی به صورت یکسویه به پراکنش اخبار و مطالب می‌پرداختند و امکان اخذ بازخورد از سوی مخاطبان بسیار کم بوده یا با تاخیر زمانی قابل توجه انجام می‌گرفت، امروز هم این ابزار تنوع و تکثر پیدا کرده و هم امکان اطلاع از نظرات مخاطبان در زمانی بسیار کوتاه از سوی مرجع مخابره و به اشتراک‌گذاری محتوا امکانپذیر شده است. هشتگ و جملک‌گذاری در انتهای اخبار و مطالب سایت‌های خبری و تحلیلی، انواع ابزارهای اشتراک‌گذاری در شبکه‌های اجتماعی و... جلوه‌ای از این تغییر ماهیت و کارآیی رسانه از حالت خطی به چندوجهی و در ظرف زمان و مکان تحول یافته است. در چنین فضایی اما بعضاً اصل خبر به واسطه به اشتراک‌گذاری نظرات مخاطبان جذابیت بیشتری یافته و ابعاد پیدا و پنهان اخبار و مطالب به انحای دیگری در فضای تعاملی نمود می‌یابد. بعضاً یک خبر کوتاه ولو در حد چند خط به واسطه تکثر مخاطبان با تنوع ذهنیت و منظر‌های پردازش محتوا به صدها و هزاران سمت و سو کشیده شده و به همین میزان محتوای خبر پرورش داده شده و باعث ترسیم ذهن جامعه مخاطبان به موضوع خبر، اشاعه‌دهنده آن و برآورد کمیتی از مخالفان، موافقان و... می‌شود. این سنتز‌های ارزشمند چه بسا می‌توانند مورد استفاده اصحاب رسانه، سوژه خبر یا مراجع ذی‌ربط خبر قرار گرفته و تصویر بزرگ‌تری از خود را در ذهن مخاطب به نظاره بنشینند.
آنگونه که شاهدیم انتشار اخبار حوادث تروریستی این روزها سکه رایج رسانه‌های جمعی شده و هم در کشورهای منطقه و هم فرامنطقه که خود از حامیان رشد و فعالیت گروه‌های تروریستی سازمان یافته‌اند، به طور مستمر در ابعاد مختلف رسانه‌ای نمود می‌یابد. در این میان تحرکات تروریست‌ها و گروه‌های آشوب‌طلب که با حمایت برخی کشورهای همسایه و اربابان فرامنطقه‌ای آنها در کشورمان انجام می‌شود نیز از محتوای اخبار رسانه‌ای ایام اخیر است. مستند «در عمق تاریکی» و همچنین خبر حفر تونل توسط تروریست‌ها با اهداف خرابکارانه که در شرق کشور انجام شده بود از جمله مصادیقی است که اگر چه به صورت کوتاه در معرض مخاطبان قرار گرفته، نظرات و ملاحظات بینندگان خبرها اما خود حکایت دیگری دارد. در یک بررسی سرانگشتی مشخص شد قریب به 400 مورد از نظرات ذیل این اخبار توسط مخاطبان درج شده بود که بازنشر آنها از حوصله این مقال خارج است. لیکن در یک رویکرد سنخ‌شناسانه، اکثر نظرات به تقدیر و تشکر از وزارت اطلاعات پرداخته بودند. در عین حال بحث بین مخالفان و موافقان درباره اصل و اصالت خبر، امکانپذیری این کار توسط سیستم امنیتی کشور، مقایسه شرایط امنیتی ایران با همسایگان و جهان و نحوه امکان کمک شهروندان به مجموعه‌های اطلاعاتی و امنیتی از مواردی است که به چشم می‌خورد. نکته مشهود بین نظرات فارغ از قدردانی مردم از متولیان امنیتی، عدم آشنایی مناسب برخی با ماهیت ارگان‌های اطلاعاتی و امنیتی نظیر وزارت اطلاعات و اینکه چه کانال‌های دسترسی و ارتباط بین مردم و این نهاد انقلابی وجود دارد و اینکه وظیفه این وزارتخانه چه بوده و چه خدمات امنیتی می‌تواند به مردم بدهد، است. این نظرات می‌تواند معیاری برای وزارت اطلاعات جهت تقویت ارتباط خود با مردم باشد که ضمن اطلاع‌رسانی از خود به شفاف‌سازی و روزآمد کردن ابزارها و کانال‌های ارتباط دوسویه بین اطلاعات و مردم بپردازد. اگرچه وزارت اطلاعات در مناسبت‌های مختلف از طریق سایت اینترنتی، رسانه‌های جمعی، تبلیغات در سطح شهر و برگزاری نمایشگاه‌های مختلف در پی تعریف و نهادینه‌سازی این رابطه است ولی سرمایه‌گذاری در فرهنگسازی و ترویج فرهنگ امنیت جمعی اقدامات وسیع‌تری را می‌طلبد. اقدام اخیر وزارت اطلاعات که از سوی دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی در جریان است برگزاری همایش مردم و اطلاعات است که در آن به محورهای بسط این تعامل دوسویه پرداخته می‌شود. شناخت روش‌های جلب اعتماد مردم به سازمان اطلاعاتی، تبیین رابطه بین مردم و نهاد اطلاعاتی، شناخت روش‌های افزایش مشارکت مردم در امور اطلاعاتی، شناخت انتظارات مردم از این نهاد و ارزیابی نگرش آحاد مردم به مجموعه اطلاعاتی از جمله اهداف این همایش بوده و امید است با شناخت صحیح و ترویج فرهنگ صحیح امنیتی، وزارت اطلاعات بتواند پرافتخار‌تر از همیشه در عرصه گمنامی، با تشریک مساعی ملت بزرگ ایران که ولی‌نعمتان و صاحبان اصلی ارزش‌های انقلاب و نظام هستند در راستای تامین امنیت شایسته به مجاهدت‌های خاموش خود غنا بخشد؛ ان‌شاءالله.
*عضو هیأت علمی دانشگاه