۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۱۹
یادداشت مصطفی محدثی خراسانی به بهانه پاسداشت استاد کلامی زنجانی

شاعری در کوچه مردم

سی‌امین شب شاعر سازمان هنری- رسانه‌ای اوج که به پاسداشت حاج ولی‌الله کلامی‌زنجانی می‌پردازد، سه‌شنبه هفته جاری  هجدهم آبان در نخلستان اوج برگزار می‌شود. به گزارش فارس، به همین مناسبت، مصطفی محدثی‌خراسانی یادداشتی در این‌باره نوشته است:
زبانی که بر ذکر وا می‌شود
ستایشگر مرتضی می‌شود
اگر بنده بیگانه شد با همه
به عشق علی آشنا می‌شود
دل افتاد اگر بر کمند علی
ز زنجیر ذلت رها می‌شود
علی نوح را می‌رهاند ز موج
علی خضر را رهنما می‌شود
هر مخاطبی چه عام و چه خاص وقتی ابیات بالا را که از یکی از غزل‌های شاعر اهل بیت علیهم‌السلام جناب ولی‌الله کلامی‌زنجانی انتخاب شده، می‌شنود یا می‌خواند، بدون تردید آن را دلنشین و گوشنواز می‌یابد و تردید نمی‌کند که دارد در قالب همین واژه‌های معمولی و عبارات ساده شعر می‌شنود و تحت تاثیر آن قرار می‌گیرد.
همین مواجهه زلال و شفاف را مجدد مخاطب در ارتباط با این ابیات از غزلی دیگر از شاعر تجربه می‌کند:
دمی که منجی عالم ظهور خواهد کرد
ز کوچه‌های مدینه عبور خواهد کرد
نگار، نامه‌ اعمال عاشقانش را
دوباره بهر گزینش مرور خواهد کرد
قیام قامت قائم قیامتی دارد
که خود اشاره به یوم‌النشور خواهد کرد
پی اقامه حق آن مجاهد علوی
مدد طلب ز خدای غفور خواهد کرد
بگو به زائر ظلمت نشین که آن خورشید
بقیع فاطمه را غرق نور خواهد کرد
فدک ستانده ز غاصب، قباله‌ای دیگر
به‌نام نامی زهرا صدور خواهد کرد
تو ذره‌ای و «کلامی» به شعر غره مشو
که دوست دوری از اهل غرور خواهد شد
و نیز در مرور این ابیات  غزلی دیگر از  ولی‌الله کلامی‌زنجانی:
در جوانی بی‌حسین احساس پیری می‌کنم
بگذر از پیری که احساس حقیری می‌کنم
دولت عشقش بنازم با لباس نوکری
در سفارتخانه دل‌ها سفیری می‌کنم
من فقیر اهل‌بیتم لیک کَشکولم پر است
فخر بر تاج  شهان با این فقیری می‌کنم
گفت زاهد: از چه رو بر سینه محکم می‌زنی؟
گفتم از آیینه دل گردگیری می‌کنم
من اسیر رشته زلف حسینم، مدعی
ناز بر آزادگان با این اسیری می‌کنم
گر امیرالعاشقین این عشق را امضا کند
می‌روم عرش و ملائک را امیری می‌کنم
در حرم ناخوانده رفتم حضرت معشوق گفت
خود بیا، بی‌خود بیا میهمان‌پذیری می‌کنم
چیست راز این صمیمیت و دلنشینی این واژگان معمولی و عبارات و ترکیبات ساده و نفوذ آن در بین توده‌های مردم که امروز ولی‌الله کلامی‌زنجانی را  با همین دستمایه، به یکی از محبوب‌ترین شاعران در محافل و مجالس مذهبی و هیات‌های عزاداری اباعبدالله(ع) تبدیل کرده است. بی‌شک گذشته از عشق و ارادت شاعر به اهل‌بیت علیهم‌السلام و آموزه‌های اسلام و قرآن، مهم‌ترین عامل،  زیستن با مردم و معاشرت گسترده و عمیق با توده‌ها و انس با فرهنگ عمومی است که شاعر را به شناخت و سپس دست یافتن به این ذهن و زبان رسانده است.
وجود تعبیراتی چون: «لباس نوکری، نامه اعمال، فقیر اهل بیت، گردگیری و...» نشانه‌هایی از انس با گفتمان توده‌های مردم است که در شعر کلامی از بسامد بالایی برخوردار است.
نمی‌خواهم با آوردن این بیت:
شاعری طبع روان می‌خواهد
نه معانی، نه بیان می‌خواهد
اولا منکر نقش دانش شعری در ارتقای سطح شعر شوم و ثانیا شعر ولی‌الله کلامی را تنها ناشی از طبع روان بدانم و ارزش‌های هنری کار ایشان را نادیده بگیرم اما باید پذیرفت شاعر برای ارتباط وثیق‌تر با مخاطب، ناگزیر از پایین آمدن از برج عاجی است که گاه شعر شاعر را در آن زندانی و از مردم دور می‌کند، حتی شاعری که تنها با مخاطبان خاص و حرفه‌ای شعر می‌خواهد سخن بگوید، اگر به دنبال توفیقی است، تجربه نشان داده است که باید از کوچه مردم عبور کند.
 

ارسال نظر
captcha
پربیننده