
میگل دیلینی: مساله فقط گل زدن نیست؛ این واکنش اولیه پپ گوآردیولا بعد از هتتریک سرخیو آگوئرو مقابل وست بروم بود. گوآردیولا در ادامه توضیح داد آگوئرو باید کیفیت بازیش در بیرون باکس حریفان را بهبود دهد. چنین نظر و انتقادی از مهاجمی در اندازههای آگوئرو، مهاجمی که هر تیمی در دنیا آرزوی داشتنش را دارد، باورنکردنی به نظر میرسید اما در عین حال نشان از روندی کلی در فوتبال مدرن با خودش داشت. شاید- حداقل به صورت مقطعی- آگوئرو آخرین بازمانده از نسل مهاجمان کلاسیک شماره 9 باشد. دلیل این امر روند تاکتیکی فوتبال مدرن است و درخواستهایی که مربیان از مهاجمانشان برای پرس و دفاع کردن دارند. دلیل دیگر هم البته نوع رشد و پرورش بازیکنان است. مساله پست مهاجم مرکزی در فوتبال مدرن بیشتر از مسائل دیگر تغییر کرده و حالا امکانش است که گوآردیولا حتی بدون اینکه خودش بداند و به آن فکر کند به این مساله واکنش نشان دهد. این روزها خیلی از استعدادیابها و مربیان میگویند باشگاهها و آکادمیها دیگر علاقهای به تولید مهاجمان گلزن کلاسیک ندارند. مثلا محبوبترین نوع مهاجمی که در انگلیس تولید میشود مخلوطی از وینگر و مهاجم واید سرعتی است؛ در سبک آنتوان گریزمان و تئو والکات. این پستی است که اکثر بازیکنان جوان دوست دارند در آن بازی کنند، پستی که در ذهنیت مربیان مدرن هم بسیار محبوب است اما این نوع جدید از مهاجمان قدرت تمامکنندگی مهاجمان کلاسیک، مثل آگوئرو را ندارند. از این جهت در آینده باید منتظر انتقادات بیشتری از ضعف مهاجمان در موقعیتهای تک به تک باشیم و همچنین استفاده بیشتر تیمها از سیستمهای بدون مهاجم یا با شماره 9 کاذب. این اتفاق همین حالا در لیورپول افتاده و در تمام گوشه و کنار جهان فوتبال حس میشود. انگار نسبت به یک دهه گذشته مهاجمان کلاسیک و درجه یک کمتری داریم. خود گریزمان، آقای گل یورو 2016 بهترین نمونه از نسل جدید مهاجمان است. در نقطه مقابل اسپانیا را میبینیم که در چند سال گذشته بیشتر از هر چیزی از نداشتن مهاجمی مثل داوید ویا ضربه خورده، تیمی که در یورو 2012 با استفاده از سسک فابرگاس در پست شماره 9 کاذب دست به این تجربهورزی در بالاترین سطحش زد. مساله زوال مهاجمان مرکزی مسالهای است که آرسن ونگر توضیح قانعکنندهای برایش دارد. او دلیل اصلی را در رویکرد آکادمیها میداند، جایی که از بازیکنان «یونیورسالیست»هایی میسازند که چندکاره هستند، نه متخصص در یک پست اما دلایل دیگری برای توضیح این پدیده هم وجود دارد.
«یکی از دلایل پایهای برای اینکه این روزها مهاجمان کمتری در اروپا تولید میکنیم این است که در گذشته تیمها در زمستان، روی زمینهای بد و در پارکها تمرین میکردند. بازیکنان مجبور بودند توپ را از زمین بلند کنند، مجبور بودند پشت مدافعان بدوند. اما امروز کیفیت همه زمینها عالی است و ما فقط داریم هافبک میسازیم، چون مهمترین کار پاس دادن شده است». ونگر در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا روزی ممکن است شماره 9 کلاسیک دوباره بازگردد؟ میگوید: «اگر در آموزشمان تغییری ایجاد کنیم شاید. برای این کار شاید مجبور شویم مدرسهای مخصوص مهاجمان بسازیم». این کاری است که برخی باشگاهها، از جمله فولام همین حالا انجام دادهاند و برای مهاجمانشان مربیان تخصصی برای آموزش تمامکنندگی استخدام کردهاند. باشگاههای دیگر اما رویکردی به این حد واکنشی نداشتهاند. مثلا در بارسلونا باور غالب بر این است که این روند طبیعی پیشرفت فوتبال است و باید با آن کنار آمد و از آن استفاده کرد. نقش بارسلونا در این میان بسیار اهمیت دارد، چون هنوز بالاترین سطح مربیگری را دارد و اصلا جایی بوده که گوآردیولا برای نخستینبار تجربهورزیهایش را شروع کرد و آنها را به مرحله تعالی رساند. این گوآردیولا بود که از لیونل مسی در پست شماره 9 کاذب استفاده کرد؛ تمام این دینامیسم فوتبال مدرن را به راه انداخت. در ضمن مهم است به یاد آوریم که در تیم گوآردیولا بود که زلاتان ابراهیموویچ و الکسیس سانچز به مشکل خوردند و از ترکیب اصلی دور ماندند. اما نکته کنایی در این میان دست به جیب شدن بارسا برای خرید مهاجم جوان اسپانیایی، پابلو مورنو بود؛ مهاجمی که مشخصا شبیه یک مهاجم مرکزی کلاسیک است. استعدادیابها مورنویی که برای تیمهای جوانان بارسا میانگین بیش از 2 گل در هر بازی زده را با لوئیس سوارز مقایسه میکنند و نکته مهم همین جاست. هر چقدر هم مربیگری و ایدههای تاکتیکی تغییر کنند، همیشه بازیکنانی پیدا میشوند که بیارتباط به جریان حاکم، به ناگاه سر میرسند و با کیفیات ویژه و خاص خودشان روی تیمهایشان تاثیر میگذارند. اگر این تاثیر عمیق باشد مربیان هم به آن واکنش نشان میدهند و تلاش در پیدا کردن و پرورش بازیکنان دیگر در این سبک میکنند، درست همان دینامیسمی که شرایط کنونی را رقم زده است.