عبدالباری عطوان*: پس از آنکه جنجال‌ها بر سر پیروزی دونالد ترامپ جمهوری‌خواه تا حدودی فروکش کرد، بار دیگر اوضاع در شهر حلب در صدر اخبار رسانه‌ها قرار گرفت. طبق گزارش‌ها، ارتش سوریه و متحدانش برای تعیین سرنوشت نبرد حلب، آن هم در سایه غیاب آمریکا و مشغول شدن ترکیه به ایجاد منطقه حائل، آماده می‌شوند. ناو هواپیمابر روسی که با چندین ناوشکن جنگی پشتیبانی می‌شود و مجهز به موشک‌های زمینی و هوایی چند منظوره است در نزدیکی سواحل سوریه لنگر انداخته و دولت دمشق به گروه‌های مسلح محاصره شده در مناطق شرقی شهر حلب هشدار داده تا پیش از حمله نهایی و چه‌بسا سرنوشت‌ساز، از آن خارج شوند. در سایه این آمادگی‌های نظامی و استقرار گسترده نیروها و تجهیزات، این عجیب نیست که روزنامه دیلی‌میل انگلیس در گزارشی، احتمال قوی می‌دهد بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه پس از بازپس‌گیری حلب که بزودی صورت می‌گیرد، در قلب این شهر حاضر شود. دیلی‌میل نوشت: قرار است اسد در قلب شهر حلب سخنرانی کند و در سخنرانی‌اش پایان جنگ در این شهر و طرح‌های آینده برای بازسازی و اصلاحات سیاسی و اقتصادی براساس دیدگاهش را اعلام کند. تمام گروه‌های معارض سوری با شرایط سخت و گزینه‌های بسیار دشواری طی هفته‌های آینده و چه‌بسا ماه‌های پیش رو مواجه می‌شوند. آنها داشتند برای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا و خروج باراک اوباما از کاخ سفید و روی کار آمدن هیلاری کلینتون روزشماری می‌کردند که به معارضان وعده داده بود آنها را به سلاح‌های پیشرفته مجهز و مناطق پرواز ممنوع را به منظور مقدمه‌چینی برای براندازی اسد ایجاد می‌کند- دقیقا مانند همان کاری که در زمان تصدی وزارت خارجه آمریکا در لیبی کرد- ولی پیروزی دونالد ترامپ شوک بزرگی به معارضان مسلح سوری وارد کرد، زیرا ترامپ تاکید کرده است هیچ قصدی برای ورود به جنگ علیه بشار اسد یا همپیمانان روسش ندارد و هنگامی که درباره وجود و هویت معارضان سوری سوال کرد به شیوه دردناکی آنها را به سخره گرفت. صدای معارضان سوری در ریاض این روزها به گوش نمی‌رسد، مگر چه چیزی می‌توانند بگویند؟ فرآیند مذاکره برای رسیدن به راه‌حلی سیاسی برای بحران سوریه در اتاق مراقبت‌های ویژه دیگر مطرح نمی‌شود و شاید آخرین نفس‌های خود را می‌کشد. عربستان سعودی، حامی این معارضان نیز در پرونده سوریه پرچم‌های سفید را بالا برده و عادل الجبیر، وزیر خارجه‌اش از چشم‌ها پنهان شده و این کشور اولویت را به چگونگی خروج از بن‌بست یمن و نیز سر و سامان دادن به اوضاع داخلی و بویژه مالی داده که وارد مرحله بحران شده است. اخباری که این روزها به سرعت منتشر می‌شود و از رویکرد جدید برای برگزاری کنفرانس فراگیر معارضان سوری در دمشق با حضور شخصیت‌های معارض از داخل و خارج این کشور از جمله احمد الجربا، رئیس اسبق ائتلاف معارضان خبر می‌دهد به‌نوعی بازتاب‌دهنده تصویری از صحنه سوریه پس از بازپس‌گیری حلب و مرحله انتقالی است. روس‌ها نقش بزرگی در حمایت از این کنفرانس بازی می‌کنند و ضمانت‌هایی را برای مشارکت معارضان بویژه معارضان خارج‌نشین از حیث تدوین قانون اساسی جدید و تشکیل دولت وحدت ملی و برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاست‌جمهوری در زمانی که بر سر آن توافق می‌شود، ارائه داده‌اند. الجربا که گام‌های جدیدی را با هماهنگی حسن عبدالعظیم، رئیس کمیته عالی هماهنگی‌ها هدایت می‌کند از حمایت دولت مصر و برخی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس برخوردار است و آماده ایفای نقشی مشابه نقش سعد حریری در لبنان است؛ قطع ارتباط کلی با عربستان سعودی- نخستین پناهگاهش- و روی آوردن به دمشق و آشتی با دولتش. بعید نمی‌دانم شخصیت‌های معارض دیگری به این قطار جدید ملحق شوند؛ قطاری که هدایت‌کنندگانش لحظه تغییر ریشه‌ای در پرونده سوریه را در پی پیروزی ترامپ و ابراز خوشایندی‌اش از جنگ روسیه در سوریه علیه تروریسم، درک کردند و فهمیدند حامیان اصلی‌شان آنها را در این عرصه تنها گذاشته‌اند. مشخص شدن سرنوشت جنگ بیشتر معادله‌ها در بحران سوریه را تغییر می‌دهد، به همین دلیل بسیاری منتظر سخنان جدیدی هستند که اسد در سخنرانی خود بیان می‌کند. توفان ترامپ به پایان رسید و توفان حلب به شکلی کاملا متفاوت آغاز می‌شود و نفس‌های خود را در سینه به منظور آماده شدن برای سورپرایزهای دیگر حبس کنید که پوتین بهتر می‌داند!
*تحلیلگر برجسته جهان عرب