۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۳۱
گفت‌و‌گو با اکبر خواجویی، کارگردان مجموعه «پس از سال‌ها» به همراه تهیه‌کنندگان آن

سال‌ها گذشت اما ...

اکبر خواجویی از جمله کارگردان‌هایی است که تا به حال کار‌های زیادی ساخته است. از جمله کار‌های این کارگردان اصفهانی مجموعه «پدر سالار» بود که هنوز که هنوز است در اذهان باقی مانده. اکبر خواجویی پس از ساخت سریال «رسم شیدایی»، سریال «پس از سال‌ها» را ساخت که با استقبال خوب مخاطبان روبه‌رو شد. خواجویی در کار‌هایش همیشه یک مسأله را خیلی خوب رعایت می‌کند و آن سنت‌های ایرانی است و البته روابط خانوادگی. با او و تهیه‌کنندگان سریال «پس از سال‌ها» ‌(سيد احمد كاشانچي و احمد فراهاني) یک فنجان چای نوشیدیم. آقای خواجویی! چرا بعد از ساخت سریال «رسم شیدایی» كمتر در تلویزیون حضور پیدا کرديد؟ آخرین کارم سریال «رسم شیدایی» بود و بعد از آن هم فیلم سینمایی «محیا»‌را ساختم اما درباره اینکه چرا فعالیتم کمتر شده است باید بگویم فیلمنامه‌ای که نظرم را به خود جلب کند و جای کار داشته باشد بندرت می‌بینم. در این مدت که کمتر کار می‌کردید، دلتنگ تلویزیون نبودید؟ چرا، اما قصه مناسبی به من پیشنهاد نشد، بنابراین ترجیح دادم با وجود دلتنگی مدتی کار نکنم. پازل‌ کاری خود را بر اساس چه فاکتورهایی می‌چینید؟‌ معمولا مناسب با شیوه کاری که دوست دارم، یعنی باید به گونه‌ای باشد که با احساساتم همخوانی داشته باشد و با توجه به آنها، علاقه برای ادامه کار داشته باشم. مثلا چه مواردی؟‌ قصه در درجه اول برایم اهمیت بیشتری دارد، اما پس از آن نحوه پردازش به شخصیت‌ها و دیالوگ‌های جذاب، مواردی است که من را ترغیب می‌کند کارگردانی یک کار را بپذیرم. آقای خواجویی! چند سالی است که شاهد فیلمنامه‌های ضعیف در بعضی از سریال‌های تلویزیونی هستیم، آیا کثرت تله‌فیلم‌ها را در چند سال اخیر، دلیلی بر این امر نمی‌دانید؟ تولید انبوه، فرصت کمتری را به آدم‌هایی که حرفه‌ای این کار هستند، می‌دهد. نویسنده‌ها با ملاحظه متن‌ها را می‌نویسند. برای همین هم قصه‌ها ضعیف شده‌اند. البته افت کیفیت سریال‌ها تا حدودی به زیاد شدن شبکه‌های تلویزیونی هم مربوط می‌شود، اینکه هر شبکه فقط به فکر برنامه‌ای است که بتواند آنتن را پر کند، همین موجب شده است که به کار‌ها به‌طور منظم پرداخته نشود و فیلمنامه‌ها ضعیف شوند، اما کثرت تله‌فیلم‌ها از نظر من دخالتی بر این امر ندارد. اما به نظر من زیاد شدن شبکه‌ها، فرصت مناسب و امتیاز مثبتی برای کارگردان‌ها است. درست است! اما ظهور افرادی که حرفه‌ای نیستند موجب شده تعدادی از افراد با پارتی‌بازی وارد این عرصه شوند و کارهایی را که کیفیت خوبی ندارند خوراک آنتن ‌کنند. آقای کاشانچی! شما ضعف موجود در فیلمنامه‌ها را در چند سال اخیر چطور ارزیابی می‌کنید؟ از نظر من موضوعی خوب و مناسب است که مشکلات جامعه را دربرداشته باشد. به هر حال نویسندگان هم با خط قرمز‌هایی روبه‌رو هستند که همین مسأله موجب می‌شود از خیلی مسائل دوری کنند و در نتیجه کمتر می‌شود یک کار مطلوب ارائه کرد. شما به عنوان یک تهیه‌کننده، با توجه به رشد کانال‌های تلویزیون، کیفیت برنامه‌ها را چطور می‌بینید؟ متأسفانه کیفیت‌ها رکود پیدا کرده است. جامعه ما جامعه جوانی است و بیشتر مخاطب تلویزیون و سینما را نسل جوان تشکیل می‌دهند، ما باید قدرت انتقال خوب و مناسب را به تک‌تک آنها داشته باشیم که متأسفانه این انتقال درست در جامعه ما بندرت دیده می‌شود. آقای خواجویی! شما بهترین راهکار برای جذب مخاطب به شکل درست را چه می‌دانید؟ به طور مثال سریالی مانند «پدرسالار»‌ بعد از گذشت سال‌ها هنوز که هنوزه، جای خود را در میان مخاطب حفظ کرده و مخاطب، آن را دوست دارد؟ این مسأله به قصه خوبی که این سریال داشته، برمی‌گردد، در گذشته تولیدات، انبوه نبودند، تصمیم‌گیری‌های مدیران با دقت‌تر بود و فضا برای قلم‌زدن نویسندگان بازتر. در گذشته اصلا این مسأله وجود نداشت که بازیگران بدون متن سر کار حاضر شوند، اما الان هستند بازیگرانی که می‌گویند ما متن نداشتیم، خب مشخص است زمانی که یک بازیگر بدون متن برای بازی حاضر ‌شود، به بازی‌اش لطمه وارد می‌شود، از طرف دیگر نویسنده بدون تأمل کار را نوشته، پس هم کار نویسنده دچار خلل می‌شود و هم اینکه بازیگر در فرصت کوتاه قبل از اجرا نمی‌تواند آن ارتباط درست و عمیق را با متن برقرار کند، در نتیجه کار به صورت مفید و ماندگار تولید نمی‌شود و از جنبه دیگر مردم به دیدن این نوع کار‌ها عادت می‌‌کنند و سطح توقعشان پایین می‌آید. آقای خواجویی! حوصله در کارهای شما به وضوع دیده می‌شود،‌این حوصله که عاملی برای جذب و همراه کردن مخاطب با قصه است، در این سال‌ها تا چه حد تغییر کرده است؟‌ تفاوت چندانی نکرده است، اما اگر حوصله نباشد تأثیرگذاری هم وجود ندارد، حوصله اجازه تعامل بیشتری را به مخاطب می‌دهد. اما متأسفانه در این سال‌ها اثر دیگری مثل پدرسالار از شما که خود خالق آن بودید، ندیده‌ایم، چرا؟ سختی عرصه تولید کاری مثل پدرسالار را به حداقل رسانده است اما موضوعاتی بوده که پتانسیل پدرسالار شدن را داشته‌اند اما چون به دست عوامل غیرحرفه‌ای سپرده‌ شده‌اند در میان راه، همه چیز از بین رفته است. ساخت سریال‌هایی مانند پدرسالار نیازمند یک موقعیت و گروه باتجربه است. مخاطب آن زمان با امروز چه تفاوتی کرده است، آیا اگر پدرسالار امروز هم پخش شود مخاطب گذشته را دارد؟ مخاطب در هر دوره‌ای با یک موضوعی ارتباط برقرار کرده و سلیقه او با زمان تغییر می‌کند اما فکر می‌کنم اگر باز هم پدرسالار پخش شود مخاطبان استقبال می‌کنند همانطور که سال گذشته پدرسالار پخش شد و با وجود زمان پخش نامناسب، تماشاگر چشمگیری داشت. آقای فراهانی! به‌عنوان یک تهیه‌کننده تا چه حد با سلیقه مخاطب‌تان آشنا شده‌اید؟ اگر قرار باشد کاری را تهیه کنیم و سلیقه مخاطب را نشناسیم اساسا کارمان را بلد نیستیم. هنر وقتی جلوه می‌کند و خودش را نشان می‌دهد که ماندگار شود و خلق یک اثر در نمایاندن آن است و این مساله هم از تلویزیون جدا نیست. هر ژانری باید در شرایطی و برای یک گروه سنی خاصی ساخته شود، اما اینکه سلیقه مخاطبان را تا چه حد شناخته‌ام باید بگویم گاهی اوقات من بر طبق یک مورد کاری را می‌سازم و مخاطب خوبی هم جذب می‌کند اما در این میان وجود دارند افرادی که اصلا از کار خوششان نمی‌آید، این را نمی‌توان مبنا برای نشناختن سلیقه مخاطب دانست زیرا بعضا پیش می‌آید که اثری مورد تایید همگان نیست. ذائقه در بسیاری از مسائل تغییر می‌کند اما هنر کارگردان و تهیه‌کننده است که بتواند براساس زمان و مکان، شرایط و موقعیت لازم را برای تماشاگر فراهم کند. آقای کاشانچی! برمی‌گردیم به سریال «پس‌از سال‌ها»، طرح این قصه چگونه شکل گرفت و چه شد که به آقای خواجویی به عنوان کارگردان رسیدید؟ مانند دیگر کارها آقای دامادی (نویسنده) طرح این سریال را به ما پیشنهاد دادند و بعد از اینکه در شبکه تصویب شد یک سال و نیم تا دو سال روی این طرح بحث می‌کردیم و چندین بار بازنویسی شد و بالاخره در سال 85 تولید آن شروع شد و در مهر ماه 87 کلید خورد و چون این کار، بسیار حساس بود به دنبال کارگردانی بودیم که با جان و دل بر سر کار حاضر شود و بالاخره قرعه به نام آقای خواجویی افتاد. آقای خواجویی! شما سنت‌های مردم ایران را به کارهایتان هم انتقال می‌دهید و همچنان به آنها پایبند هستید دلیل آن چیست؟ دوران جوانی من در محیطی گذشت که پیرامونم را هنر احاطه کرده بود (شعر، قصه، نقاشی، قلمزنی و...) به‌طور‌ کلی هنر در اصفهان جاری و ساری بود و در آن زمان تلویزیون مانند امروز جایگاهی نداشت، بنابراین احساس می‌کنم کارها در این ورطه و منظر جذابیت بیشتری را برای تماشاگر دارد. امروز مردم بیشتر به گذشته می‌نگرند و خصلت ایرانی اینگونه است که نیمی از فرصت‌های خود را به فکر کردن درباره گذشته اختصاص می‌دهد و من همیشه مخاطب را در حال و هوای آن زمان و در جریان آن قرار می‌دهم تا از طریق نگاه درست و بدون سیاست به دوران گذشته سفر کند. درباره سریال «پس از سال‌ها» چقدر سعی کردید این سنت‌ها و ارتباط‌ها دیده شود؟ بسیار زیاد! قصه بستر بسیار خوبی داشت و برای ارائه آن تا جایی که از عهده‌ام برمی‌آمد تلاش کردم آن را درست روایت کنم. شخصیت‌ها در طول تصویربرداری تغییری پیدا کردند؟ در تمام کارها اگر روی شخصیتی از قبل فکر نشده باشد حتما تغییری ایجاد می‌شود اما تغییر لازمه کار است و در صورتی کار بدون اشکال و باکیفیت تولید می‌شود که در آن وسواس دیده شود و تغییرات هم نوعی وسواس است. آقای خواجویی! نخستین دلیل‌تان که کارگردانی پس از سال‌ها را پذیرفتید، چه بود؟ پس از مطالعه فیلمنامه از قصه بسیار خوشم آمد و احساس کردم می‌توانم با آن همذات‌پنداری کنم و دیگر اینکه حضور آقایان کاشانچی و فراهانی به‌عنوان تهیه‌کننده انگیزه‌ای برای حضورم بود. اگر فیلمنامه ضعیف بود، با توجه به حضور آقایان کاشانچی و فراهانی باز هم کارگردانی این کار را می‌پذیرفتید؟ بله و تلاش می‌کردم نقاط ضعف کار را برطرف کرده و نقطه نظرهای درست را لحاظ کنم و فیلمنامه را از ضعف بیرون بکشم. شما به عنوان کارگردان، دست بازیگران را تا چه حد باز می‌گذارید؟ تا جایی که بشود، به بازیگرانم آزادی عمل می‌دهم و به طور کلی ارتباط صمیمی بین بازیگر و عوامل را مهم‌ترین عامل در جهت انعکاس درست و انتقال مفاهیم قصه به مخاطب می‌دانم. چرا «بهمن» قدرت تصمیم‌گیری نداشت، آیا واقعا در فیلمنامه‌ این شخصیت این‌گونه بود یا آقای اکبری این‌گونه انتقال دادند؟ بله! به همین صورت بود. معمولا علاقه‌مند به کار کردن در چه ژانری هستید؟ کارهای درام و خانوادگی را بیشتر دوست دارم،‌اما تصمیم دارم ژانرهای دیگر را هم تجربه کنم. آقای فراهانی! به نظر شما چگونه می‌توانیم در آینده سریال‌های بهتری داشته باشیم؟ چون امروز بیشتر کارهای خوب و «الف» متعلق به کارهای تاریخی است و کمتر مشکل خانواده‌ها در این کارها دیده می‌شود. من معتقد هستم نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده‌ای موفق است که یک قدم از همه جامعه جلوتر باشد و سوژه‌هایی را مطرح کند که متفاوت باشد و در جامعه به وفور دیده شود و با سلیقه مخاطب همراه باشد. آقای خواجویی! سریال «پس از سال‌ها» همان چیزی شد که دوست داشتید و‌آیا به هدفتان رسیدید؟ رضایت ما وقتی کامل است که نظر مخاطب را بدانیم،‌ اما در کل راضی بودم. تفاوت کارگردانی در سینما و تلویزیون را در چه می‌دانید؟ در سینمای حرفه‌ای به حاصل کار نگاه می‌شود، اما در تلویزیون به دلیل فرصت کم،‌ با دقت کمتری کار‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد و این مسأله به نظرم تنها تفاوت بین کارگردانی سینما و تلویزیون است. از بین شخصیت‌های این کار کدامیک را بیشتر دوست داشتید؟ البته اگر جای مخاطب بودید. طبیعتا شخصیت‌هایی که قصه را به جلو می‌برند، بیشتر با مخاطب ارتباط برقرار می‌کنند، ‌اما حضور نقش‌های فرعی در ارتباط درست بی‌تاثیر نیست. بزرگ‌ترین دغدغه اکبر خواجویی؟ فضای خوب و مناسب برای کار کردن چه در تلویزیون و چه در سینما. برنامه آینده شما؟ بازنویسی چندین فیلمنامه را در دست دارم،‌ اما به انتظار تقدیر هستم.
ارسال نظر
captcha
پربیننده