قسمت پایانی: ادبیات داستانی و آزاداندیشی، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و ضرورت وجود آزاداندیشی در ادبیات و هنر بشدت احساس می‌شود. حیات ادبیات و هنر به نوعی بستگی به آزاداندیشی دارد. در واقع، ضرورت درک این مساله برای داستان‌نویسان و شاعران ما، مانند ضرورت ماده حیاتی آب است برای انسان. رسم این است که برای دو مقوله متفاوت، عموما ارتباط دوسویه‌ای درنظر می‌گیرند اما عملا این ادبیات داستانی و شعر است که بیشتر نیازمند آزاداندیشی هستند، هرچند که خود ادبیات داستانی و شعر هم به نوعی باعث ارتقا و رشد آزاداندیشی می‌شوند اما ادبیات در هر صورت، راه خود را پیدا و در قالب و شکل‌های مختلف حرفش را بیان می‌کند. باید به این مساله توجه داشت که در غرب با شعارهای فریبنده‌ای چون دموکراسی، آزاداندیشی و... سعی کرده‌اند به نوعی، ذهن و اندیشه مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهند و از آن در جهت استعمار ملل و اهداف شوم خود سود جویند. از این رو نویسندگان و شاعران ما باید این مساله را در نظر بگیرند که تمام جریان‌های ادبی در بستر تاریخ و سیاست کشور و منطقه بومی شکل می‌گیرد و آنها نباید بدون در نظر گرفتن مسائل مختلف به گرته‌برداری از مکاتب و جریان‌های غرب بپر‌دازند. در ایران عده‌ای از نویسندگان و شاعرانی که خود را نوگرا قلمداد می‌کنند و دگراندیش نام گرفته‌اند، عموما افرادی هستند که شناخت کافی و آگاهی کاملی از جریان‌های ادبی ندارند و صرفا تقلید می‌کنند، در حالی که لازمه جریان‌های ادبی، شکل‌گیری آنها در بستر اجتماعی همان ملت است. ما جریان‌های ادبی چون مدرنیسم و پست مدرنیسم را در کشورمان نداشته‌ایم و به همین دلیل هم نمی‌توانیم به درستی از این حرکت‌ها به نحو شایسته‌ای استفاده کنیم. گفتنی است؛ جریان‌های یاد شده، بیشتر نویسندگان ما را تحت تاثیر خود قرار داده تا شاعران. گرایش به نحله‌ها و جریان‌های مدرن بیش از همه طرح و ساختار داستان را دچار تحول کرده است. هواداران برخی نحله‌های ادبى مدرن معتقدند که داستان‌نویس هنگام خلق آثار خود نیازمند طرحی منسجم با ساختاری مستحکم، آن‌چنان که در گذشته مرسوم بوده، نیست. آنها ظاهرا تمایل دارند در داستان خود عناصرى چون حادثه، شخصیت، زمان و مکان را به بازى بگیرند و خواننده را با شخصیت‌های بی‌هویت و در لامکانها و لازمان‌ها، سرگردان نگاه دارند. بسیارى از تحلیلگران ادبیات معتقدند که ضعف در ارائه یک داستان قدرتمند با نظامی قوى و استوار، عامل گرایش داستان‌نویسان نواندیش به اینگونه جریان‌هاست، چرا که آنها با برهم زدن طرح اصلى داستان چون زمان، مکان، شخصیت و... سعى در پنهان کردن ضعف‌هاى خود دارند.
خواننده امروز چون و چرا می‌کند و برای هر رویدادی دلیل منطقی و محکمه‌پسندی می‌خواهد. به این دلیل، داستان بدون رابطه علت و معلولی مناسب، برای او دیگر مفهومی ندارد و شرایط بسیار زیادی باید فراهم شود تا اینگونه ماجراها در نظرش قابل باور باشد. نویسندگان و شاعران ما باید به این مساله توجه کنند که بستر اجتماعی جامعه باید پذیرای این گونه آثار باشد. جدای از این در آثار ادبی باید تمامی هنجارها و باورهای مردم در نظر گرفته شود. در تمام دنیا چنین مساله‌ای مرسوم است؛ فقط تفاوت عمده در این است که برخی باورها و هنجارها در یک جامعه ایده‌آل و در جامعه دیگر ناشایست است، در بعضی جوامع شرایطی فراهم می‌شود که بعضی ژانرهای ادبی رشد کند و بعضی ژانرها رشد نکند. از این رو نویسندگان و شاعران ما باید از وضعیت جامعه، هنجارها، باورها و به طور کلی فرهنگ ایرانی آگاه باشند. با تمام این تفاسیر نباید نقش سازمان‌ها و نهادهای دولتی را جهت ساماندهی و ایجاد جریان‌های سازنده و سالم در حوزه داستان نادیده گرفت. متولیان امور فرهنگی نباید همسو با خواسته‌های عوام عمل کنند و به ترویج ادبیات عامه‌پسند روی آورند. این مراکز باید سعی کنند تا شرایط مناسب جهت رشد کمی و کیفی داستان‌های قوام یافته با ساختاری مستحکم و منطقی را فراهم سازند و نباید توقع داشته باشند که خود به خود شرایط بحرانی داستان‌نویسی در ایران از میان برود. سرگشتگی ادبیا ت معاصر ایران
قسمت پایانی: ادبیات داستانی و آزاداندیشی، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و ضرورت وجود آزاداندیشی در ادبیات و هنر بشدت احساس می‌شود. حیات ادبیات و هنر به نوعی بستگی به آزاداندیشی دارد. در واقع، ضرورت درک این مساله برای داستان‌نویسان و شاعران ما، مانند ضرورت ماده حیاتی آب است برای انسان. رسم این است که برای دو مقوله متفاوت، عموما ارتباط دوسویه‌ای درنظر می‌گیرند اما عملا این ادبیات داستانی و شعر است که بیشتر نیازمند آزاداندیشی هستند، هرچند که خود ادبیات داستانی و شعر هم به نوعی باعث ارتقا و رشد آزاداندیشی می‌شوند اما ادبیات در هر صورت، راه خود را پیدا و در قالب و شکل‌های مختلف حرفش را بیان می‌کند. باید به این مساله توجه داشت که در غرب با شعارهای فریبنده‌ای چون دموکراسی، آزاداندیشی و... سعی کرده‌اند به نوعی، ذهن و اندیشه مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهند و از آن در جهت استعمار ملل و اهداف شوم خود سود جویند. از این رو نویسندگان و شاعران ما باید این مساله را در نظر بگیرند که تمام جریان‌های ادبی در بستر تاریخ و سیاست کشور و منطقه بومی شکل می‌گیرد و آنها نباید بدون در نظر گرفتن مسائل مختلف به گرته‌برداری از مکاتب و جریان‌های غرب بپر‌دازند. در ایران عده‌ای از نویسندگان و شاعرانی که خود را نوگرا قلمداد می‌کنند و دگراندیش نام گرفته‌اند، عموما افرادی هستند که شناخت کافی و آگاهی کاملی از جریان‌های ادبی ندارند و صرفا تقلید می‌کنند، در حالی که لازمه جریان‌های ادبی، شکل‌گیری آنها در بستر اجتماعی همان ملت است. ما جریان‌های ادبی چون مدرنیسم و پست مدرنیسم را در کشورمان نداشته‌ایم و به همین دلیل هم نمی‌توانیم به درستی از این حرکت‌ها به نحو شایسته‌ای استفاده کنیم. گفتنی است؛ جریان‌های یاد شده، بیشتر نویسندگان ما را تحت تاثیر خود قرار داده تا شاعران. گرایش به نحله‌ها و جریان‌های مدرن بیش از همه طرح و ساختار داستان را دچار تحول کرده است. هواداران برخی نحله‌های ادبى مدرن معتقدند که داستان‌نویس هنگام خلق آثار خود نیازمند طرحی منسجم با ساختاری مستحکم، آن‌چنان که در گذشته مرسوم بوده، نیست. آنها ظاهرا تمایل دارند در داستان خود عناصرى چون حادثه، شخصیت، زمان و مکان را به بازى بگیرند و خواننده را با شخصیت‌های بی‌هویت و در لامکانها و لازمان‌ها، سرگردان نگاه دارند. بسیارى از تحلیلگران ادبیات معتقدند که ضعف در ارائه یک داستان قدرتمند با نظامی قوى و استوار، عامل گرایش داستان‌نویسان نواندیش به اینگونه جریان‌هاست، چرا که آنها با برهم زدن طرح اصلى داستان چون زمان، مکان، شخصیت و... سعى در پنهان کردن ضعف‌هاى خود دارند.
خواننده امروز چون و چرا می‌کند و برای هر رویدادی دلیل منطقی و محکمه‌پسندی می‌خواهد. به این دلیل، داستان بدون رابطه علت و معلولی مناسب، برای او دیگر مفهومی ندارد و شرایط بسیار زیادی باید فراهم شود تا اینگونه ماجراها در نظرش قابل باور باشد. نویسندگان و شاعران ما باید به این مساله توجه کنند که بستر اجتماعی جامعه باید پذیرای این گونه آثار باشد. جدای از این در آثار ادبی باید تمامی هنجارها و باورهای مردم در نظر گرفته شود. در تمام دنیا چنین مساله‌ای مرسوم است؛ فقط تفاوت عمده در این است که برخی باورها و هنجارها در یک جامعه ایده‌آل و در جامعه دیگر ناشایست است، در بعضی جوامع شرایطی فراهم می‌شود که بعضی ژانرهای ادبی رشد کند و بعضی ژانرها رشد نکند. از این رو نویسندگان و شاعران ما باید از وضعیت جامعه، هنجارها، باورها و به طور کلی فرهنگ ایرانی آگاه باشند. با تمام این تفاسیر نباید نقش سازمان‌ها و نهادهای دولتی را جهت ساماندهی و ایجاد جریان‌های سازنده و سالم در حوزه داستان نادیده گرفت. متولیان امور فرهنگی نباید همسو با خواسته‌های عوام عمل کنند و به ترویج ادبیات عامه‌پسند روی آورند. این مراکز باید سعی کنند تا شرایط مناسب جهت رشد کمی و کیفی داستان‌های قوام یافته با ساختاری مستحکم و منطقی را فراهم سازند و نباید توقع داشته باشند که خود به خود شرایط بحرانی داستان‌نویسی در ایران از میان برود. ارسال نظر
پربیننده