حسن روانشید*: مطبوعات کشور در طول تاریخ خود، نقش مرغ سیاه را داشته‌اند که هم در عروسی سرشان را می‌برند و هم در عزا! این موجود همیشه مظلوم را روزگاری که دوران پارینه‌سنگی نام داشت به‌وسیله تیغه‌هایی از جنس سنگ مثله می‌کردند که بعدها با کارد و امروز در کشتارگاه‌ها به‌صورت اتوماتیک سر می‌برند. این مثال برای مطبوعات آن‌هم از نوع مکتوبش صادق است که امروز با معضلاتی سخت و طاقت‌فرسا روبه‌رو هستند. نگاهی به دکه‌های فروش جراید و تورم روزنامه‌ها و مجلات روی آن نشان می‌دهد، چگونه جامعه از مطالعه دور افتاده است، این سونامی دردناک در سال‌های اخیر با کتاب شروع شد و چون مسری بود به مطبوعات نیز سرایت کرد. سرمایه‌گذاران این خدمت فرهنگی اگر پشتوانه مطمئن نداشته باشند ناچار می‌شوند ارثیه فامیلی را حراج کرده و با پول آن کاغذ و ملزومات تهیه و هزینه چاپ و توزیع را تدارک ببینند که دود این چراغ از سویی چشم نویسندگان را نیز می‌سوزاند، زیرا دخل خالی مدیران، قادر به پرداخت حق التحریری که چرخ زندگی آنها را بچرخاند نیست! انبارهای این رسانه‌ها مملو از برگشتی‌هایی است که از میز دکه‌ها به‌سوی آنها روانه شده و همچون خاری در چشمان سردبیران و مدیران مسؤول و در نهایت سرمایه‌گذار فرومی‌رود! اگرچه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سعی کرده از طریق یارانه‌های متفاوت نمکی به آش این جراید بریزد اما هزینه‌ها آنقدر بالاست که این نمک‌های اندک قادر نیست طعمی به آن بدهد! از مدیری که چندی پیش به انتخاب وزارت متبوع و به دعوت انجمن روزنامه‌نگاران آلمان به آن کشور سفر کرده بود شنیدم که می‌گفت: استقبال مردم از جراید مکتوب همچنان بالاست. جمعیت این کشور تقریباً معادل ایران است اما بعضی از جراید آن تیراژ معادل 3 میلیون نسخه دارد که استقبال مردم را نشان می‌دهد. بعضی نشریات خاص آن توانسته‌اند با یکهزار و دویست نفر نیرو مطالب خود را با بهترین کیفیت از نظر محتوا به خوانندگان عرضه کنند. با توجه به اینکه این کشور اروپایی پیشرفت شایانی در امر آنلاین و شبکه‌های اینترنتی دارد اما مردم آن هنوز نشریات مکتوب را به‌عنوان مأخذ مطالب و اخبار روز می‌شناسند و عادت دارند چکیده‌ها را از نشریات سنتی به دست آورند. در ایران که جمعیتی معادل آلمان دارد به نظر نمی‌رسد تیراژی بالاتر از 200 هزار نسخه برای نشریاتش تصور کرد که حدوداً یک پانزدهم آلمان است! برای کشوری که مهد تمدن، فرهنگ و تاریخ جهان اسلام است، افت دارد که جامعه اینچنین با مطبوعات خود برخورد کند! فروشندگان جراید و مجلات را باید به چشم معلمان جامعه فرهنگ نگاه کرد و اجازه نداد ناچار شوند برای تأمین معاش خود در محل دکه‌های روزنامه‌فروشی دخانیات، کیک، آبمیوه و... را به متقاضیان عرضه کنند. همین فروش محصولات غیرفرهنگی یکی از دلایل عدم توجه رهگذران به این دکه‌هاست که روزگاری مقابل آن مملو از جمعیت کنجکاو برای خواندن تیترها بود.
اصفهان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که چاپ سنگی روزنامه در آن شروع شد و باسابقه‌ترین آنها روزنامه «فرهنگ» بود که قدمت 130ساله دارد و زمانی که تنها 2 روزنامه در تهران به‌صورت یومیه انتشار می‌یافت، سومین نشریه روزانه کشور را به مدیریت مرحوم امیرقلی امینی، مدیر روزنامه اخگر روی میز دکه‌ها و درست کنار 2 روزنامه دیگر می‌گذاشت. آن روزها تعداد این دکه‌ها با توجه به جمعیت 200هزار نفری شهر عدد بالای 100 را نشان می‌داد اما امروز که شهر اصفهان بیش از 2 میلیون نفر سکنه دارد تعداد روزنامه‌فروشی‌های آن به‌صورت دکه عدد 20 را نشان می‌دهد درحالی‌که همه آنها در حقیقت سوپرمارکت‌هایی بیش نیستند که روزنامه و مجله هم عرضه می‌کنند! و باز هم در همین مغازه‌های دکه‌مانند تنها جنسی که روی دست فروشنده مانده است و مشتری ندارد جراید است نه سیگار و بستنی و کیک و نوشابه! می‌گویید نقد که می‌نویسید راهکار رفع چالش را هم به آن بیفزایید، برای راضی کردن شما تنها می‌توان گفت شهرداری اصفهان روزبه‌روز به این دکه‌ها و اصولاً فلسفه نقش مطبوعات بی‌توجه‌تر می‌شود!
*روزنامه‌نگار پیشکسوت