انتخابات رياست‌جمهوري افغانستان قرار است در مردادماه امسال برگزار شود، لذا از هم‌اكنون مي‌توان تابستان بسيار داغي را براي افغانستان پيش‌بيني كرد و بي‌ترديد 40 نامزدي كه براي حضور در انتخابات كانديدا شده‌اند، هرچند ممكن است در نزديك كردن رقابت‌ها تأثير چنداني نداشته باشند اما اين پتانسيل را دارند كه فضاي حاكم بر كشور را كاملا انتخاباتي كنند و اين به‌رغم آن است كه انصراف بسياري از آنها از كانديداتوري قابل پيش‌بيني است. در كل 40 كانديداي كنوني انتخابات رياست‌جمهوري افغانستان كه دو زن نيز در ميان آنها وجود دارد را مي‌توان به سه بخش تقسيم كرد كه هر گروه براي هدفي خاص پاي به عرصه رقابت‌ها نهاده‌اند. برخي از افرادي كه در انتخابات كانديدا شده‌اند واقعا به دنبال رسيدن به پست رياست‌جمهوري افغانستان هستند. به عنوان مثال حامد كرزاي، رئيس‌جمهور فعلي جزو اين گروه محسوب مي‌شود يا دكتر عبدالله عبدالله كه سابقه وزارت را نيز در كابينه خود دارد و كانديداي مجاهدان محسوب مي‌شود از كانديداهايي است كه عزم خود را براي رسيدن به سمت رياست‌جمهوري جزم كرده است، اما دو گروه ديگر نيز در ميان كانديداها وجود دارند كه با هدف رياست‌جمهوري وارد عرصه كارزار نشده‌اند. برخي از اين افراد از محبوبيتي نسبي در جامعه برخوردارند كه البته اين محبوبيت به هيچ‌وجه براي پيروزي در انتخابات و رسيدن به سمت رياست‌جمهوري كفايت نمي‌كند، لذا به نظر مي‌رسد اين افراد از كانديداتوري اهداف ديگري را دنبال مي‌كنند. به باور تحليلگران، اين گروه تلاش دارند از طريق كانديداتوري بستر را براي امتيازگيري فراهم كنند. يعني به محض آنكه يكي از كانديداهاي اصلي امتياز مطابق ميلشان را به آنها پيشنهاد كرد، بلافاصله به نفع كانديداي مذكور از صحنه رقابت‌ها كناره‌گيري خواهند كرد، اما گروه سومي نيز وجود دارند كه نه با هدف دستيابي به سمت رياست‌جمهوري و نه با هدف امتيازگيري وارد ميدان شده‌اند. اين گروه غالبا افرادي گمنام و شناخته نشده هستند كه صرفا براي كسب شهرت و شناخته شدن پاي به اين رقابت‌ها گذاشته‌اند و پيش‌بيني مي‌شود آنها نيز تا خط پايان دوام نياورند و مدتي پيش از فرارسيدن موعد انتخابات 20 اوت «29 مرداد» انصراف خود را اعلام كنند.
به هر حال آرايشي كه در فضاي سياسي پيش از انتخابات افغانستان شكل گرفته، نمونه‌اي نيم‌بند از دموكراسي است؛ دموكراسي‌اي كه ايالات متحده در سال 2001 با زور توپ و تانك وارد اين كشور كرد و به نظر مي‌رسد اين دموكراسي فاصله بسياري با بلوغ داشته باشد بویژه كه جامعه افغانستان جامعه‌اي قومي- قبيله‌اي است كه اغلب مردم با نگاه به قوميت پاي صندوق‌هاي رأي مي‌روند. به اين معنا كه اصل بر اين است كه پشتون‌ها به كانديداهاي پشتون، هزاره‌ها به كانديداهاي هزاره و... رأي دهند كه اين خود يكي از مهم‌ترين مخاطرات رشد دموكراسي در افغانستان محسوب مي‌شود.
با اين حال بسياري بر اين باورند كه در اين دوره نيز كرزاي به عنوان رئيس‌جمهور مستقر، مي‌تواند بار ديگر در انتخابات پيروز شود و كماكان رئيس‌جمهور كشور باقي بماند. وي گرايشات آشكاري به غرب دارد و از حمايت‌هاي ايالات متحده سود مي‌برد. پيش از اتمام مدت كانديداتوري شايد مهم‌ترين نگراني وي كانديداتوري زلماي خليل‌زاد، ديپلمات برجسته آمريكايي افغاني‌الاصل بود كه از دوستان نزديك كرزاي محسوب مي‌شود و حتي كرزاي به نوعي رياست‌جمهوري خود را مديون خليل‌زاد است. در صورت حضور خليل‌زاد در عرصه احتمالا بيشتر حمايت‌هاي غرب به سمت او معطوف مي‌شد اما عملا اين سناريو رخ نداد تا حامد كرزاي به آينده سياسي خود اميدوار باشد. در حال حاضر و در آستانه انتخابات رياست‌جمهوري با توجه به اينكه رويكردهاي ضدغربي به گفتمان اصلي مردم افغانستان بدل شده است و ايالات متحده و متحدانش به هيچ‌وجه چهره‌هاي محبوبي در افغانستان محسوب نمي‌شوند، كرزاي كوشيده است بين خود و ايالات متحده فاصله‌اي ظاهري ايجاد كند تا بتواند آراي مخالفان ايالات متحده در داخل افغانستان را نيز به خود اختصاص دهد. در آن طرف ماجرا به نظر مي‌رسد دكتر عبدالله عبدالله، رقيب اصلي حامد كرزاي در عرصه انتخابات باشد.
عبدالله عبدالله كه سابقه وزارت خارجه را نيز در كابينه دارد، از اعضاي فعال مجاهدين محسوب مي‌شود. مجاهدين از دوران مبارزه با اشغالگران شوروي در ميان مردم محبوبيت بالايي داشته‌اند و در حال حاضر نيز چهره‌هاي برجسته‌اي نظير احمد ضياء‌مسعود، برادر شهيد احمد شاه‌مسعود، عضو اين گروه هستند. حتي بسياري از تحليلگران حمايت مجاهدين از حامد كرزاي را در دور گذشته انتخابات رياست‌جمهوري يكي از دلايل عمده پيروزي وي تلقي مي‌كنند. اين در حالي است كه كرزاي از زمان رسيدن به قدرت در سال 2002 بارها به سوءمديريت متهم شده است. شايد در نتيجه اين سوءمديريت‌‌هاست كه اكنون دو سوم خاك افغانستان در اختيار طالبان قرار دارد و امنيت به كالايي ناياب بدل شده است. كرزاي با وجود آنكه متهم به سوء‌اداره و اتلاف وقت و كم‌كاري است، اما غيرقابل شكست به نظر مي‌رسد. در حال حاضر بسياري نگران موضوع امنيت در آستانه انتخابات اين كشور هستند. اين در حالي است كه به نظر مي‌رسد طالبان در آستانه انتخابات برنامه‌هاي فراواني براي اخلال در امنيت و انجام حملات مكرر پيش‌بيني كرده است و از طرف ديگر بعيد است نيروهاي تحت فرمان كرزاي بتوانند مانع چنداني سر راه آنها ايجاد كنند. حتي بسياري به تغيير فرماندهي نيروهاي نظامي آمريكايي مستقر در افغانستان نيز چندان دل خوش نكرده‌اند. حدود يك هفته قبل ژنرال مك كرنان، فرمانده نيروهاي نظامي آمريكا در افغانستان جاي خود را به ژنرال مك كريستال داد. بسياري از تحليلگران پنتاگون معتقدند كريستال از كارنامه‌اي بسيار روشن برخوردار است و مي‌تواند تنش‌هاي امنيتي موجود در افغانستان را مهار كند. استناد اين دست تحليلگران به موفقيت‌هاي ژنرال مك كريستال در عراق است. اين در حالي است كه به نظر مي‌رسد شرايط افغانستان و عراق تفاوت‌هاي آشكاري با هم دارند كه سبب مي‌شوند نتوان از هم‌اكنون به پيروزي مك كريستال اميد داشت. يكي از مهم‌ترين اين تفاوت‌ها، ژئوپولیتيك، افغانستان است كه بستر بسيار مناسبي را براي تحركات و تشديد فعاليت طالبان مهيا كرده است، حال آنكه جغرافياي عراق اساسا با افغانستان متفاوت و امكان مقابله با تروريست‌ها در عراق راحت‌تر است. تقويت طالبان پاكستان نيز ديگر عاملي است كه سبب شده بسياري به موفقيت ژنرال مك كريستال خوشبين نباشند. با اين حال حامد كرزاي كه عزم خود را براي موفقيت و پيروزي در انتخابات به هر قيمتي جزم كرده است، در هفته‌هاي گذشته با تشكيل ائتلاف با جنگ‌سالاران در مناطق مختلف و به همراه رؤساي استان‌ها سعي در برجسته كردن نقش خود در برابر ديدگان بسياري از افغان‌ها کرد. اكنون نيز نظرسنجي‌هايي كه در افغانستان انجام شده از برتري حامد كرزاي در انتخابات حكايت دارد، اما با اين حال بسياري نيز معتقدند انتخاباتي كه كرزاي برگزار خواهد كرد به هيچ‌وجه شفاف، آزاد و منصفانه نخواهد بود.
اين در حالي است كه با توجه به حمايت‌هاي غرب و مبالغ هنگفتي كه ايالات متحده در دفاع از حامد كرزاي هزينه مي‌كند، بسياري معتقدند وي محتمل‌ترين كانديدا براي پيروزي در انتخابات رياست‌جمهوري محسوب مي‌شود. اين دست تحليلگران بر اين باورند كه اگر اتفاق خاصي رخ ندهد و حمايت‌هاي كاخ‌سفيد از حامد كرزاي كماكان ادامه داشته باشد و واشنگتن نسبت به خوش‌خدمتي‌هاي كرزاي ترديدي به دل راه ندهد، بايد از هم‌اكنون وي را بر سرير رياست‌جمهوري افغانستان ديد. تأملي در انتخابات رياست‌جمهوري افغانستان
كرزاي شانس نخست است
انتخابات رياست‌جمهوري افغانستان قرار است در مردادماه امسال برگزار شود، لذا از هم‌اكنون مي‌توان تابستان بسيار داغي را براي افغانستان پيش‌بيني كرد و بي‌ترديد 40 نامزدي كه براي حضور در انتخابات كانديدا شده‌اند، هرچند ممكن است در نزديك كردن رقابت‌ها تأثير چنداني نداشته باشند اما اين پتانسيل را دارند كه فضاي حاكم بر كشور را كاملا انتخاباتي كنند و اين به‌رغم آن است كه انصراف بسياري از آنها از كانديداتوري قابل پيش‌بيني است. در كل 40 كانديداي كنوني انتخابات رياست‌جمهوري افغانستان كه دو زن نيز در ميان آنها وجود دارد را مي‌توان به سه بخش تقسيم كرد كه هر گروه براي هدفي خاص پاي به عرصه رقابت‌ها نهاده‌اند. برخي از افرادي كه در انتخابات كانديدا شده‌اند واقعا به دنبال رسيدن به پست رياست‌جمهوري افغانستان هستند. به عنوان مثال حامد كرزاي، رئيس‌جمهور فعلي جزو اين گروه محسوب مي‌شود يا دكتر عبدالله عبدالله كه سابقه وزارت را نيز در كابينه خود دارد و كانديداي مجاهدان محسوب مي‌شود از كانديداهايي است كه عزم خود را براي رسيدن به سمت رياست‌جمهوري جزم كرده است، اما دو گروه ديگر نيز در ميان كانديداها وجود دارند كه با هدف رياست‌جمهوري وارد عرصه كارزار نشده‌اند. برخي از اين افراد از محبوبيتي نسبي در جامعه برخوردارند كه البته اين محبوبيت به هيچ‌وجه براي پيروزي در انتخابات و رسيدن به سمت رياست‌جمهوري كفايت نمي‌كند، لذا به نظر مي‌رسد اين افراد از كانديداتوري اهداف ديگري را دنبال مي‌كنند. به باور تحليلگران، اين گروه تلاش دارند از طريق كانديداتوري بستر را براي امتيازگيري فراهم كنند. يعني به محض آنكه يكي از كانديداهاي اصلي امتياز مطابق ميلشان را به آنها پيشنهاد كرد، بلافاصله به نفع كانديداي مذكور از صحنه رقابت‌ها كناره‌گيري خواهند كرد، اما گروه سومي نيز وجود دارند كه نه با هدف دستيابي به سمت رياست‌جمهوري و نه با هدف امتيازگيري وارد ميدان شده‌اند. اين گروه غالبا افرادي گمنام و شناخته نشده هستند كه صرفا براي كسب شهرت و شناخته شدن پاي به اين رقابت‌ها گذاشته‌اند و پيش‌بيني مي‌شود آنها نيز تا خط پايان دوام نياورند و مدتي پيش از فرارسيدن موعد انتخابات 20 اوت «29 مرداد» انصراف خود را اعلام كنند.
به هر حال آرايشي كه در فضاي سياسي پيش از انتخابات افغانستان شكل گرفته، نمونه‌اي نيم‌بند از دموكراسي است؛ دموكراسي‌اي كه ايالات متحده در سال 2001 با زور توپ و تانك وارد اين كشور كرد و به نظر مي‌رسد اين دموكراسي فاصله بسياري با بلوغ داشته باشد بویژه كه جامعه افغانستان جامعه‌اي قومي- قبيله‌اي است كه اغلب مردم با نگاه به قوميت پاي صندوق‌هاي رأي مي‌روند. به اين معنا كه اصل بر اين است كه پشتون‌ها به كانديداهاي پشتون، هزاره‌ها به كانديداهاي هزاره و... رأي دهند كه اين خود يكي از مهم‌ترين مخاطرات رشد دموكراسي در افغانستان محسوب مي‌شود.
با اين حال بسياري بر اين باورند كه در اين دوره نيز كرزاي به عنوان رئيس‌جمهور مستقر، مي‌تواند بار ديگر در انتخابات پيروز شود و كماكان رئيس‌جمهور كشور باقي بماند. وي گرايشات آشكاري به غرب دارد و از حمايت‌هاي ايالات متحده سود مي‌برد. پيش از اتمام مدت كانديداتوري شايد مهم‌ترين نگراني وي كانديداتوري زلماي خليل‌زاد، ديپلمات برجسته آمريكايي افغاني‌الاصل بود كه از دوستان نزديك كرزاي محسوب مي‌شود و حتي كرزاي به نوعي رياست‌جمهوري خود را مديون خليل‌زاد است. در صورت حضور خليل‌زاد در عرصه احتمالا بيشتر حمايت‌هاي غرب به سمت او معطوف مي‌شد اما عملا اين سناريو رخ نداد تا حامد كرزاي به آينده سياسي خود اميدوار باشد. در حال حاضر و در آستانه انتخابات رياست‌جمهوري با توجه به اينكه رويكردهاي ضدغربي به گفتمان اصلي مردم افغانستان بدل شده است و ايالات متحده و متحدانش به هيچ‌وجه چهره‌هاي محبوبي در افغانستان محسوب نمي‌شوند، كرزاي كوشيده است بين خود و ايالات متحده فاصله‌اي ظاهري ايجاد كند تا بتواند آراي مخالفان ايالات متحده در داخل افغانستان را نيز به خود اختصاص دهد. در آن طرف ماجرا به نظر مي‌رسد دكتر عبدالله عبدالله، رقيب اصلي حامد كرزاي در عرصه انتخابات باشد.
عبدالله عبدالله كه سابقه وزارت خارجه را نيز در كابينه دارد، از اعضاي فعال مجاهدين محسوب مي‌شود. مجاهدين از دوران مبارزه با اشغالگران شوروي در ميان مردم محبوبيت بالايي داشته‌اند و در حال حاضر نيز چهره‌هاي برجسته‌اي نظير احمد ضياء‌مسعود، برادر شهيد احمد شاه‌مسعود، عضو اين گروه هستند. حتي بسياري از تحليلگران حمايت مجاهدين از حامد كرزاي را در دور گذشته انتخابات رياست‌جمهوري يكي از دلايل عمده پيروزي وي تلقي مي‌كنند. اين در حالي است كه كرزاي از زمان رسيدن به قدرت در سال 2002 بارها به سوءمديريت متهم شده است. شايد در نتيجه اين سوءمديريت‌‌هاست كه اكنون دو سوم خاك افغانستان در اختيار طالبان قرار دارد و امنيت به كالايي ناياب بدل شده است. كرزاي با وجود آنكه متهم به سوء‌اداره و اتلاف وقت و كم‌كاري است، اما غيرقابل شكست به نظر مي‌رسد. در حال حاضر بسياري نگران موضوع امنيت در آستانه انتخابات اين كشور هستند. اين در حالي است كه به نظر مي‌رسد طالبان در آستانه انتخابات برنامه‌هاي فراواني براي اخلال در امنيت و انجام حملات مكرر پيش‌بيني كرده است و از طرف ديگر بعيد است نيروهاي تحت فرمان كرزاي بتوانند مانع چنداني سر راه آنها ايجاد كنند. حتي بسياري به تغيير فرماندهي نيروهاي نظامي آمريكايي مستقر در افغانستان نيز چندان دل خوش نكرده‌اند. حدود يك هفته قبل ژنرال مك كرنان، فرمانده نيروهاي نظامي آمريكا در افغانستان جاي خود را به ژنرال مك كريستال داد. بسياري از تحليلگران پنتاگون معتقدند كريستال از كارنامه‌اي بسيار روشن برخوردار است و مي‌تواند تنش‌هاي امنيتي موجود در افغانستان را مهار كند. استناد اين دست تحليلگران به موفقيت‌هاي ژنرال مك كريستال در عراق است. اين در حالي است كه به نظر مي‌رسد شرايط افغانستان و عراق تفاوت‌هاي آشكاري با هم دارند كه سبب مي‌شوند نتوان از هم‌اكنون به پيروزي مك كريستال اميد داشت. يكي از مهم‌ترين اين تفاوت‌ها، ژئوپولیتيك، افغانستان است كه بستر بسيار مناسبي را براي تحركات و تشديد فعاليت طالبان مهيا كرده است، حال آنكه جغرافياي عراق اساسا با افغانستان متفاوت و امكان مقابله با تروريست‌ها در عراق راحت‌تر است. تقويت طالبان پاكستان نيز ديگر عاملي است كه سبب شده بسياري به موفقيت ژنرال مك كريستال خوشبين نباشند. با اين حال حامد كرزاي كه عزم خود را براي موفقيت و پيروزي در انتخابات به هر قيمتي جزم كرده است، در هفته‌هاي گذشته با تشكيل ائتلاف با جنگ‌سالاران در مناطق مختلف و به همراه رؤساي استان‌ها سعي در برجسته كردن نقش خود در برابر ديدگان بسياري از افغان‌ها کرد. اكنون نيز نظرسنجي‌هايي كه در افغانستان انجام شده از برتري حامد كرزاي در انتخابات حكايت دارد، اما با اين حال بسياري نيز معتقدند انتخاباتي كه كرزاي برگزار خواهد كرد به هيچ‌وجه شفاف، آزاد و منصفانه نخواهد بود.
اين در حالي است كه با توجه به حمايت‌هاي غرب و مبالغ هنگفتي كه ايالات متحده در دفاع از حامد كرزاي هزينه مي‌كند، بسياري معتقدند وي محتمل‌ترين كانديدا براي پيروزي در انتخابات رياست‌جمهوري محسوب مي‌شود. اين دست تحليلگران بر اين باورند كه اگر اتفاق خاصي رخ ندهد و حمايت‌هاي كاخ‌سفيد از حامد كرزاي كماكان ادامه داشته باشد و واشنگتن نسبت به خوش‌خدمتي‌هاي كرزاي ترديدي به دل راه ندهد، بايد از هم‌اكنون وي را بر سرير رياست‌جمهوري افغانستان ديد. ارسال نظر
پربیننده