توجه به اوقات فراغت و برنامه‌ریزی در جهت بهره‌وری از زمان‌هایی که به بطالت سپری می‌شود از نکاتی است که باید از سوی دانشجویان مورد توجه قرار گیرد. این در حالی است که از راه رسیدن فصل تابستان نوید افزایش اوقات فراغت دانشجویان را به همراه دارد اما پس از اتمام امتحانات پایان ترم، دانشجویان مدت زیادی را به استراحت و گذراندن زمان با دوستان و تماشای تلویزیون هدر می‌دهند.
«سمیه»، دانشجوی سال آخر رشته حقوق دانشگاه آزاد در گفت و گو با «وطن امروز» درباره پرکردن اوقات فراغت می‌گوید: «تلویزیون، مطالعه روزنامه و همنشینی با خانواده بیشترین زمان بیکاری مرا پر می‌کند». وی ادامه می‌دهد: «گاهی اوقات از اینترنت یا کتاب‌های غیردرسی برای گذراندن زمان استفاده می‌کنم». با این وجود به اعتقاد کارشناسان، گذراندن اوقات فراغت بايد با برنامه‌ريزي اصولي همراه باشد. محمد یوسفی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه با اشاره به عدم نظارت و برنامه‌ریزی ناکافی در پرکردن اوقات فراغت دانشجویان، رواج اعتیاد به سیگار و مواد مخدر را از نتایج بی‌توجهی به این امر می‌داند. به گفته وی، نداشتن امکانات رفاهی، فرهنگی و ورزشی مناسب به منظور پرکردن اوقات فراغت دانشجویان در خوابگاهها از جمله مهم‌ترین دلایل گرایش دانشجویان به سمت اعتیاد است. بهرام اخوان‌کاظمی، استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز نیز معتقد است: برنامه‌ریزی و سیاستگذاری صحیح برای پرکردن اوقات فراغت از طریق افزایش واگذاری امور به بخش‌های کوچک‌تر در زیرمجموعه ملی باید صورت گیرد. از نظر وی در نظام اوقات فراغت بهره‌گیری از هنجارهایی مبتنی بر هویت فرهنگی، ملی، اعتقادی، بومی و جنسیتی از موارد حائز اهمیت است.
وی با بیان اینکه هر قابلیتی اگر به درستی بهره‌برداری نشود به جای فرصت به تهدید تبدیل می‌شود، ادامه می‌دهد: مقوله اوقات فراغت نیز اگر دقیق مورد مطالعه قرار نگیرد، نابهنجاری اجتماعی جایگزین آن خواهد شد. با نگاهی گذرا به سیستم برنامه‌ریزی فرهنگی در کشور به این نتیجه می‌رسیم که به دلیل فرهنگ‌سازی برای برنامه‌ریزی و بهره‌وری از اوقات فراغت در سال های اخیر با افزایش توجه به زمان و استفاده بهینه از سوی دانشجویان مواجه هستیم. نتایج یک طرح پژوهشی که با هدف تحليل نحوه گذران اوقات فراغت و بررسي زندگي در دوران فراغت در ميان دانشجويان كشور در سال 87 صورت گرفته، نشان می‌دهد مهم‌ترين نيازهاي فراغتي دانشجويان در دانشگاه امكانات ورزشي، اينترنتي، رايانه و علمي و در خوابگاه امكانات رفاهي و هنري است که به طور نسبی یافت می‌شود. يافته‌هاي پژوهشی كاظمي، پژوهشگر و استاد دانشگاه نشان می‌دهد بيشتر دانشجويان حدود 4 ساعت در طول شبانه‌روز اوقات فراغت دارند كه بيشترين زمان فراغت بين ساعات 14 تا 20 است. همچنین بيشتر دانشجويان ترجيح مي‌دهند زمان فراغت خود را با دوستان و همكلاسي‌هاي خود بگذرانند و در مرحله بعد خانواده قرار دارد. بر اساس این پژوهش، بيشترين امكانات فراغتي در خوابگاهها و دانشگاه‌ها، فضاي سبز، دسترسي به رايانه و كتابخانه است و از نظر مصرف فرهنگي 3/71 درصد دانشجويان، خواننده روزنامه هستند. البته اين علاقه‌مندي در مطالعه روزنامه‌هاي عامه‌پسند بويژه بخش حوادث، سياسي، ورزشی و اجتماعي به چشم مي‌خورد. در زمينه مطالعه كتاب 2/42 درصد دانشجويان كتاب‌هاي علمي رشته خود را در اوقات فراغت مطالعه مي‌كنند. پس از آن رمان و بعد كتاب‌هاي حوزه ادبيات، شعر و نمايشنامه قرار دارد. همچنین در پایان این پژوهش آمده است که بيشترين مصرف تلويزيوني دانشجويان به تماشاي فيلم و سريال اختصاص دارد كه مرتبط با دختران دانشجو است و پسران بيشتر به برنامه‌هاي ورزشي، اخبار، مصاحبه‌ها و ميزگردهاي سياسي علاقه نشان مي‌دهند.
قدم زدن در اوقات فراغت
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها چندی پیش گفت که براساس نظرسنجی‌ها بیشترین اوقات فراغت دانشجویان به قدم زدن می‌گذرد؛ یعنی قدم زدن بالاترین رقم را در بین فعالیت‌های مربوط به اوقات فراغت دارد. از سوی دیگر، شنیده می‌شود بیش از 80 درصد دانش‌آموزان برای اوقات فراغتشان برنامه‌ای ندارند. این مطلب را سال‌های گذشته، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان نیز تایید کرده که بیشترین آسیب نبود برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت متوجه دانش‌آموزان دوره متوسطه می‌شود. مروری بر برنامه‌های تدوین شده برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان نشان می‌دهد بیشتر این برنامه‌ها، مخاطبان خود را در طیف سنی خاصی که اغلب از 7 تا 15سال هستند، محدود کرده‌اند و معمولا جوانان و نوجوانان بیش از 16 سال از برنامه‌های غنی‌سازی اوقات فراغت محرومند.
علی‌اکبر عصارنیا، معاون فرهنگی- اجتماعی سازمان ملی جوانان اما نگاه خوشبینانه‌ای نسبت به برنامه‌های این سازمان ستادی در غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان دارد. وی با اشاره به اینکه همواره سهم تقاضای جوانان بیش از توان دستگاه‌هاست و این دستگاه‌ها امکانات محدودی دارند، می‌گوید: بودجه امسال سازمان برای ساماندهی و ترویج برنامه‌های اوقات فراغت بیش از سال گذشته است، ضمن اینکه اعتبار سازمان ملی جوانان برای این امر در سال 87 حدود 900 میلیون تومان بود که تلاش می‌کنیم در برنامه‌های ارائه شده به دستگاه‌ها برای ساماندهی اوقات فراغت جوانان سهم برنامه‌های گروهی، فعال، شاداب، مهارتی، متنوع و هویت‌آفرین بیش از گذشته باشد، به همین دلیل اردوهای جهادی را به عنوان الگو دنبال می‌کنیم.
وی وجود نقشه را برای ساماندهی اوقات فراغت جوانان ضروری می‌داند. در حال حاضر، دستگاه‌هایی مانند وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم و تحقیقات، بهداشت و درمان، سازمان تبلیغات اسلامی، هلال احمر، جهاد دانشگاهی، کمیته امداد، نیروی مقاومت بسیج، سازمان تربیت بدنی، بنیاد شهید و نهاد کتابخانه‌های عمومی مهم‌ترین متولیان اوقات فراغت هستند که به دلیل نبود نقشه راه منسجم، برنامه‌های تکراری ارائه می‌کنند؛ این برنامه‌ها مطابق خواست و سلیقه جوانان و نوجوانان نیست ضمن اینکه بازهم به دلیل افزایش تقاضا، نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازها باشد. بیشترین زمان فراغت دانشجويان در کنار همکلاسی‌ها می‌گذرد
کمبود امکانات دانشگاه‌ها یا نبود برنامه‌ریزی؟
توجه به اوقات فراغت و برنامه‌ریزی در جهت بهره‌وری از زمان‌هایی که به بطالت سپری می‌شود از نکاتی است که باید از سوی دانشجویان مورد توجه قرار گیرد. این در حالی است که از راه رسیدن فصل تابستان نوید افزایش اوقات فراغت دانشجویان را به همراه دارد اما پس از اتمام امتحانات پایان ترم، دانشجویان مدت زیادی را به استراحت و گذراندن زمان با دوستان و تماشای تلویزیون هدر می‌دهند.
«سمیه»، دانشجوی سال آخر رشته حقوق دانشگاه آزاد در گفت و گو با «وطن امروز» درباره پرکردن اوقات فراغت می‌گوید: «تلویزیون، مطالعه روزنامه و همنشینی با خانواده بیشترین زمان بیکاری مرا پر می‌کند». وی ادامه می‌دهد: «گاهی اوقات از اینترنت یا کتاب‌های غیردرسی برای گذراندن زمان استفاده می‌کنم». با این وجود به اعتقاد کارشناسان، گذراندن اوقات فراغت بايد با برنامه‌ريزي اصولي همراه باشد. محمد یوسفی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه با اشاره به عدم نظارت و برنامه‌ریزی ناکافی در پرکردن اوقات فراغت دانشجویان، رواج اعتیاد به سیگار و مواد مخدر را از نتایج بی‌توجهی به این امر می‌داند. به گفته وی، نداشتن امکانات رفاهی، فرهنگی و ورزشی مناسب به منظور پرکردن اوقات فراغت دانشجویان در خوابگاهها از جمله مهم‌ترین دلایل گرایش دانشجویان به سمت اعتیاد است. بهرام اخوان‌کاظمی، استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز نیز معتقد است: برنامه‌ریزی و سیاستگذاری صحیح برای پرکردن اوقات فراغت از طریق افزایش واگذاری امور به بخش‌های کوچک‌تر در زیرمجموعه ملی باید صورت گیرد. از نظر وی در نظام اوقات فراغت بهره‌گیری از هنجارهایی مبتنی بر هویت فرهنگی، ملی، اعتقادی، بومی و جنسیتی از موارد حائز اهمیت است.
وی با بیان اینکه هر قابلیتی اگر به درستی بهره‌برداری نشود به جای فرصت به تهدید تبدیل می‌شود، ادامه می‌دهد: مقوله اوقات فراغت نیز اگر دقیق مورد مطالعه قرار نگیرد، نابهنجاری اجتماعی جایگزین آن خواهد شد. با نگاهی گذرا به سیستم برنامه‌ریزی فرهنگی در کشور به این نتیجه می‌رسیم که به دلیل فرهنگ‌سازی برای برنامه‌ریزی و بهره‌وری از اوقات فراغت در سال های اخیر با افزایش توجه به زمان و استفاده بهینه از سوی دانشجویان مواجه هستیم. نتایج یک طرح پژوهشی که با هدف تحليل نحوه گذران اوقات فراغت و بررسي زندگي در دوران فراغت در ميان دانشجويان كشور در سال 87 صورت گرفته، نشان می‌دهد مهم‌ترين نيازهاي فراغتي دانشجويان در دانشگاه امكانات ورزشي، اينترنتي، رايانه و علمي و در خوابگاه امكانات رفاهي و هنري است که به طور نسبی یافت می‌شود. يافته‌هاي پژوهشی كاظمي، پژوهشگر و استاد دانشگاه نشان می‌دهد بيشتر دانشجويان حدود 4 ساعت در طول شبانه‌روز اوقات فراغت دارند كه بيشترين زمان فراغت بين ساعات 14 تا 20 است. همچنین بيشتر دانشجويان ترجيح مي‌دهند زمان فراغت خود را با دوستان و همكلاسي‌هاي خود بگذرانند و در مرحله بعد خانواده قرار دارد. بر اساس این پژوهش، بيشترين امكانات فراغتي در خوابگاهها و دانشگاه‌ها، فضاي سبز، دسترسي به رايانه و كتابخانه است و از نظر مصرف فرهنگي 3/71 درصد دانشجويان، خواننده روزنامه هستند. البته اين علاقه‌مندي در مطالعه روزنامه‌هاي عامه‌پسند بويژه بخش حوادث، سياسي، ورزشی و اجتماعي به چشم مي‌خورد. در زمينه مطالعه كتاب 2/42 درصد دانشجويان كتاب‌هاي علمي رشته خود را در اوقات فراغت مطالعه مي‌كنند. پس از آن رمان و بعد كتاب‌هاي حوزه ادبيات، شعر و نمايشنامه قرار دارد. همچنین در پایان این پژوهش آمده است که بيشترين مصرف تلويزيوني دانشجويان به تماشاي فيلم و سريال اختصاص دارد كه مرتبط با دختران دانشجو است و پسران بيشتر به برنامه‌هاي ورزشي، اخبار، مصاحبه‌ها و ميزگردهاي سياسي علاقه نشان مي‌دهند.
قدم زدن در اوقات فراغت
رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها چندی پیش گفت که براساس نظرسنجی‌ها بیشترین اوقات فراغت دانشجویان به قدم زدن می‌گذرد؛ یعنی قدم زدن بالاترین رقم را در بین فعالیت‌های مربوط به اوقات فراغت دارد. از سوی دیگر، شنیده می‌شود بیش از 80 درصد دانش‌آموزان برای اوقات فراغتشان برنامه‌ای ندارند. این مطلب را سال‌های گذشته، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان نیز تایید کرده که بیشترین آسیب نبود برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت متوجه دانش‌آموزان دوره متوسطه می‌شود. مروری بر برنامه‌های تدوین شده برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان نشان می‌دهد بیشتر این برنامه‌ها، مخاطبان خود را در طیف سنی خاصی که اغلب از 7 تا 15سال هستند، محدود کرده‌اند و معمولا جوانان و نوجوانان بیش از 16 سال از برنامه‌های غنی‌سازی اوقات فراغت محرومند.
علی‌اکبر عصارنیا، معاون فرهنگی- اجتماعی سازمان ملی جوانان اما نگاه خوشبینانه‌ای نسبت به برنامه‌های این سازمان ستادی در غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان دارد. وی با اشاره به اینکه همواره سهم تقاضای جوانان بیش از توان دستگاه‌هاست و این دستگاه‌ها امکانات محدودی دارند، می‌گوید: بودجه امسال سازمان برای ساماندهی و ترویج برنامه‌های اوقات فراغت بیش از سال گذشته است، ضمن اینکه اعتبار سازمان ملی جوانان برای این امر در سال 87 حدود 900 میلیون تومان بود که تلاش می‌کنیم در برنامه‌های ارائه شده به دستگاه‌ها برای ساماندهی اوقات فراغت جوانان سهم برنامه‌های گروهی، فعال، شاداب، مهارتی، متنوع و هویت‌آفرین بیش از گذشته باشد، به همین دلیل اردوهای جهادی را به عنوان الگو دنبال می‌کنیم.
وی وجود نقشه را برای ساماندهی اوقات فراغت جوانان ضروری می‌داند. در حال حاضر، دستگاه‌هایی مانند وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم و تحقیقات، بهداشت و درمان، سازمان تبلیغات اسلامی، هلال احمر، جهاد دانشگاهی، کمیته امداد، نیروی مقاومت بسیج، سازمان تربیت بدنی، بنیاد شهید و نهاد کتابخانه‌های عمومی مهم‌ترین متولیان اوقات فراغت هستند که به دلیل نبود نقشه راه منسجم، برنامه‌های تکراری ارائه می‌کنند؛ این برنامه‌ها مطابق خواست و سلیقه جوانان و نوجوانان نیست ضمن اینکه بازهم به دلیل افزایش تقاضا، نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازها باشد. ارسال نظر
پربیننده