سفر ایهود باراک، وزیر دفاع رژیم صهیونیستی به مصر در چارچوب سفرهای سنتی برگزار شد که معمولا پس از تغییر کابینه و جابه‌جا شدن دولت از دست لیکود، کادیما یا کارگر انجام می‌پذیرد. در نخستین سفر کابینه جدید، بنیامین نتانیاهو به این کشور سفر کرد و هم‌اکنون هم ایهود باراک به دیدار حسنی‌مبارک رفته است. مساله قابل توجه اینکه سفرهای مذکور در شرایطی انجام می‌شود که باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا دو هفته پیش به قاهره رفته بود و با مسؤولان مصری دیدار و گفت‌وگو کرد و این زنجیره سفرهای شکل گرفته عمدتا در چارچوب طرح سازش اعراب و رژیم صهیونیستی است. همزمان با سفر باراک به مصر شاهد ملاقات محمود عباس رئیس غیرقانونی تشکیلات خودگردان فلسطین با ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی هستیم. با توجه به سفر اوباما و تاکید بر ضرورت ایجاد فرآیند صلح خاورمیانه و امضای توافقنامه صلح میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی می‌توان گفت، پیام‌هایی که برخی از سران عرب به اوباما و مقامات رژیم صهیونیستی فرستاده‌اند مبنی بر اینکه اگر این رژیم، دولت فلسطینی را به رسمیت بشناسد و عملا ساخت شهرک‌سازی را متوقف کند، اعراب حاضر هستند با این رژیم مذاکره و صلح کنند نیز در همین راستا است. باید گفت، همه این ملاقات‌ها و سفرهایی که انجام گرفته در چارچوب یک نقطه یعنی از سرگیری مذاکرات صلح خاورمیانه و امضای موافقت‌نامه صلح میان اعراب و رژیم صهیونیستی است که برآیند همه اینها اعمال و ایجاد فشار بر جنبش حماس و دولت آرمانی ـ مردمی اسماعیل هنیه است تا شرایط رژیم صهیونیستی را بپذیرد چون به رغم فشاری که دولت‌های عربستان و مصر روی جنبش حماس برای پذیرش مشروعیت رژیم صهیونیستی وارد کردهاند، حماس هنوز این مشروعیت را نپذیرفته و همواره بر ادامه مبارزه تاکید کرده است، بنابراین اعراب هم از سویی همانند آمریکا جنبش حماس را مانعی بر سر راه فرآیند صلح خاورمیانه و مذاکره و امضای توافقنامه صلح با رژیم صهیونیستی می‌دانند و وجود آن را مغایر با منافع خود می‌بینند، لذا رژیم‌های مصر، عربستان و اردن ضمن اعمال فشار بر جنبش حماس در تبانی‌ای که با صهیونیست‌ها و آمریکا داشتند تلاش کردند به گونه‌ای به این فشار جنبه بین‌المللی بخشیده و آن را بیشتر کنند. سفرهای متعددی که هم‌اکنون به مصر انجام می‌گیرد و همچنین سفر عباس به عربستان در یک چارچوب بوده و پیام روشنی دارد. پیام هم این است که جنبش حماس باید قاعده بازی را رعایت کرده و شرایط موجود را بپذیرد که آن شرایط هم پذیرش مشروعیت رژیم صهیونیستی است، در غیر این صورت باید با یکسری تهدیدها، تحریم‌ها و اعمال فشارهایی که در گذشته هم وجود داشته، مواجه شود. معمولاً این سفرها چندجانبه بوده و تنها یک محور یا موضوع خاص پیگیری نمی‌شود. طبیعتاً در کنار موضوع اصلی که مذاکره با رژیم صهیونیستی و کشاندن جنبش حماس به پای میز مذاکره است، مسائل دیگر هم مورد توجه قرار می‌گیرد و اظهارنظرهایی ایراد می‌شود، مثلاً درگیری‌های فتح و حماس مطرح خواهد شد تا از طریق برخی اظهارنظرها کفه جنبش فتح را نسبت به حماس سنگین‌تر کند. حتی حوادث و رویدادهای دیگری که در خاورمیانه اتفاق می‌افتد نیز مورد توجه آنها قرار می‌گیرد. به جرأت می‌توانیم بگوییم حوادث اخیر ایران که با تحریک عوامل سرسپرده استکبار و مزدوران خارجی انجام گرفته نیز از بحث‌هایی است که انجام شده و رژیم‌های مصر، عربستان سعودی، اردن، رژیم صهیونیستی، آمریکا و اروپا از این حوادث ابراز رضایتمندی کردهاند. نمونه و شاهد عینی آن هم اظهارات اخیر باراک در ملاقات با حسنی مبارک است که خیلی روشن و صریح از اغتشاشگران ایران حمایت کرد. علاوه بر باراک، شیمون پرز و دیگر مقامات رژیم صهیونیستی نیز خرسندی خود را از حوادث اخیر کشورمان ابراز کردهاند. شاید این سوال مطرح شود که چرا مصر به عنوان پایگاه اصلی مذاکرات و
حل و فصل مسائل فلسطین در نظر گرفته شده است. در جواب این سوال باید گفت، از مدت‌ها قبل با توجه به اینکه غزه در کنار مصر قرار گرفته و در برهه‌ای از زمان (بعد از جنگ 1948) اداره نوار غزه توسط رژیم مصر انجام می‌شد، اداره امور آن از سوی اعراب به این رژیم واگذار می‌شود و حوادثی که پس از آن در غزه اتفاق افتاد، مانند شکل‌گیری اسلامگرایان و تاثیر متقابلی که حماس و اخوان‌المسلمین مصر روی یکدیگر دارند، باعث شده رژیم مصر خود را ذی‌حق، مشروع‌تر و اولی نسبت به دیگر کشورها برای حل و فصل مسائل فلسطین و کشمکش میان فتح و جنبش حماس بداند. صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها هم به این امر تمایل دارند، بنابراین مجموعه این ویژگی‌ها و شرایط موجب شده مصری‌ها کمی درباره مسائل فلسطین و غزه فعال‌تر وارد عمل شوند و از ابزارهایی که در اختیار دارند مانند گذرگاه رفح یا فشارهای دیپلماسی و امنیتی‌ای که به جنبش حماس وارد می‌کنند به نفع فتح، تشکیلات خودگردان و در مجموع به نفع سیاست‌های سازش در منطقه بهره‌برداری کرده و به نتایجی برسند. طبیعتاً در همین راستا حوادث و رویدادهای منطقه می‌تواند نقطه قابل توجهی باشد تا رژیم مصر کمی فعال‌تر برخورد کند هرچند در گذشته به دلیل کاهش پایگاه توده‌ای‌اش در میان اعراب نتوانست چنین نقشی را ایفا کند اما چون وارد جریان آشتی ملی میان فلسطینی‌ها شده است باید این راه را ادامه دهد، لذا می‌بینیم که در مسائل دیگر منطقه‌ای هم که پیش‌تر رژیم مصر در حاشیه قرار داشت به تدریج نقش پررنگ‌تری در مذاکرات و گفت‌وگوهای خود می‌گیرد.
* کارشناس مسائل خاورمیانه مصر اهرم فشار اسرائیل بر حماس
سفر ایهود باراک، وزیر دفاع رژیم صهیونیستی به مصر در چارچوب سفرهای سنتی برگزار شد که معمولا پس از تغییر کابینه و جابه‌جا شدن دولت از دست لیکود، کادیما یا کارگر انجام می‌پذیرد. در نخستین سفر کابینه جدید، بنیامین نتانیاهو به این کشور سفر کرد و هم‌اکنون هم ایهود باراک به دیدار حسنی‌مبارک رفته است. مساله قابل توجه اینکه سفرهای مذکور در شرایطی انجام می‌شود که باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا دو هفته پیش به قاهره رفته بود و با مسؤولان مصری دیدار و گفت‌وگو کرد و این زنجیره سفرهای شکل گرفته عمدتا در چارچوب طرح سازش اعراب و رژیم صهیونیستی است. همزمان با سفر باراک به مصر شاهد ملاقات محمود عباس رئیس غیرقانونی تشکیلات خودگردان فلسطین با ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی هستیم. با توجه به سفر اوباما و تاکید بر ضرورت ایجاد فرآیند صلح خاورمیانه و امضای توافقنامه صلح میان کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی می‌توان گفت، پیام‌هایی که برخی از سران عرب به اوباما و مقامات رژیم صهیونیستی فرستاده‌اند مبنی بر اینکه اگر این رژیم، دولت فلسطینی را به رسمیت بشناسد و عملا ساخت شهرک‌سازی را متوقف کند، اعراب حاضر هستند با این رژیم مذاکره و صلح کنند نیز در همین راستا است. باید گفت، همه این ملاقات‌ها و سفرهایی که انجام گرفته در چارچوب یک نقطه یعنی از سرگیری مذاکرات صلح خاورمیانه و امضای موافقت‌نامه صلح میان اعراب و رژیم صهیونیستی است که برآیند همه اینها اعمال و ایجاد فشار بر جنبش حماس و دولت آرمانی ـ مردمی اسماعیل هنیه است تا شرایط رژیم صهیونیستی را بپذیرد چون به رغم فشاری که دولت‌های عربستان و مصر روی جنبش حماس برای پذیرش مشروعیت رژیم صهیونیستی وارد کردهاند، حماس هنوز این مشروعیت را نپذیرفته و همواره بر ادامه مبارزه تاکید کرده است، بنابراین اعراب هم از سویی همانند آمریکا جنبش حماس را مانعی بر سر راه فرآیند صلح خاورمیانه و مذاکره و امضای توافقنامه صلح با رژیم صهیونیستی می‌دانند و وجود آن را مغایر با منافع خود می‌بینند، لذا رژیم‌های مصر، عربستان و اردن ضمن اعمال فشار بر جنبش حماس در تبانی‌ای که با صهیونیست‌ها و آمریکا داشتند تلاش کردند به گونه‌ای به این فشار جنبه بین‌المللی بخشیده و آن را بیشتر کنند. سفرهای متعددی که هم‌اکنون به مصر انجام می‌گیرد و همچنین سفر عباس به عربستان در یک چارچوب بوده و پیام روشنی دارد. پیام هم این است که جنبش حماس باید قاعده بازی را رعایت کرده و شرایط موجود را بپذیرد که آن شرایط هم پذیرش مشروعیت رژیم صهیونیستی است، در غیر این صورت باید با یکسری تهدیدها، تحریم‌ها و اعمال فشارهایی که در گذشته هم وجود داشته، مواجه شود. معمولاً این سفرها چندجانبه بوده و تنها یک محور یا موضوع خاص پیگیری نمی‌شود. طبیعتاً در کنار موضوع اصلی که مذاکره با رژیم صهیونیستی و کشاندن جنبش حماس به پای میز مذاکره است، مسائل دیگر هم مورد توجه قرار می‌گیرد و اظهارنظرهایی ایراد می‌شود، مثلاً درگیری‌های فتح و حماس مطرح خواهد شد تا از طریق برخی اظهارنظرها کفه جنبش فتح را نسبت به حماس سنگین‌تر کند. حتی حوادث و رویدادهای دیگری که در خاورمیانه اتفاق می‌افتد نیز مورد توجه آنها قرار می‌گیرد. به جرأت می‌توانیم بگوییم حوادث اخیر ایران که با تحریک عوامل سرسپرده استکبار و مزدوران خارجی انجام گرفته نیز از بحث‌هایی است که انجام شده و رژیم‌های مصر، عربستان سعودی، اردن، رژیم صهیونیستی، آمریکا و اروپا از این حوادث ابراز رضایتمندی کردهاند. نمونه و شاهد عینی آن هم اظهارات اخیر باراک در ملاقات با حسنی مبارک است که خیلی روشن و صریح از اغتشاشگران ایران حمایت کرد. علاوه بر باراک، شیمون پرز و دیگر مقامات رژیم صهیونیستی نیز خرسندی خود را از حوادث اخیر کشورمان ابراز کردهاند. شاید این سوال مطرح شود که چرا مصر به عنوان پایگاه اصلی مذاکرات و
حل و فصل مسائل فلسطین در نظر گرفته شده است. در جواب این سوال باید گفت، از مدت‌ها قبل با توجه به اینکه غزه در کنار مصر قرار گرفته و در برهه‌ای از زمان (بعد از جنگ 1948) اداره نوار غزه توسط رژیم مصر انجام می‌شد، اداره امور آن از سوی اعراب به این رژیم واگذار می‌شود و حوادثی که پس از آن در غزه اتفاق افتاد، مانند شکل‌گیری اسلامگرایان و تاثیر متقابلی که حماس و اخوان‌المسلمین مصر روی یکدیگر دارند، باعث شده رژیم مصر خود را ذی‌حق، مشروع‌تر و اولی نسبت به دیگر کشورها برای حل و فصل مسائل فلسطین و کشمکش میان فتح و جنبش حماس بداند. صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها هم به این امر تمایل دارند، بنابراین مجموعه این ویژگی‌ها و شرایط موجب شده مصری‌ها کمی درباره مسائل فلسطین و غزه فعال‌تر وارد عمل شوند و از ابزارهایی که در اختیار دارند مانند گذرگاه رفح یا فشارهای دیپلماسی و امنیتی‌ای که به جنبش حماس وارد می‌کنند به نفع فتح، تشکیلات خودگردان و در مجموع به نفع سیاست‌های سازش در منطقه بهره‌برداری کرده و به نتایجی برسند. طبیعتاً در همین راستا حوادث و رویدادهای منطقه می‌تواند نقطه قابل توجهی باشد تا رژیم مصر کمی فعال‌تر برخورد کند هرچند در گذشته به دلیل کاهش پایگاه توده‌ای‌اش در میان اعراب نتوانست چنین نقشی را ایفا کند اما چون وارد جریان آشتی ملی میان فلسطینی‌ها شده است باید این راه را ادامه دهد، لذا می‌بینیم که در مسائل دیگر منطقه‌ای هم که پیش‌تر رژیم مصر در حاشیه قرار داشت به تدریج نقش پررنگ‌تری در مذاکرات و گفت‌وگوهای خود می‌گیرد.
* کارشناس مسائل خاورمیانه ارسال نظر
پربیننده