افغانستان، هر روز بدتر از دیروز

هرچند کسی از ژنرال مک کریستال فرمانده تازه‌وارد نیروهای نظامی ایالات متحده در افغانستان انتظار معجزه ندارد، اما افزایش حملات انتحاری بعد از انتصاب وی افغان‌ها را بشدت نگران کرده است. نزدیک به یک هفته است که مک‌کریستال، جایگزین ژنرال مک کرنان شده است و در این یک هفته مردم افغانستان روزهای به مراتب سخت‌تری را نسبت به دوران فرماندهی ژنرال مک کرنان تجربه کرده‌اند. اخیرا حملات بسیاری از جانب طالبان به شهر‌های کابل، هلمند و قندهار که از شهرهای اصلی افغانستان محسوب می‌شوند انجام شده است و شاید مهم‌ترین این حملات، حمله‌ای بود که به پایگاه نیروهای آمریکایی انجام شد و واهمه نیروهای آمریکایی را صدچندان کرد. به‌رغم آنکه باراک اوباما از بدو آغاز به کارش در کاخ سفید و رسیدن به سمت ریاست جمهوری وعده داده بود سیاست‌های ایالات متحده را درباره افغانستان کاملا دگرگون خواهد کرد اما در حال حاضر کماکان اوضاع وخیمی را شاهد هستیم؛ شرایطی که نهایتا منجر به عزل ژنرال مک‌کرنان شد. این در حالی است که طالبان 70 درصد خاک افغانستان را عملا در اختیار دارد و سران ایالات متحده خود به این نکته اذعان کرده‌اند که در افغانستان به هیچ‌وجه موفق نبوده‌اند. به تازگی اخباری نیز منتشر شده است مبنی بر اینکه ملاعمر، فرمانده اصلی طالبان افغانستان شخصا هدایت عملیات نیروهایش را در تمام خاک افغانستان برعهده گرفته است و این دقیقا همان چیزی است که می‌تواند اوضاع را برای نیروهای آمریکایی و نیروهای ناتو وخیم‌تر کند. اکنون به سبب وضعیت موجود شخص باراک اوباما نیز انتقادها و فشارهای بسیاری را تحمل می‌کند، چرا که تاکنون هزینه‌های بسیاری را پرداخته و در ازای آنها دستاوردی نداشته است. در این مدت تعداد نیروهای ایالات متحده در افغانستان افزایش قابل توجهی داشته است و علاوه بر آن متحدان اروپایی کاخ سفید نظیر آلمان نیز نیروهای خود را در افغانستان افزایش داده‌اند. از این رو مطابق نبودن هزینه‌ها و دستاوردهای ایالات متحده در افغانستان‌ عرصه را بر باراک اوبامای جوان تنگ کرده است بویژه که نمی‌توان چشم‌انداز روشنی برای ایالات متحده در افغانستان قائل بود. در حال حاضر این حملات در مقطع زمانی حساسی تشدید شده است. در شرایطی که رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری افغانستان آغاز شده و قرار است انتخابات در مرداد ماه برگزار شود، این دست رخدادها نارضایتی‌ها را از سیاست‌های ایالات متحده، تشدید کرده است. از سوی دیگر وضعیت پاکستان نیز به عنوان کشور هم‌مرز با افغانستان کماکان بسیار مبهم است. وضعیت پاکستان بشدت بر اوضاع افغانستان تأثیرگذار است بویژه که طالبانِ دو کشور با یکدیگر ارتباطی نزدیک دارند و تضعیف طالبان پاکستان به تضعیف طالبان افغانستان منجر خواهد شد. از سوی دیگر تشدید فشارها بر ارتش پاکستان به منظور سلب حمایت از طالبان افغانستان نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد، چرا که بسیاری معتقدند طالبان افغانستان از حمایت ‌آی‌اس‌آی (دستگاه امنیتی پاکستان) سود می‌برد. افزون بر این موضوع مقابله با قاچاق مواد مخدر از افغانستان، دیگر مسأله‌ای است که از مخاطره‌های نیروهای آمریکایی در افغانستان محسوب می‌شود. بویژه که بسیاری مواد مخدر را شریان حیات طالبان می‌دانند و بر این باورند که طالبان از طریق خرید و فروش و قاچاق مواد مخدر ارتزاق و خود را تجهیز می‌کند. در حال حاضر شرایط در افغانستان به نحوی است که تحلیلگران بر این باورند ایالات متحده نمی‌تواند در کوتاه مدت به پیروزی دست یابد و موفقیت در افغانستان علاوه بر استفاده از قدرت سخت به مولفه‌های دیگری نیز نیازمند است. این دست کارشناسان معتقدند ایالات متحده به منظور پیروزی در این کشور باید زیرساخت‌های سیاسی، اقتصادی و از همه مهم‌تر فرهنگی را تغییر بدهد. به واقع در کشوری که میزان سواد بسیار پایین است، طالبان بهترین بستر را برای رشد قارچ‌گونه خود در اختیار خواهد داشت. افزون بر این، حملات هواپیماهای بدون سرنشین ایالات متحده به مناطق مختلف افغانستان به کشته شدن تعداد زیادی از غیرنظامیان منجر شده و این مسأله نارضایتی‌ها را از رفتار کاخ سفید دامن زده است. در حال حاضر نیز ارتش آمریکا در حالی مک کریستال را به عنوان فرمانده جدید در افغانستان معرفی کرده است که این فرمانده جدید دستور بازبینی 60 روزه کل ماموریت‌های نظامی ارتش آمریکا را برای یافتن راه‌های بهتر در راستای جدا کردن شبه‌نظامیان از مردم عادی صادر کرده است؛ ارزیابی‌ای که انتظار می‌رود منجر به گام‌های اقتصادی و نظامی جدیدی در افغانستان شود. این در حالی است که کارشناسان متخصص امور ضدتروریستی در درون و خارج دولت نیز به بازبینی کلی ماموریت‌های نظامی در افغانستان کمک می‌کنند. اگر چه این بازبینی در مراحل اولیه خود به سر می‌برد، اما ژنرال مک کریستال پیش‌تر قول داده بود مبارزه علیه شبه‌نظامیان و افراطیون در افغانستان را فراتر از فعالیت‌های صرفا نظامی گسترش بدهد و این دقیقا همان چیزی است که می‌توان آن را به تغییر زیرساخت‌های موجود در افغانستان تعبیر کرد.در حال حاضر نیز قرار است دوباره تعداد نیروهای ایالات متحده در افغانستان افزایش یابد. با این افزایش، شمار نیروهای آمریکایی در افغانستان تا اواخر تابستان به 68 هزار نیرو خواهد رسید.