گروه اجتماعی: رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس گفت: 35 درصد از جمعیت کشور حاشیه‌نشین هستند یا در بافت‌های فرسوده و تاریخی زندگی می‌کنند. به گزارش خبرگزاری صداوسیما، سلمان خدادادی درباره معضل حاشیه‌نشینی در کلانشهرها افزود: امیدواریم شعار سال تحقق پیدا کند، چرا که بی‌ارتباط با حاشیه‌نشینی نیست. وی تصریح کرد: بر اساس آمار 20 میلیون نفر در کشور حاشیه‌نشین هستند. رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس تاکید کرد: در بافت فرسوده 495 شهر به مساحت 54 هزار هکتار 11 میلیون نفر و در سکونتگاه‌های غیررسمی در 91 شهر به مساحت 53 هزار هکتار 9 میلیون نفر زندگی می‌کنند. وی ادامه داد: حاشیه‌نشینی علت است نه معلول و باید به این قضیه توجه داشت.
تأیید آمار حاشیه‌نشینی
علاوه بر این رضا محبوبی، مشاور وزیر کشور با تایید آمار ارائه شده تعداد حاشیه‌نشینان خاطرنشان کرد: ما با معیار‌های مختلفی چون معیار کالبدی، معیار اقتصادی، معیار اجتماعی و معیار آسیب‌های اجتماعی این مساله را بررسی می‌کنیم. وی تایید کرد: در بافت‌های تاریخی مشکل مالکیت همچون سکونتگاه‌های غیررسمی نداریم. محبوبی با اشاره به مصوبه دولت در سال 82 برای بافت‌های فرسوده افزود: با ارائه تسهیلات برای این بافت‌ها برخی مشکلات بافت‌های فرسوده حل شد. مشاور وزیر کشور تصریح کرد: در بافت‌های حاشیه‌نشینی، توسعه نامتوازن در سال‌های گذشته سبب شده به این مساله برسیم. وی گفت: برنامه توسعه عمدتا فاقد الگوی نظری جامع بوده است و مبتنی بر رشد اقتصادی شکل گرفته است. محبوبی تاکید کرد: حدود 11 استان از جمله خراسان‌رضوی، تهران، لرستان، کرمان، سیستان‌وبلوچستان، خوزستان و آذربایجان‌غربی بیشتر درگیر حاشیه‌نشینی هستند. وی خاطرنشان کرد: حاشیه‌نشینان مشکل کالبدی و مشکل مالکیت، مشکل فقر و مشکلات اجتماعی و بهداشت و آسیب‌های اجتماعی دارند.
مشاور وزیر کشور ادامه داد: باید در نخستین گام تغییر الگوی توسعه را مد نظر قرار دهیم و به‌گونه‌ای حرکت کنیم که از مهاجرت جلوگیری شود. محبوبی تصریح کرد: تجربه نشان می‌دهد مداخلات بیشتر باید اجتماعی و فرهنگی باشد. وی درباره تمهیدات دولت برای این مناطق گفت: دولت ابتدا فعالسازی ستاد ملی توسعه بازآفرینی فعال شهری را داشته که در مسؤولیت وزارت راه‌وشهرسازی است. مشاور وزیر کشور ادامه داد: تمام نقاط مستعد تبدیل شدن به محل سکونت شهری را در این ستاد‌ها شناسایی کردیم.
حاشیه‌نشینی؛ بستر آسیب‌های اجتماعی
رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با اشاره به معضل حاشیه‌نشینی در شهرها گفت: حاشیه‌نشینی بستر بسیاری از آسیب‌های اجتماعی است. سلمان خدادادی با اشاره به اینکه بحث حاشیه‌نشینی و آسیب‌های اجتماعی از دغدغه‌های رهبری است، گفت: در دیداری که مدتی پیش بود گزارشی درباره مسائل اجتماعی ارائه شد که برخی موارد آن امیدوارکننده بود ولی در بحث حاشیه‌نشینی و آسیب‌های آن همچنان نگرانی وجود داشت.
وی با بیان اینکه مقام معظم رهبری در دیدار نوروزی خود با مردم دوباره به موضع آسیب‌های اجتماعی اشاره کردند، گفت: حاشیه‌نشینی از نکاتی است که باید مورد توجه جدی قرار گیرد. خدادادی با اشاره به اینکه بیش از 22 میلیون واحد مسکونی در کشور داریم، گفت: در شهرها 6/37 درصد مستأجرند و مابقی صاحبخانه‌اند یا در منزل پدری ساکن هستند و در روستاها 2/79 مالک و 12 درصد مستأجرند.
وی افزود: در این مناطق آسیب‌های اجتماعی زیاد است و در حالی که رهبری بر این موضوع تأکید دارند ولی در برنامه ششم موضوعی درباره آسیب‌های اجتماعی نداریم.
تمرکز بر حاشیه‌نشینی
معاون امور اجتماعی مرکز امور اجتماعی و فرهنگی وزارت کشور با اشاره به اجرای طرح تحول سلامت گفت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توانسته است با استقرار نظام ارائه خدمات در خانه‌های بهداشت، تقریبا به طور کامل و 100 درصدی، جمعیت ساکن در سکونتگاه‌های غیررسمی را تحت پوشش خدمات نظام سلامت قرار دهد که به همت دولت و با کمک مجلس و با اختصاص بخشی از منابع هدفمندی یارانه‌ها حاصل شد. رضا محبوبی در ادامه افزود: پس از جلساتی که در محضر مقام معظم رهبری برگزار شد شورای اجتماعی وزارت کشور بر حاشیه‌نشینی تمرکز کرد و در تفاهم با نهادهای خارج از دولت مانند بسیج، کمیته امداد امام خمینی(ره) و نهادهای دیگر توانستیم طرح‌های توسعه‌ای اجتماعی و فرهنگی حدود 350 محله از 1200 محله را آغاز کنیم.
مشاور وزیر کشور اضافه کرد: یکی از سیاست‌های کلی دولت در فرآیند تدوین برنامه ششم توسعه این بود که در مواردی که مقررات و قوانین داریم لزومی ندارد که دوباره آن را در برنامه ششم بیاوریم. وی ادامه داد: در بسیاری از موضوعات با ازدحام و تراکم قوانین و مقررات مواجه هستیم.
ورود مجلس به حاشیه‌نشینی
در ادامه رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفت: تکرار موضوعات مبتلابه جامعه ما در برنامه‌ها اشکالی ندارد و باید تکرار شود. سلمان خدادادی ادامه داد: در موضوع حاشیه‌نشینی به اهداف برنامه پنجم توسعه نرسیدیم و در برنامه ششم توسعه هم به آن نپرداختیم به همین علت مجلس به این حوزه وارد شد و 31 ماده و تبصره و بند به برنامه ششم توسعه در این باره و از جمله حاشیه‌نشینی اضافه کرد. وی افزود: اساس حاشیه‌نشینی در خود شهرها نیست بلکه این موضوع مبدأ تا مقصد دارد که در هر کدام باید اقداماتی انجام شود.
خدادادی با اشاره به اینکه هر سال 40 هزار معلول از طریق ازدواج‌های نسنجیده در کشور متولد می‌شد، اضافه کرد: دولت مکلف شد از سال 1396 با هزینه خودش آزمایش ژنتیک را در همه ازدواج‌ها انجام دهد تا جلوی تولد نوزادان معلول گرفته شود. وی با بیان اینکه مبدأ حاشیه‌نشینی از روستاهاست، گفت: بر اساس آمارها
25 درصد از مردم کشورمان روستانشین هستند در حالی که اوایل انقلاب این رقم بیش از 40 درصد بود. در ادامه محبوبی، مشاور وزیر کشور گفت: حاشیه‌نشین‌ها با معیارهایی مانند کالبدی و خدماتی، اقتصادی و فقر مزمن و اجتماعی و بالا بردن نرخ آسیب‌ها و جرائم اجتماعی شناسایی می‌شوند.
8 میلیون بدمسکن در کشور
در همین باره ایمان واقفی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه گفت: 11 میلیون نفر در حواشی مرزهای شهر تهران هستند که 8 میلیون آنها بدمسکن هستند. واقفی ادامه داد: بدمسکن‌ها لزوما خارج از مرزهای شهر نیستند ولی به لحاظ کیفیت پایین بنا و خدمات زیرساختی شهری از استانداردها فاصله دارند. وی افزود: به لحاظ جامعه‌شناختی ساکنان شهر باید از حداقل‌های امکان زندگی شهری بهره‌مند شوند و جامعه موظف است برای این شهروندان حداقل‌هایی از قبیل سرپناه تامین کند و اگر جامعه‌ای نتواند سرپناهی برای شهروندانش فراهم کند این نخستین معضل اجتماعی خواهد بود که به دیگر معضل‌ها می‌انجامد. واقفی ادامه داد: اگر امروز شاهد آنیم که نه‌تنها در ایران بلکه دیگر کشورهای توسعه یافته این معضل وجود دارد نباید این موضوع را طبیعی بدانیم.