مردم شرق استان کرمان بویژه در بخش گنبکی در حالی با خسارت‌های سیلاب گذشته دست و پنجه نرم می‌کنند که طی روزهای اخیر گرفتار توفان شن و ریزگردها شده‌اند. حدود یک ماه قبل بود که سیلابی عظیم شرق استان کرمان را فرا گرفت و روستاهای فهرج و ریگان به صورت اضطراری از جمعیت خالی شدند اما نکته این سیلاب این بود که از آسمان خاک می‌بارید و بر زمین هم سیلاب جاری شده بود. همزمان با آغاز سال جاری چند بار توفان چهره خود را برای مردم شرق کرمان نمایان کرد اما توفان شنی که بتازگی در شهرستان‌های فهرج و ریگان در شرق کرمان روی داد مردم این شهرها را با یکی از شدیدترین توفان‌های شن طی سال‌های اخیر مواجه کرده است. روز سه‌شنبه مدارس این شهرستان‌ها تعطیل شد و در روزهای بعد نیز این روند ادامه یافت، جاده‌های فرعی از دسترس خارج شد و راه بم به زاهدان نیز برای 2 ساعت بسته شد و رفت‌وآمد در محور ایرانشهر نیز به کندی انجام شد. حالا باز و بسته شدن جاده استان کرمان به سیستان و بلوچستان به امری عادی تبدیل شده است. دید افقی بشدت کاهش یافت و البته مراجعه مردم به مراکز درمانی هر لحظه بیشتر شد تا جایی که خیلی‌ها به دلیل تنگی نفس و بیماری تنفسی به مراکز درمانی مراجعه کردند و تعدادی هم بستری شدند. هجوم شن‌های روان و ریزگردها به حدی بود که مردم از خانه‌های خود خارج نشدند و سعی کردند به دلیل شدت آلودگی هوا در مراکزی که شدت ریزگردها بیشتر است حضور نیابند و حتی ساکنان این مناطق را برای ساعاتی ترک کردند. محمد از شهروندان بخش گنبکی است که در گفت‌وگو با مهر می‌گوید: به نظر می‌آید کسی در سطح ملی به فکر رفع مشکل مردم شرق کشور و گرد و غبار ناشی از بستر خشک هامون و رودخانه‌های خشکیده شرق کرمان نیست و این مشکلات هر روز بیشتر نفس مردم را تنگ می‌کند. وی افزود: سال‌هاست از بروز مشکل ریزگردها در شرق کرمان سخن گفته می‌شود و در دولت قبل و دولت کنونی کاری عملی برای حل مشکل نشده است. وی ادامه داد: توفان شن و ریزگردها تا چند سال قبل فقط مربوط به روستاها بود و خطر روستاها را تهدید می‌کرد اما حالا دیواره‌ای از شن و ریزگرد به یکباره به فهرج و ریگان هجوم می‌آورد و هیچ کس هیچ کاری نمی‌کند. این شهروند فهرجی می‌گوید: وقتی در اهواز و غرب کشور مشکل ایجاد می‌شود همه دست به کار می‌شوند و طرح‌های مختلف در دستور کار قرار می‌گیرد اما سوال ما این است طرحی که برای حل مشکل شرق کرمان در نظر گرفته شده دقیقا چیست؟ زهرا یکی از شهروندان ریگانی است که می‌گوید: تصور کنید 3 روز متوالی کل زندگی شما زیر خاک باشد و از آسمان شهر خاک بر زمین بریزد. تمام خانه و لوازم زندگی ما زیر خاک است. وی افزود: تنفس ما مملو از شن است و بچه‌ها سرفه‌های متوالی می‌کنند و افراد مسن دچار نفس‌تنگی می‌شوند. این زن ریگانی گفت: هنوز توفان تمام نشده، توفان بعد شروع می‌شود. باید بگویم این وضعیت طی دهه اخیر نمود پیدا کرده است و به هیچ عنوان طبیعی نیست و به دلیل عدم مدیریت منابع آبی است. شما وقتی روی رودخانه‌هایی که به شرق جاری می‌شدند سد نساء را می‌زنید گیاه‌های پایین‌دست از بین می‌روند چون آبی برای تغذیه ندارند. وی افزود: بسیاری از قنات‌ها و چشمه‌های پایین‌دست خشک شده‌اند و دلیل این امر هم نبود آب است. وی گفت: در خوزستان می‌خواهند درختکاری کنند، آیا مردم شرق کشور زندگی ندارند و نمی‌شود چنین طرح‌هایی در این منطقه اجرا شود. محمدعلی زیاری یکی دیگر از شهروندان ریگانی است که به کشاورزی اشتغال دارد. او می‌گوید: راه‌های روستایی زیر شن رفته‌اند و رفت و آمد در جاده‌های اصلی هم به سختی انجام می‌شود. وی گفت: در گذشته شاهد بیابانزایی بودیم و مزارع زیر خارک می‌رفت اما حالا خانه‌های ما زیر خاک مدفون می‌شود. وی افزود: ریزگردها درختان را خشک می‌کند و بسیاری از جوانان در حال مهاجرت از شهرستان‌های شرقی کرمان به مرکز استان هستند. زیاری افزود: به جوان‌ها چه بگوییم وقتی خاک از آسمان می‌بارد و زمین هم خشک است و آبی برای کشاورزی نیست. فرماندار ریگان نیز در گفت‌وگو با مهر اظهار داشت: مشکل اصلی ریگان ریزگردها و توفان شن است و با وزش باد توفان شن شروع می‌شود. امین باقری افزود: پس از فروکش کردن توفان، تازه پدیده ریزگردها شروع می‌شود که در روزهای اخیر هم خسارت‌های زیادی را به جای گذاشته است، این در حالی است که ریگان شهرستانی کم‌برخوردار و محروم است و باید سیاست‌های تشویقی برای حضور مردم در این مناطق در نظر گرفته شود. باقری گفت: مردم در این توفان خانه‌نشین می‌شوند و به کشاورزی و دامداری و تاسیسات روستایی و شهری خسارت وارد می‌شود.
۱۶ روستا زیر خاک مدفون شد
فرماندار ریگان گفت: ریزگردها توان اقتصادی کشاورزان شهرستان را هر سال کمتر می‌کند و این رویه ادامه دارد و توفان‌ها هر بار شدیدتر می‌شود. وی گفت: بیابان به پشت دروازه‌های شهر ریگان رسیده است در حالی که در گذشته نگران روستاها بودیم. در حال حاضر ۱۶ روستا به صورت کامل از سکنه خالی شده و زیر خاک فرو رفته‌اند و حالا روستاهای دیگری در محاصره شن‌های روان قرار گرفته‌اند. باید فکری به حال این وضعیت شود. فرماندار ریگان وضعیت شهرستان را در مقابل توفان شن بحرانی عنوان کرد و خواستار برنامه‌ریزی مسؤولان در سطح ملی برای حل بحران ریزگردها شد و گفت: خشکسالی و کمبود رطوبت در منطقه مهم‌ترین مشکل است که دلیلش کانون‌های محلی ریزگردهاست. وی گفت: زندگی مردم منطقه در کنار این ریزگردها مختل شده و باید چاره‌اندیشی شود. ریزگردها تنها مختص شرق کرمان نیست و توسعه کانون‌های بحرانی شعاع ریزگردها را به شهر کرمان و شهرستان‌های جنوبی هم رسانده است و سکوت در مقابل این پدیده می‌تواند در آینده تنش‌های جمعیتی در استان ایجاد کند.