اصل خبر: به موجب قراردادی که بین وزارت مسکن و شهرسازی و مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران منعقد شده است، مکان‌یابی شهرک‌های مسکونی، گردشگری، خدماتی، صنعتی، آموزشی و... در سراسر کشور در قالب طرح ملی مکان‌یابی شهرک‌ها اجرا می‌شود. این طرح قرار است در مدت 18 ماه انجام شود و به پایان برسد. سیدعلیرضا قهاری، رئیس مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران با اعلام این خبر گفت: پیش از این به دلیل فقدان مطالعات جامع و کارشناسی درباره مکان‌یابی شهرک‌ها متقاضیان و سرمایه‌گذاران با معضلات عدیده‌ای روبه‌رو می‌شدند که با اجرای این طرح متقاضیان می‌توانند براحتی اقدام به مکان‌یابی شهرک‌ها براساس مطالعات کارشناسی بر مبنای طرح ملی مکان‌یابی شهرک‌ها کنند.
نقد خبر: مسائل شهرسازانه کشور مرا دردمند می‌کند و مدام این سوال در ذهنم می‌چرخد که «ما به کجا می‌رویم؟»
مدتی است که رسم شده برای هر کاربری یک شهرک اختصاص دهیم، به عنوان مثال شهرک‌های صنعتی که البته به مفهوم جایی برای سامان دادن به صنایع تولیدی نیست بلکه محلی است برای گرد آمدن اصناف کارگاهی که قبلا در سطح شهر به صورت مغازه‌های کارگاهی به ارائه خدمات فنی از قبیل نجاری، آهنگری، حلبی‌سازی، چوب‌فروشی و... تبدیل شده‌اند. این کارگاه‌های شهری که به ظاهر مزاحمت‌های شهری دارند ولی در واقع مزاحمت آنها بیشتر به خاطر شکل فضایی آنهاست که باید در مجموعه‌هایی ویژه ساماندهی می‌شدند و نه در حاشیه مستقیم خیابان‌ها. شهرک‌های بعدی شهرک‌های گردشگری است و این مقوله تفاوتی عمده با شهرک‌های قبلی هم دارد و آن این است که یکسری خدمات گردشگری که تمامشان هتل، متل و مسافرخانه هستند در کنار هم در یک منطقه جمع می‌شوند و خدمات پذیرایی جهانگردی می‌دهند. با این همه در اینگونه شهرک‌ها از خدمات گردشگری خبری نیست یا آنقدر کمرنگ است که اگر نامشان را شهرک اقامتی می‌گذاشتند، منطق بیشتری داشت! اما جدیدا به مقوله تازه دیگری هم در زمینه شهرک‌های تخصصی رسیده‌ایم؛ شهرک‌های سلامت! شهرک سلامت هم یعنی یکسری بیمارستان کنار هم که در یک شهرک ساخته شوند و این جمع شدن یعنی یک منطقه بیمارستانی مطلق که به جای اینکه یک بیمارستان مرکزی فوق‌تخصصی بزرگ با یک مدیریت متمرکز ایجاد شود، چندین بیمارستان خصوصی کوچک بدون امکانات واقعی کنار هم جمع می‌شوند تا یک بیمارستان بزرگ ایجاد شده و بتوانند بهتر دستشان را در جیب مردم کنند! تمام این شهرک‌ها وسعت‌هایی چند صد هکتاری دارند و کاربری غالب آنها تعریف نشده، بلکه تنها کاربری آنها همان است که در بالا گفتم. تازه جالب‌تر آنکه بگویم شهرک دانشگاهی هم داریم! آنهم با چنین معنایی و نه مشابه آنچه در فرنگستان به شهرک دانشگاهی اطلاق می‌شود. یک زمین یکصد هکتاری به قطعات بزرگی تفکیک و هریک به یک دانشگاه وطنی یا غیروطنی فروخته و واگذار می‌شود، حالا کجایش می‌شود شهرک دانشگاهی من که نمی‌فهمم! به عنوان یک شهرساز نمی‌فهمم در کدام تئوری شهرسازی چنین اقداماتی مورد تایید یا تدوین قرار گرفته‌اند و اصل تمرکززدایی در مبحث شهرسازی در کجای این تئوری مهجور مانده است. شهرک‌های اداری که در زمان موسولینی‌ها و هیتلر‌ها ایجاد شدند، حتی در مقیاس تمرکز در یک نقطه شهری امروزه به‌خاطر تمرکزهای ناخواسته از یک فعالیت مطلق، اقدامی نادرست به شمار می‌آیند و حتی تمرکزهای صنعتی نیز مردود شناخته شده‌اند، اما نوتئوریسین‌های ما که نمی‌دانم عضو کدامین مکتب هستند، چنین نسخه‌هایی برای شهرسازی ما می‌پیچند. پشت ماجرا چیست؟ فقط و فقط تکه تکه شدن زمین‌ها و تغییر کاربری‌های اراضی کشاورزی به پول است! این هم سر مگوی داستان شهرک‌های تخصصی.
* شهرساز باتجربه کشور شهرک‌های تخصصی و چالش‌های آن
اصل خبر: به موجب قراردادی که بین وزارت مسکن و شهرسازی و مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران منعقد شده است، مکان‌یابی شهرک‌های مسکونی، گردشگری، خدماتی، صنعتی، آموزشی و... در سراسر کشور در قالب طرح ملی مکان‌یابی شهرک‌ها اجرا می‌شود. این طرح قرار است در مدت 18 ماه انجام شود و به پایان برسد. سیدعلیرضا قهاری، رئیس مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران با اعلام این خبر گفت: پیش از این به دلیل فقدان مطالعات جامع و کارشناسی درباره مکان‌یابی شهرک‌ها متقاضیان و سرمایه‌گذاران با معضلات عدیده‌ای روبه‌رو می‌شدند که با اجرای این طرح متقاضیان می‌توانند براحتی اقدام به مکان‌یابی شهرک‌ها براساس مطالعات کارشناسی بر مبنای طرح ملی مکان‌یابی شهرک‌ها کنند.
نقد خبر: مسائل شهرسازانه کشور مرا دردمند می‌کند و مدام این سوال در ذهنم می‌چرخد که «ما به کجا می‌رویم؟»
مدتی است که رسم شده برای هر کاربری یک شهرک اختصاص دهیم، به عنوان مثال شهرک‌های صنعتی که البته به مفهوم جایی برای سامان دادن به صنایع تولیدی نیست بلکه محلی است برای گرد آمدن اصناف کارگاهی که قبلا در سطح شهر به صورت مغازه‌های کارگاهی به ارائه خدمات فنی از قبیل نجاری، آهنگری، حلبی‌سازی، چوب‌فروشی و... تبدیل شده‌اند. این کارگاه‌های شهری که به ظاهر مزاحمت‌های شهری دارند ولی در واقع مزاحمت آنها بیشتر به خاطر شکل فضایی آنهاست که باید در مجموعه‌هایی ویژه ساماندهی می‌شدند و نه در حاشیه مستقیم خیابان‌ها. شهرک‌های بعدی شهرک‌های گردشگری است و این مقوله تفاوتی عمده با شهرک‌های قبلی هم دارد و آن این است که یکسری خدمات گردشگری که تمامشان هتل، متل و مسافرخانه هستند در کنار هم در یک منطقه جمع می‌شوند و خدمات پذیرایی جهانگردی می‌دهند. با این همه در اینگونه شهرک‌ها از خدمات گردشگری خبری نیست یا آنقدر کمرنگ است که اگر نامشان را شهرک اقامتی می‌گذاشتند، منطق بیشتری داشت! اما جدیدا به مقوله تازه دیگری هم در زمینه شهرک‌های تخصصی رسیده‌ایم؛ شهرک‌های سلامت! شهرک سلامت هم یعنی یکسری بیمارستان کنار هم که در یک شهرک ساخته شوند و این جمع شدن یعنی یک منطقه بیمارستانی مطلق که به جای اینکه یک بیمارستان مرکزی فوق‌تخصصی بزرگ با یک مدیریت متمرکز ایجاد شود، چندین بیمارستان خصوصی کوچک بدون امکانات واقعی کنار هم جمع می‌شوند تا یک بیمارستان بزرگ ایجاد شده و بتوانند بهتر دستشان را در جیب مردم کنند! تمام این شهرک‌ها وسعت‌هایی چند صد هکتاری دارند و کاربری غالب آنها تعریف نشده، بلکه تنها کاربری آنها همان است که در بالا گفتم. تازه جالب‌تر آنکه بگویم شهرک دانشگاهی هم داریم! آنهم با چنین معنایی و نه مشابه آنچه در فرنگستان به شهرک دانشگاهی اطلاق می‌شود. یک زمین یکصد هکتاری به قطعات بزرگی تفکیک و هریک به یک دانشگاه وطنی یا غیروطنی فروخته و واگذار می‌شود، حالا کجایش می‌شود شهرک دانشگاهی من که نمی‌فهمم! به عنوان یک شهرساز نمی‌فهمم در کدام تئوری شهرسازی چنین اقداماتی مورد تایید یا تدوین قرار گرفته‌اند و اصل تمرکززدایی در مبحث شهرسازی در کجای این تئوری مهجور مانده است. شهرک‌های اداری که در زمان موسولینی‌ها و هیتلر‌ها ایجاد شدند، حتی در مقیاس تمرکز در یک نقطه شهری امروزه به‌خاطر تمرکزهای ناخواسته از یک فعالیت مطلق، اقدامی نادرست به شمار می‌آیند و حتی تمرکزهای صنعتی نیز مردود شناخته شده‌اند، اما نوتئوریسین‌های ما که نمی‌دانم عضو کدامین مکتب هستند، چنین نسخه‌هایی برای شهرسازی ما می‌پیچند. پشت ماجرا چیست؟ فقط و فقط تکه تکه شدن زمین‌ها و تغییر کاربری‌های اراضی کشاورزی به پول است! این هم سر مگوی داستان شهرک‌های تخصصی.
* شهرساز باتجربه کشور ارسال نظر
پربیننده