یادداشتی بر نمایش «تو چهارسو خبری نیست»
کمدی موزیکال با چاشنی هجو
یک: در اساس، شادی با سلامتی روح و روان انسان سازگار است و کمدی این ویژگی را به همراه دارد و علاوه بر این در غم‌انگیزترین موقعیت‌ها هم از وجوهی قابل توجه برخوردار است. اگر بتوان کمدی را به کمک تخیل رنگ و لعاب بیشتری بخشید تا از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شود در این صورت تاثیرات چندگانه و به مراتب شدیدتر و عمیق‌تری از دیگر موقعیت‌ها خواهد داشت و جنبه‌های کمیک زندگی را صرفاً نه به خاطر خندیدن، بلکه برای تعمق و به فکر فرورفتن به نمایش می‌گذارد و تا جایی پیش می‌رود که از درون یک اثر کمیک، هجویه‌ای اجتماعی می‌شکفد.
دو: نمایش «تو چهارسو خبری نیست» نوشته و کارگردانی حسن باستانی در حال حاضر در تالار سنگلج اجرا می‌شود و اینچنین نمایه‌ای را با خود به همراه دارد. این نمایش بدون هیچ پیش‌درآمدی، با صحنه‌ای شلوغ شروع می‌شود و فرصت تفکر را از تماشاگر می‌گیرد، به عبارتی ذهن مخاطب را غافلگیر می‌کند به گونه‌ای که تماشاگر در جایی با خود می‌گوید، کاش پرسوناژها به تدریج و طی صحنه‌های بعد به شکل نوبتی به صحنه اضافه می‌شدند و بر این اساس تازگی نمایش و در نتیجه گیرایی آن بیشتر می‌شد. در ابتدا همه صفات و خصوصیات آدم‌ها لو می‌رود و چیز زیاد و نامکشوفی برای صحنه‌های بعد نمی‌ماند و این عارضه از تعلیق‌زایی و گیرایی اجرا می‌کاهد. در ادامه باید گفت پرسوناژها از همان آغاز نمایش تا حد زیادی الگوسازی شده معرفی می‌‌شوند در حالی که هر پرسوناژی باید در طول نمایش و به تدریج الگوسازی شود؛ این موضوع حتی درباره پرسوناژهای تیپیک هم صدق می‌کند، زیرا آنها هم در موقعیت‌های متفاوت الزاماً واکنش‌های متمایزی دارند و در نتیجه نسبت به شرایط قبلی خود غیرهمسان جلوه می‌کنند. در نمایش«تو چهارسو خبری نیست» بازیگران در نیمه اول و پیش از آنکه فرنگی‌مآب شوند، همانند نیمه دوم دارای رفتارهای اغراق‌آمیز و افراطی هستند. این اغراق و زیاده‌روی برای نیمه اول نمایش جواب نمی‌دهد و روی پس‌زمینه واقعی و اجتماعی و فرهنگی آنها سایه ابهام می‌اندازد.
سه: اگر از بخشی دیگر از کارگردانی این نمایش حرف به میان بیاوریم باید به سراغ میزانسن‌ها رفت. میزانسن‌های نمایش «تو چهارسو خبری نیست» بیش از آنکه محتوایی باشند بر شکل‌گرایی‌های کمیک تاکید می‌کنند و به همین اساس جنبه‌های رفتاری کمیک از داده‌های گفتاری کمیک بیشتر است. این نمایش جزو اجراهایی محسوب می‌شود که در آن حرکات و رفتار بر دیالوگ برتری یافته است؛ ژست‌ها، فیگورها، اداها و اطوارها و تیک‌های رفتاری نسبتاً زیاد پرسوناژها نشانگر و مبین این خصوصیت هستند. کاریکاتورنمایی در وضعیت، نمایه و میزانسن حرکات بازیگران مشهود است. متن نمایش «تو چهارسو خبری نیست» بر داستان اتکا ندارد و بیشتر بر حادثه ورود یک زن خارجی به محله قدیمی چهارسو اصرار می‌ورزد که همه را شیفته و مفتون خود می‌کند. چهارسونشینان لوطی‌مآب برای جلب توجه چنین مسافری با تفاخر به فرنگی‌مآبی می‌کوشند از اصالت فرهنگی‌شان فاصله بگیرند.
آنها خود را به شکل و شمایل مضحک و خنده‌داری درمی‌آورند که نه ایرانی است و نه فرنگی تا اینکه سرانجام سر عقل می‌آیند و نمایش همانند همه قرینه‌های قبلی خود با پایان خوش خاتمه می‌یابد. این اجرا که در اصل نمایشی لاله‌زاری است از لحاظ ژانر یک هجویه نمایشی فرهنگی و اجتماعی به حساب می‌آید که در قالب یک کمدی موزیکال ارائه شده است. در نمایش حسن باستانی بازی‌ها به دو گونه انجام می‌گیرند؛ نوع اول، بازی‌هایی واقع‌‌گرایانه و تا حدی اغراق‌آمیز و امپرسیونیستی که جنبه امپرسیونیستی بازی‌ها به دلیل آن است که از طریق تاثرگرایی ذهن تماشاگر را به تناقضات اجتماعی موجود موکداً ارجاع دهند و گفتنی است بازی‌ها بسیار درخشان، زیبا و به یادماندنی و مناسب با نقش است. نوع دیگر بازی ارائه شده در این نمایش بازی فانتزی و کاریکاتورنماست که تماشاگر را به استهزای درونی و نتیجه‌گیری از رخداد حادث شده وامی‌دارند. در نمایش «تو چهارسو خبری نیست» طراحی صحنه که توسط حسن باستانی و فرنوش فرجندی انجام شده، با موضوع و میزانسن‌های نمایش هماهنگی دارد بویژه در صحنه دوم که در آن بخش بالایی و هوایی به تجمع نسوان و بخش میانی به مردان اختصاص دارد. در این صحنه از نگارگری و نقاشی پرده‌ای نیز استفاده شده و باستانی با بهره‌گیری از فضای جلوی سن نیز به زیبایی پرسپکتیو صحنه افزوده و سه موقعیت جداگانه خلق کرده است.
موسیقی کلام‌دار شاد و ضربی که پس‌زمینه موزیکال نمایش را تشکیل می‌دهد توسط سعید اردیانی تدارک دیده شده است. این موسیقی شناسه‌های زمانی و مکانی رخدادها را به نمایش می‌گذارد. نور بنا به اقتضای نمایش کاربری معمول خود را داراست. طراحی لباس که حاصل ابتکارات حسن باستانی و فرنوش فرجندی است به جنبه‌های اغراق‌آمیز، متناقض و کمیک نمایش یاری رسانده است. طراحی چهره‌پردازی که توسط فریبا نورشجاع حسینی و کامبیز مومن‌خانی انجام شده تغییرات هجوآمیز پرسوناژها را به خوبی نشان می‌دهد و همزمان نیز به فضاسازی نمایش کمک می‌کند. یادداشت
یادداشتی بر نمایش «تو چهارسو خبری نیست»
کمدی موزیکال با چاشنی هجو
یک: در اساس، شادی با سلامتی روح و روان انسان سازگار است و کمدی این ویژگی را به همراه دارد و علاوه بر این در غم‌انگیزترین موقعیت‌ها هم از وجوهی قابل توجه برخوردار است. اگر بتوان کمدی را به کمک تخیل رنگ و لعاب بیشتری بخشید تا از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شود در این صورت تاثیرات چندگانه و به مراتب شدیدتر و عمیق‌تری از دیگر موقعیت‌ها خواهد داشت و جنبه‌های کمیک زندگی را صرفاً نه به خاطر خندیدن، بلکه برای تعمق و به فکر فرورفتن به نمایش می‌گذارد و تا جایی پیش می‌رود که از درون یک اثر کمیک، هجویه‌ای اجتماعی می‌شکفد.
دو: نمایش «تو چهارسو خبری نیست» نوشته و کارگردانی حسن باستانی در حال حاضر در تالار سنگلج اجرا می‌شود و اینچنین نمایه‌ای را با خود به همراه دارد. این نمایش بدون هیچ پیش‌درآمدی، با صحنه‌ای شلوغ شروع می‌شود و فرصت تفکر را از تماشاگر می‌گیرد، به عبارتی ذهن مخاطب را غافلگیر می‌کند به گونه‌ای که تماشاگر در جایی با خود می‌گوید، کاش پرسوناژها به تدریج و طی صحنه‌های بعد به شکل نوبتی به صحنه اضافه می‌شدند و بر این اساس تازگی نمایش و در نتیجه گیرایی آن بیشتر می‌شد. در ابتدا همه صفات و خصوصیات آدم‌ها لو می‌رود و چیز زیاد و نامکشوفی برای صحنه‌های بعد نمی‌ماند و این عارضه از تعلیق‌زایی و گیرایی اجرا می‌کاهد. در ادامه باید گفت پرسوناژها از همان آغاز نمایش تا حد زیادی الگوسازی شده معرفی می‌‌شوند در حالی که هر پرسوناژی باید در طول نمایش و به تدریج الگوسازی شود؛ این موضوع حتی درباره پرسوناژهای تیپیک هم صدق می‌کند، زیرا آنها هم در موقعیت‌های متفاوت الزاماً واکنش‌های متمایزی دارند و در نتیجه نسبت به شرایط قبلی خود غیرهمسان جلوه می‌کنند. در نمایش«تو چهارسو خبری نیست» بازیگران در نیمه اول و پیش از آنکه فرنگی‌مآب شوند، همانند نیمه دوم دارای رفتارهای اغراق‌آمیز و افراطی هستند. این اغراق و زیاده‌روی برای نیمه اول نمایش جواب نمی‌دهد و روی پس‌زمینه واقعی و اجتماعی و فرهنگی آنها سایه ابهام می‌اندازد.
سه: اگر از بخشی دیگر از کارگردانی این نمایش حرف به میان بیاوریم باید به سراغ میزانسن‌ها رفت. میزانسن‌های نمایش «تو چهارسو خبری نیست» بیش از آنکه محتوایی باشند بر شکل‌گرایی‌های کمیک تاکید می‌کنند و به همین اساس جنبه‌های رفتاری کمیک از داده‌های گفتاری کمیک بیشتر است. این نمایش جزو اجراهایی محسوب می‌شود که در آن حرکات و رفتار بر دیالوگ برتری یافته است؛ ژست‌ها، فیگورها، اداها و اطوارها و تیک‌های رفتاری نسبتاً زیاد پرسوناژها نشانگر و مبین این خصوصیت هستند. کاریکاتورنمایی در وضعیت، نمایه و میزانسن حرکات بازیگران مشهود است. متن نمایش «تو چهارسو خبری نیست» بر داستان اتکا ندارد و بیشتر بر حادثه ورود یک زن خارجی به محله قدیمی چهارسو اصرار می‌ورزد که همه را شیفته و مفتون خود می‌کند. چهارسونشینان لوطی‌مآب برای جلب توجه چنین مسافری با تفاخر به فرنگی‌مآبی می‌کوشند از اصالت فرهنگی‌شان فاصله بگیرند.
آنها خود را به شکل و شمایل مضحک و خنده‌داری درمی‌آورند که نه ایرانی است و نه فرنگی تا اینکه سرانجام سر عقل می‌آیند و نمایش همانند همه قرینه‌های قبلی خود با پایان خوش خاتمه می‌یابد. این اجرا که در اصل نمایشی لاله‌زاری است از لحاظ ژانر یک هجویه نمایشی فرهنگی و اجتماعی به حساب می‌آید که در قالب یک کمدی موزیکال ارائه شده است. در نمایش حسن باستانی بازی‌ها به دو گونه انجام می‌گیرند؛ نوع اول، بازی‌هایی واقع‌‌گرایانه و تا حدی اغراق‌آمیز و امپرسیونیستی که جنبه امپرسیونیستی بازی‌ها به دلیل آن است که از طریق تاثرگرایی ذهن تماشاگر را به تناقضات اجتماعی موجود موکداً ارجاع دهند و گفتنی است بازی‌ها بسیار درخشان، زیبا و به یادماندنی و مناسب با نقش است. نوع دیگر بازی ارائه شده در این نمایش بازی فانتزی و کاریکاتورنماست که تماشاگر را به استهزای درونی و نتیجه‌گیری از رخداد حادث شده وامی‌دارند. در نمایش «تو چهارسو خبری نیست» طراحی صحنه که توسط حسن باستانی و فرنوش فرجندی انجام شده، با موضوع و میزانسن‌های نمایش هماهنگی دارد بویژه در صحنه دوم که در آن بخش بالایی و هوایی به تجمع نسوان و بخش میانی به مردان اختصاص دارد. در این صحنه از نگارگری و نقاشی پرده‌ای نیز استفاده شده و باستانی با بهره‌گیری از فضای جلوی سن نیز به زیبایی پرسپکتیو صحنه افزوده و سه موقعیت جداگانه خلق کرده است.
موسیقی کلام‌دار شاد و ضربی که پس‌زمینه موزیکال نمایش را تشکیل می‌دهد توسط سعید اردیانی تدارک دیده شده است. این موسیقی شناسه‌های زمانی و مکانی رخدادها را به نمایش می‌گذارد. نور بنا به اقتضای نمایش کاربری معمول خود را داراست. طراحی لباس که حاصل ابتکارات حسن باستانی و فرنوش فرجندی است به جنبه‌های اغراق‌آمیز، متناقض و کمیک نمایش یاری رسانده است. طراحی چهره‌پردازی که توسط فریبا نورشجاع حسینی و کامبیز مومن‌خانی انجام شده تغییرات هجوآمیز پرسوناژها را به خوبی نشان می‌دهد و همزمان نیز به فضاسازی نمایش کمک می‌کند. ارسال نظر
پربیننده