عرفانه تاجیکی: به گفته کارشناسان هر روز تأخیر در افتتاح ابرپالایشگاه ستاره خلیج‌فارس، حداقل زیان ۲۰ تا ۳۰ میلیون یورویی را به کشور تحمیل می‌کند.
به گزارش مهر، پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج‌فارس به عنوان یکی از طرح‌های اولویت‌دار کشور به ظرفیت اسمی ۳۶۰ هزار بشکه در روز است که با ثبت شرکت در سال 85، عملیات اجرایی آن از آن سال شروع و تاکنون در 3 فاز فرآیندی در حال احداث است. با راه‌اندازی این پالایشگاه امکان تولید روزانه ۳۶ میلیون لیتر بنزین فراهم و علاوه بر زمینه‌ساز بودن قطع وابستگی به واردات بنزین، امکان صادرات بنزین نیز فراهم می‌شود. این در حالی است که طبق آمار گمرک در ۵ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۵ ارزش میعانات گازی صادراتی ایران بالغ بر ۳ میلیارد دلار بوده است که به گفته کارشناسان این حوزه این موضوع به معنای تشدید خام‌فروشی با قیمت‌های پایین‌تر از قیمت بازار فوب خلیج‌فارس (حدود ۲ تا ۳ دلار در هر بشکه زیر قیمت نفت خام دوبی) است. این در حالی است که در صورت بهره‌برداری از این پالایشگاه، میزان خام‌فروشی نفت نیز کاهش محسوسی پیدا می‌کرد. با این وجود، با گذشت بیش ۱۰ سال از آغاز مراحل ساخت پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس، هنوز تاریخ دقیق افتتاح این پالایشگاه مشخص نیست و مدیران وزارت نفت و پالایشگاه طی 3 سال اخیر در رسانه‌ها و به دستگاه‌های نظارتی تاریخ‌های متعددی را برای بهره‌برداری از این طرح اعلام کرده‌اند. نگاهی به آمار واردات نشان می‌دهد متاسفانه طی سال‌های اخیر واردات بنزین رو به افزایش بوده است به طوری که شرکت ملی پالایش و پخش در برنامه سال جاری خود، نخست رقمی معادل ۱۰ میلیون لیتر در روز و سپس با 2 اصلاحیه ۱۴ میلیون لیتر در روز را به‌عنوان آمار واردات پیش‌بینی کرد.
به نحوی که میانگین عملکرد واردات سال ۹۵ به حدود ۱۳ میلیون لیتر در روز رسید. به گفته منابع آگاه، این رقم علاوه بر تامین میانگین 5/1 میلیون لیتر اکتان‌افزا و میانگین روزانه حدود نیم میلیون لیتر بنزین از پتروشیمی‌ها به‌صورت چراغ خاموش است. به گفته کارشناسان این حوزه هر روز تأخیر در افتتاح این پروژه، حداقل زیان ۲۰ تا ۳۰ میلیون یورویی را بر کشور تحمیل می‌کند. با راه‌اندازی پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس شاهد تبدیل بیش از ۹۵ درصد میعانات گازی ترش به بنزین و نفت‌گاز مطابق استانداردهای روز دنیا خواهیم بود. خودکفایی در تولید بنزین و تامین نفت‌گاز استاندارد سبد حمل‌ونقل خودروهای سواری سبک و سنگین، توسعه سبد سوخت کشور، افزایش ارزش افزوده میعانات گازی، استفاده از تاسیسات زیربنایی موجود بندرعباس و مجاورت تلفیقی با پالایشگاه موجود بندرعباس و طرح پالایشگاه نفت‌خام فوق‌سنگین هرمز و اشتغالزایی در کشور مهم‌ترین اهدافی است که با راه‌اندازی این پالایشگاه محقق خواهد شد. این ابرپالایشگاه در ضلع غربی پالایشگاه موجود بندرعباس و در زمینی به مساحت ۷۰۰ هکتار واقع است که در سال ۸۵ عملیات طراحی مفهومی آن با حضور و مشارکت شرکت ایتالیایی اسنم پروجتی گلدن‌گروپ و شرکت‌های مهندسین مشاور داخلی تهران جنوب و بینا آغاز شد.
اقدامی که عملی نشد
به گفته منابع آگاه، همچنین براساس نامه مورخ 5/4/95 ستاره خلیج‌فارس، برای تکمیل فاز یک به ۲۹۵ میلیون یورو و ۵۰۸۸ میلیارد ریال نیاز است. متاسفانه با توجه به اینکه تقریبا قراردادهای تامین کالا و تجهیزات به‌صورت ارزی منعقد شده بود با وجود حساسیت طرح و نقش موثر آن در کاهش مصارف ارزی و خودکفایی در تولید بنزین، به جهت تاییدیه پیش‌پرداخت‌ها، میان‌پرداخت‌ها و حمل و امکان ترخیص کالا اقدام موثری در بهبود فعالیت کارگاه و تکمیل بموقع آن انجام نگرفت و با وجود اختیارات کامل پیش‌بینی شده در ماده ۱۲۷ برنامه پنجم، ساختار سهام و اعضای هیات‌مدیره تغییر پیدا کرد و منجر به کندی پیشرفت طرح شد. برنامه زمانبندی اجرایی و مالی احداث این پالایشگاه با وجود مجوزهای قانونی پیش‌بینی شده در شیوه تامین منابع مالی (ماده ۱۲۷ برنامه پنجم) چندین بار بازنگری شده است. وزیر نفت و معاونان طی 4 سال اخیر چندین مرتبه وعده‌های راه‌اندازی پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس را دادند که عملا فاقد پشتوانه کارشناسی بود و محقق نشد.
علت تأخیر در افتتاح چیست؟
از عوامل مهم تاخیر در راه‌اندازی پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس می‌توان به این موارد اشاره کرد: ساختار مشارکت اولیه و تغییرات بعدی، ساختار کنسرسیوم پیمانکاری اولیه و تغییرات بعدی، ساختار هیات‌مدیره و عدم اولویت‌بندی و فازبندی، شیوه تعدد قراردادها و تحمیل هزینه‌های مضاعف، چالش‌های تحریم و اتکا به سفارشات خارجی در بدو امر و مبنا قرار دادن هزینه‌ها براساس یورو، کند شدن روند پیگیری و نظارت مستمر نهاد دولت (وزارت نفت) در تامین مالی و روند پیشرفت طرح با وجود اختیارات کامل و مستثنا شدن از سیاست‌های کلی اصل ۴۴ تا یک‌‌سال پس از بهره‌برداری (ماده ۱۲۷ برنامه پنجم توسعه)، عدم اجازه به حضور تیم کارشناسان نفتی جهت حضور در پروژه و محرمانه کردن اطلاعات.
۱۵۰ میلیارد تومان بیت‌المال با تأخیر افتتاح ستاره خلیج‌فارس ضایع شد
از آنجایی که یکی از اهداف همجواری طرح پالایشگاه هرمز با پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس تبادل فرآورده و کاهش هزینه بود، مقرر شد قراردادهای زیرساخت مشترک توسط پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس منعقد و انجام شود و تسهیم هزینه‌ها به تناسب استفاده و با ۱۰ درصد بالاسری برای حساب پالایشگاه هرمز لحاظ شود. متاسفانه وزارت نفت به‌دلایل نامعلومی با وجود هزینه و زیرساخت‌های ایجاد شده در بندرعباس در سال ۹۴ تمدید مجوز خوراک پالایشگاه هرمز را مشروط به انتقال به چابهار کرد و عملا بیش از ۱۵۰ میلیارد تومان هزینه‌های مشترک و طراحی از منابع دولت از بین رفت. یک منبع آگاه به مهر می‌گوید: در اقدام فراقانونی دیگری، وزارت نفت در سال ۹۴ سهام بخش دولت (پالایش و پخش) را از ۴۸ درصد به ۱۷ درصد کاهش و به قیمت دفتری به «سرمایه‌گذاری نفت و گاز تامین» واگذار کرد که عملا در مصوبه سال ۸۹ مسیر پیگیری پروژه به سهام حداکثری واگذار شده است و شروط تعهد سهامداران بخش خصوصی در استرداد و تسویه مطالبات دولت، از مسیر انعقاد قرارداد انتقال خوراک و وکالت بلاعزل در فروش محصولات تا تسویه کامل دیون را مبهم کرده است.