دكتر حسين افتخاري*
كودتاي مخملی مدلی است که آمریکایی‌ها به وسیله آن نوعی دموکراسی مصنوعی را در کشورهای هدف به وجود می‌آورند. ایجاد كودتاي مخملی به این علت صورت می‌پذیرد که دموکراسی طبیعی در کشورهای موردنظر، مطلوب غربی‌ها نیست و آنها نمی‌توانند با آن دموکراسی که خواست اکثر مردم است به اهداف خود دست یابند. برای ایجاد كودتاي مخملی، کشورهای غربی با استفاده از نهادهای مذهبی، رنگی یا قومیتی خاص از اقلیت موجود استفاده کرده و به تبلیغ علیه جریان حاکم یا اکثریت می‌پردازند. چنین كودتاي رنگینی، از حمایت‌های همه‌جانبه رسانه‌ای و مالی کشورهای غربی بهره کافی و وافی را می‌برد به شکلی که فرآیند به سرانجام رسیدن آن به سرعت طی می‌شود. به عنوان مثال در گرجستان گل رز نماد بود و در اوکراین رنگ نارنجی نماد یک كودتاي مخملی شد. «ساکاشویلی» که فرد دستچین شده اسرائیل است پس از گذشت چند سال از مهاجرت به اسرائیل، به گرجستان برمی‌گردد و با حمایت غرب به راحتی رئیس‌جمهور قدیمی و کاریزمایی همچون «ادوارد شواردنادزه» را کنار گذاشته و بر صندلی وی تکیه می‌زند. معمولاًكودتا‌های رنگی در کشورهای هدف، دولت‌هایی را به وجود می‌آورند که در یک رویکرد مشخص، سیاست‌های آمریکا و غرب را دنبال می‌کنند و عملکرد رهبران اینگونه كودتاها پس از به قدرت رسیدن، ویترین اقدامات خاصی می‌شود. به عنوان مثال «ساکاشویلی» پس از روی کار آمدن با كودتاي مخملین گرجستان به سرعت و شتاب بالایی سیاست‌های اسرائیلی و آمریکا را در حیاط خلوت امنیتی روسیه انجام می‌دهد. یعنی این نوع كودتاها برای دگرگونی و بهم زدن نظام‌های منطقه‌ای، عرفی و بین‌المللی به کار گرفته می‌شوند. در اوکراین هم به عنوان یک نقطه ژئوپلتیک خاص سعی شد، روسیه به چالش کشیده شود. دموکراسی مصنوعی را می‌توان به انواع اجزای مصنوعی انسان و یا شبیه‌سازی‌هایی که در جهان علمی صورت می‌پذیرد تشبیه کرد که وظیفه پیاده کردن سیاست‌های خالق آن را برعهده دارد. در این بین این سوال مطرح می‌شود که اگر كودتا‌های مخملین برای کشورهای غربی بویژه آمریکا دارای دستاوردهای فراوانی است، پس چرا چنین كودتايي در ایران تدارک دیده نمی‌شود و در صورت آغاز شدن به سرانجام نمی‌رسد؟ با وجود اینکه در انتخابات اخیر شاهد حرکت گسترده و پشتیبانی شده از سوی سرویس‌های اطلاعاتی و رسانه‌ای غربی از جریان خاصی بودیم که در همین راستا حمایت‌های مالی پنهان و آشکاری نیز صورت پذیرفت اما ساختار و بافت اجتماعی و فرهنگی و مرجعیت خاصی که ایران دارد و بالاتر از ضوابط می‌تواند کارکرد داشته باشد این اجازه را به غربی‌ها نداد که بتوانند كودتاي رنگی و مخملینی را در ایران انجام دهند و غربی‌ها از کارکرد این بافت و ساختار فرهنگی، مذهبی و ملی در ایران غافل هستند و به همین علت چنین كودتا‌هایی نمی‌تواند در کشور ما ریشه بدواند. همچنین وجود جایگاهی مثل رهبری در ساختار قدرت ایران که در کنار مولفه‌های فرهنگی و مذهبی قرار‌دارد می‌تواند سد موانعی که قرار است در کشور به‌وجود بیاید را شکسته و اجازه شکل‌گیری كودتا‌های رنگی برای به وجود آمدن شبیه‌ساز دموکراسی یا دموکراسی مصنوعی را ندهد. پس وجود مولفه‌های فرهنگی و مذهبی و همچنین جایگاه رهبری یکی از دلایلی است که از شکل‌گیری چنین كودتا‌هایی در ایران جلوگیری می‌کند. نکته دوم درباره ایران، شفافیت‌های قانونی در ساختار دموکراسی کشورمان است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای شفافیت است و اجازه تخلف به کسی نمی‌دهد چه رسد به اینکه كودتايي مخملی یا رنگی به‌وجود‌آید. اگر بخواهیم از جایگاه بالاتر به این موضوع نگاه کنیم متوجه می‌شویم که همان مولفه‌های فرهنگی و باورهای مذهبی و اجتماعی موجب شده که حتی احزاب ریشه‌دار در ایران شکل نگیرند. ما در واقع حزب فراگیر، گسترده و ریشه‌دار نداریم و از آنجایی که این فرآیندهای حزبی و تحزب گاهی اوقات آزادی‌های فردی یا باورهای مذهبی و فرهنگی را زیر سوال می‌برد، مشاهده می‌کنیم احزابی که ریشه‌دار یا فراگیر باشند در ایران وجود ندارد. با توجه به این مساله که قابل تامل است، ایجاد كودتاي مخملی یا رنگی در ایران مضحک به نظر می‌رسد که ریشه در غافل بودن کشورهای غربی از باورهای موجود در کشور دارد.
*كارشناس مسائل بين‌الم دموکراسی مصنوعی در ایران به وجود نمی‌آید
دكتر حسين افتخاري*
كودتاي مخملی مدلی است که آمریکایی‌ها به وسیله آن نوعی دموکراسی مصنوعی را در کشورهای هدف به وجود می‌آورند. ایجاد كودتاي مخملی به این علت صورت می‌پذیرد که دموکراسی طبیعی در کشورهای موردنظر، مطلوب غربی‌ها نیست و آنها نمی‌توانند با آن دموکراسی که خواست اکثر مردم است به اهداف خود دست یابند. برای ایجاد كودتاي مخملی، کشورهای غربی با استفاده از نهادهای مذهبی، رنگی یا قومیتی خاص از اقلیت موجود استفاده کرده و به تبلیغ علیه جریان حاکم یا اکثریت می‌پردازند. چنین كودتاي رنگینی، از حمایت‌های همه‌جانبه رسانه‌ای و مالی کشورهای غربی بهره کافی و وافی را می‌برد به شکلی که فرآیند به سرانجام رسیدن آن به سرعت طی می‌شود. به عنوان مثال در گرجستان گل رز نماد بود و در اوکراین رنگ نارنجی نماد یک كودتاي مخملی شد. «ساکاشویلی» که فرد دستچین شده اسرائیل است پس از گذشت چند سال از مهاجرت به اسرائیل، به گرجستان برمی‌گردد و با حمایت غرب به راحتی رئیس‌جمهور قدیمی و کاریزمایی همچون «ادوارد شواردنادزه» را کنار گذاشته و بر صندلی وی تکیه می‌زند. معمولاًكودتا‌های رنگی در کشورهای هدف، دولت‌هایی را به وجود می‌آورند که در یک رویکرد مشخص، سیاست‌های آمریکا و غرب را دنبال می‌کنند و عملکرد رهبران اینگونه كودتاها پس از به قدرت رسیدن، ویترین اقدامات خاصی می‌شود. به عنوان مثال «ساکاشویلی» پس از روی کار آمدن با كودتاي مخملین گرجستان به سرعت و شتاب بالایی سیاست‌های اسرائیلی و آمریکا را در حیاط خلوت امنیتی روسیه انجام می‌دهد. یعنی این نوع كودتاها برای دگرگونی و بهم زدن نظام‌های منطقه‌ای، عرفی و بین‌المللی به کار گرفته می‌شوند. در اوکراین هم به عنوان یک نقطه ژئوپلتیک خاص سعی شد، روسیه به چالش کشیده شود. دموکراسی مصنوعی را می‌توان به انواع اجزای مصنوعی انسان و یا شبیه‌سازی‌هایی که در جهان علمی صورت می‌پذیرد تشبیه کرد که وظیفه پیاده کردن سیاست‌های خالق آن را برعهده دارد. در این بین این سوال مطرح می‌شود که اگر كودتا‌های مخملین برای کشورهای غربی بویژه آمریکا دارای دستاوردهای فراوانی است، پس چرا چنین كودتايي در ایران تدارک دیده نمی‌شود و در صورت آغاز شدن به سرانجام نمی‌رسد؟ با وجود اینکه در انتخابات اخیر شاهد حرکت گسترده و پشتیبانی شده از سوی سرویس‌های اطلاعاتی و رسانه‌ای غربی از جریان خاصی بودیم که در همین راستا حمایت‌های مالی پنهان و آشکاری نیز صورت پذیرفت اما ساختار و بافت اجتماعی و فرهنگی و مرجعیت خاصی که ایران دارد و بالاتر از ضوابط می‌تواند کارکرد داشته باشد این اجازه را به غربی‌ها نداد که بتوانند كودتاي رنگی و مخملینی را در ایران انجام دهند و غربی‌ها از کارکرد این بافت و ساختار فرهنگی، مذهبی و ملی در ایران غافل هستند و به همین علت چنین كودتا‌هایی نمی‌تواند در کشور ما ریشه بدواند. همچنین وجود جایگاهی مثل رهبری در ساختار قدرت ایران که در کنار مولفه‌های فرهنگی و مذهبی قرار‌دارد می‌تواند سد موانعی که قرار است در کشور به‌وجود بیاید را شکسته و اجازه شکل‌گیری كودتا‌های رنگی برای به وجود آمدن شبیه‌ساز دموکراسی یا دموکراسی مصنوعی را ندهد. پس وجود مولفه‌های فرهنگی و مذهبی و همچنین جایگاه رهبری یکی از دلایلی است که از شکل‌گیری چنین كودتا‌هایی در ایران جلوگیری می‌کند. نکته دوم درباره ایران، شفافیت‌های قانونی در ساختار دموکراسی کشورمان است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای شفافیت است و اجازه تخلف به کسی نمی‌دهد چه رسد به اینکه كودتايي مخملی یا رنگی به‌وجود‌آید. اگر بخواهیم از جایگاه بالاتر به این موضوع نگاه کنیم متوجه می‌شویم که همان مولفه‌های فرهنگی و باورهای مذهبی و اجتماعی موجب شده که حتی احزاب ریشه‌دار در ایران شکل نگیرند. ما در واقع حزب فراگیر، گسترده و ریشه‌دار نداریم و از آنجایی که این فرآیندهای حزبی و تحزب گاهی اوقات آزادی‌های فردی یا باورهای مذهبی و فرهنگی را زیر سوال می‌برد، مشاهده می‌کنیم احزابی که ریشه‌دار یا فراگیر باشند در ایران وجود ندارد. با توجه به این مساله که قابل تامل است، ایجاد كودتاي مخملی یا رنگی در ایران مضحک به نظر می‌رسد که ریشه در غافل بودن کشورهای غربی از باورهای موجود در کشور دارد.
*كارشناس مسائل بين‌الم ارسال نظر
پربیننده