نسرین عاقل * :گزنه گیاهی است علفی و یک ساله به ارتفاع نيم تا یک متر با ساقه‌ای چهارگوش که گلبرگ‌های آن شکل پر است. برگ و سرشاخه‌های این گیاه دارای یک نوع ماده رنگی به نام اورتی‌سین بوده و ریشه آن دارای شیره خاصی است که در زمان لمس محتویات آن ایجاد سوزش می‌کند. این گیاه خودرو در خرابه‌ها، باغ‌ها و نقاط مرطوب که چهارپایان از آن عبور می‌کنند، می‌روید. ساقه این گیاه را پرزها و تارهای مخروطی‌شکل پوشانده که در صورت لمس کردن ساقه به دست می‌چسبد و پوست را می‌گزد که تولید خارش و سوزش می‌کند و شاید به همین دلیل آن را گزنه نامیده‌اند. تخم آن نرم، ریز، تیره‌رنگ و مانند تخم کتان است و قسمت مورد استفاده این گیاه برگ‌های تازه، ریشه، شیره و دانه آن است.
خواص دارویی: گزنه مو را تقویت کرده و از ریزش موی سر جلوگیری می‌کند. برای استفاده از این خاصیت شش گرم سر شاخه‌ها، برگ‌ها و ریشه گزنه را به تنهایی یا با 30 گرم چای کوهی در یک لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد. شب‌ها مقداری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشویید. گزنه دستگاه هاضمه را تقویت می‌کند و موجب زیاد شدن ادرار می‌شود. این گیاه برای درمان بیماری قند مفید است بدین‌منظور یک فنجان چای گزنه را سه‌بار در روز میل کنید. گزنه، اخلاط خونی را برطرف کرده و خون موجود در ادرار را برطرف می‌کند. در درمان کم خونی موثر است و تعداد گلبول‌های قرمز را زیاد می‌کند. این گیاه پاک‌کننده اخلاط سینه، ریه و معده است، گرفتگی‌های کبدی را رفع کرده و در درمان بیماری‌های پوستی مؤثر است. برای التیام زخم‌ها از جمله زخم‌های سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده می‌شود. توصیه می‌شود برای برطرف کردن درد رماتیسم برگ‌های تازه آن را روی پوست بمالید. گزنه برای برطرف کردن دردهای ناشی از رگ به‌رگ شدن وکشیدگی ماهیچه و حساسیت‌های پوستی ناشی از گزش حشرات مفید است.
عوارض جانبی: گزنه در مقادیری که به‌‌طور معمول مصرف می‌شود، عوارض جانبی ندارد، با این وجود گاهی اوقات دیده شده مصرف ریشه این گیاه منجر به سوءهاضمه خفیف، اسهال یا دیگر ناراحتی‌های گوارشی می‌شود. برای پیشگیری از این مشکلات بهتر است این داروی گیاهی همراه غذا مصرف شود. برخورد برگ‌های این گیاه به پوست یا خوردن گیاه قبل از خشک شدن یا دم کردن نیز می‌تواند باعث بروز واکنش‌های حساسیتی در سطح برخورد شود. گزنه اگر بیش از حد استفاده شود ممکن است برای روده‌ها و کلیه‌ها مضر باشد بنابراین بهتر است با صمغ عربی و کتیرا خورده شود. همچنین زنان باردار و کودکان باید از مصرف آن خودداری کنند.
* گیاه شناس چرا گزنه می‌گزد؟
نسرین عاقل * :گزنه گیاهی است علفی و یک ساله به ارتفاع نيم تا یک متر با ساقه‌ای چهارگوش که گلبرگ‌های آن شکل پر است. برگ و سرشاخه‌های این گیاه دارای یک نوع ماده رنگی به نام اورتی‌سین بوده و ریشه آن دارای شیره خاصی است که در زمان لمس محتویات آن ایجاد سوزش می‌کند. این گیاه خودرو در خرابه‌ها، باغ‌ها و نقاط مرطوب که چهارپایان از آن عبور می‌کنند، می‌روید. ساقه این گیاه را پرزها و تارهای مخروطی‌شکل پوشانده که در صورت لمس کردن ساقه به دست می‌چسبد و پوست را می‌گزد که تولید خارش و سوزش می‌کند و شاید به همین دلیل آن را گزنه نامیده‌اند. تخم آن نرم، ریز، تیره‌رنگ و مانند تخم کتان است و قسمت مورد استفاده این گیاه برگ‌های تازه، ریشه، شیره و دانه آن است.
خواص دارویی: گزنه مو را تقویت کرده و از ریزش موی سر جلوگیری می‌کند. برای استفاده از این خاصیت شش گرم سر شاخه‌ها، برگ‌ها و ریشه گزنه را به تنهایی یا با 30 گرم چای کوهی در یک لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد. شب‌ها مقداری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشویید. گزنه دستگاه هاضمه را تقویت می‌کند و موجب زیاد شدن ادرار می‌شود. این گیاه برای درمان بیماری قند مفید است بدین‌منظور یک فنجان چای گزنه را سه‌بار در روز میل کنید. گزنه، اخلاط خونی را برطرف کرده و خون موجود در ادرار را برطرف می‌کند. در درمان کم خونی موثر است و تعداد گلبول‌های قرمز را زیاد می‌کند. این گیاه پاک‌کننده اخلاط سینه، ریه و معده است، گرفتگی‌های کبدی را رفع کرده و در درمان بیماری‌های پوستی مؤثر است. برای التیام زخم‌ها از جمله زخم‌های سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده می‌شود. توصیه می‌شود برای برطرف کردن درد رماتیسم برگ‌های تازه آن را روی پوست بمالید. گزنه برای برطرف کردن دردهای ناشی از رگ به‌رگ شدن وکشیدگی ماهیچه و حساسیت‌های پوستی ناشی از گزش حشرات مفید است.
عوارض جانبی: گزنه در مقادیری که به‌‌طور معمول مصرف می‌شود، عوارض جانبی ندارد، با این وجود گاهی اوقات دیده شده مصرف ریشه این گیاه منجر به سوءهاضمه خفیف، اسهال یا دیگر ناراحتی‌های گوارشی می‌شود. برای پیشگیری از این مشکلات بهتر است این داروی گیاهی همراه غذا مصرف شود. برخورد برگ‌های این گیاه به پوست یا خوردن گیاه قبل از خشک شدن یا دم کردن نیز می‌تواند باعث بروز واکنش‌های حساسیتی در سطح برخورد شود. گزنه اگر بیش از حد استفاده شود ممکن است برای روده‌ها و کلیه‌ها مضر باشد بنابراین بهتر است با صمغ عربی و کتیرا خورده شود. همچنین زنان باردار و کودکان باید از مصرف آن خودداری کنند.
* گیاه شناس ارسال نظر
پربیننده